ينفورماتسيا اشكەرەلەۋ: mzjubao@cnr.cn

ءتوراعا شي جينپيڭىنىڭ حابارلارى

شي جينپيڭ بريكس ەلدەرى ونەركاسىپ ـ ساۋدا تالقىسىنىڭ اشىلۋ سالتىنا قاتىناستى ٴارى ارقاۋ ٴسوز سويلەدى

来源:جۇڭگو قازاق راديو تورابى     |责编:阿依娜|     发布日期: 2022-06-23 09:57

 

ٴوز حابارىمىز. مەملەكەت ٴتوراعاسى شي جينپيڭ 6-ايدىڭ 22-كۇنى كەشتە بريكس ەلدەرى ونەركاسىپ ـ ساۋدا تالقىسىنىڭ اشىلۋ سالتىنا بەينە ەكران تاسىلىمەن قاتىناستى ٴارى «ٴداۋىر اعىمىن يگەرىپ، نۇرلى بولاشاق جاراتايىق» دەگەن تاقىرىپتا ارقاۋ ٴسوز سويلەدى.


    شي جينپيڭ مىنالاردى اتاپ كورسەتتى: قازىر دۇنيە جۇزىندە 100 جىلدا بولماعان وزگەرىس جاعدايى مەن عاسىردا تۋىلعان جۇقپالى اۋرۋ جاعدايى ٴوزارا قاباتتاسىپ، ٴتۇرلى حاۋىپسىزدىك سىن-سايىستار تولاستاماي، دۇنيە ٴجۇزى ەكونوميكاسىنىڭ قالپىنا كەلۋى قيىنعا سوعىپ، دۇنيە ٴجۇزىنىڭ دامۋى اۋىر ساتسىزدىككە ۇشىراۋدا. دۇنيە قالاي بەتالۋدا؟ بەيبىتشىلىككە مە، الدە سوعىسقا ما؟ دامۋعا ما، الدە قۇلدىراۋعا ما؟ اشىق ۇستاۋعا، الدە تۇيىقتالۋعا ما؟ سەلبەسەۋگە مە، الدە قارسىلاساسۋعا ما؟ وسى سياقتى ماسەلەلەر ٴبىز ٴدوپ كەلىپ وتىرعان داۋىرلىك سۇراقتارعا اينالدى.


    شي جينپيڭ مىنالاردى باسا دارىپتەدى: تاريحتىڭ ۇزاق كوشىندە كەيدە تىنىش جاعداي ورنايدى، كەيدە اۋمالى-توكپەلى جاعدايلار تۋىلادى، الايدا، قانداي بولسىن ٴداۋىر العا قاراي دامي بەرەدى. حالىقارالىق جاعداي اۋمالى ـ توكپەلى بولعانىمەن، اشىق دامۋدىڭ تاريحي اۋقىمى وزگەرمەيدى، قول ۇستاسا سەلبەسىپ، سىن ـ سايىستارعا بىرگە توتەپ بەرۋ تىلەگى دە وزگەرمەيدى. ٴبىز بۇلتتىڭ كوزدى كولەگەيلەۋىنەن قورىقپاي، تاريحتىڭ دامۋ زاڭدىلىعىن ٴدال تانىپ، ٴبىر مەزەتتىك نەمەسە ٴبىر جولعى ىستەرگە بولا باعداردان الجاسىپ قالماي، حاۋىپ-قاتەردەن قورىقپاي، سىن-سايىستارعا باتىلدىقپەن توتەپ بەرىپ، ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قۇرۋ نىساناسىنا قاراي ەرلىكپەن العا باسۋىمىز كەرەك.


    ٴبىرىنشى، ىنتىماقتاسا سەلبەسىپ، دۇنيە ٴجۇزىنىڭ بەيبىتشىلىگى مەن ورنىقتىلىعىن بىرگە قورعاۋىمىز كەرەك. ايانىشتى تاريح: زورەكەرلىك، توپ ساياسيى، لاگەر قارسىلىعى بەيبىتشىلىك پەن حاۋىپسىزدىككە جەتكىزبەيتىندىعىن، قايتا سوعىس قاقتىعىسىن تۋدىراتىندىعىن دالەلدەدى. كۇشى مىعىم ەلدەرگە شەكتەن تىس يەك سۇيەپ، اسكەري وداق شەڭبەرىن كەڭەيتىپ، وزگە ەلدەردىڭ حاۋىپسىزدىگىن قۇربان ەتىپ، ٴوز حاۋىپسىزدىگىن كوزدەيتىن بولسا، ٴسوز جوق، حاۋىپسىزدىك قيىنشىلىعىنا تاپ بولادى. بارلىق ادام بەيبىتشىلىكتى قاستەرلەيتىن جانە قورعايتىن بولسا، بارلىق ادام سوعىستىڭ اشتى ساباقتارىن ەستەن شىعارمايتىن بولسا، بەيبىتشىلىكتەن ٴۇمىت كۇتۋگە بولادى. ٴبىز ب م ۇ ەرەجەسىنىڭ اۋەلگى ماقساتىن ۇمىتپاي، بەيبىتشىلىكتى قورعاۋ بورىشىن ەستە بەرىك ساقتاۋىمىز كەرەك. تاياۋدا مەن دۇنيە جۇزىلىك حاۋىپسىزدىك دارىپتەمەسىن العا قويىپ، ٴار ەلدىڭ ورتاق، جالپىلىق، سەلبەستىك، باياندى حاۋىپسىزدىك كوزقاراسىنا تاباندى بولۋدى؛ ٴار ەلدىڭ يەلىك ۇقىعىنا، تەرريتوريا تۇتاستىعىنا قۇرمەت ەتۋگە تاباندى بولۋدى؛ ب م ۇ ەرەجەسىنىڭ ماقساتى مەن پرينسيپىنە بويسۇنۋعا تاباندى بولۋدى؛ ٴار ەلدىڭ حاۋىپسىزدىككە كوڭىل ٴبولىپ وتىرعان ۇيلەسىمدى ماسەلەلەرىنە ٴمان بەرۋگە تاباندى بولۋدى؛ مەملەكەتتەر اراسىنداعى الاۋىزدىقتار مەن تالاس-تارتىستاردى پىكىرلەسۋ، كەڭەسۋ ارقىلى بەيبىت جولمەن شەشۋگە تاباندى بولۋدى؛ ٴداستۇرلى سالالار مەن بەي ٴداستۇرلى سالالارداعى حاۋىپسىزدىكتى ٴبىر تۇتاس قورعاۋعا تاباندى بولۋدى دارىپتەدىم. حالىقارالىق قوعام نولدىك سايىستان ارىلىپ، زورەكەرلىك پەن وكتەمدىك ساياسيعا بىرگە قارسى تۇرىپ، ٴبىرىن-ٴبىرى قۇرمەتتەيتىن، ٴادىل دە ادىلەتتى، سەلبەسىپ تەڭ يگىلىككە كەنەلەتىن جاڭاشا حالىقارالىق قاتىناس ورناتىپ، بەينەت پەن زەينەتتى بىرگە كورەتىن، حاۋىپ ـ قاتەردە بىرگە بولاتىن ورتاق تۇلعا تانىمىن ورناتىپ، بەيبىتشىلىكتىڭ نۇر ـ شۇعىلاسىمەن دۇنيە ٴجۇزىن نۇرلاندىرۋ كەرەك.


    ەكىنشى، ٴبىر ـ بىرىمىزگە قارايلاسىپ، دۇنيە ٴجۇزىنىڭ باياندى دامۋىن بىرگە جەبەۋىمىز كەرەك. قازىر دۇنيە ٴجۇزىنىڭ دامۋ اياق الىسى اۋىر سوققىعا ۇشىراۋدا. دۇنيە جۇزىندەگى 70 گە جۋىق مەملەكەتتىڭ ٴبىر ميلليارد 200 ميلليون حالقى جۇقپالى اۋرۋ، استىق، ەنەرگيا، قارىز داعدارىسىنا ٴدوپ كەلىپ وتىر، دۇنيە ٴجۇزى بويىنشا وتكەن نەشە ون جىلداعى كەدەيلىكتى ازايتۋ جەتىستىكتەرى سەلگە كەتۋى مۇمكىن. بىلتىر مەن الەمدىك دامۋ دارىپتەمەسىن العا قويىپ، ب م ۇ ـ نىڭ 2030 ـ جىلعا دەيىنگى باياندى دامۋ كەڭەس ٴتارتىبىن تياناقتاندىرۋدى ارقاۋ ەتىپ، ىنتىماقتى، تەپە-تەڭ، جالپىعا ٴتيىمدى الەمدىك دامۋ سەرىكتەستىك قاتىناسىن ورناتۋدى ىلگەرىلەتىپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ، وقۋ ـ اعارتۋ، سيفرلى ٴوزارا بايلانىس جاساۋ، ونەركاسىپتەنۋ سياقتى سالالارداعى سەلبەستىكتى جاپپاي ىلگەرىلەتۋگە ۇندەگەن ەدىم. استىق، ەنەرگيا سەلبەستىگىن كۇشەيتىپ، استىق جانە ەنەرگيا حاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىزداندىرۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ كەرەك. جاڭا كەزەكتى عىلىم-تەحنيكا توڭكەرىسى مەن كاسىپ وزگەرىسى ورايىن مىقتى يگەرىپ، جاڭالىق اشۋ فاكتورلارىنىڭ الەمدىك اينالىمىن جەبەپ، دامۋ ۇستىندەگى ەلدەردىڭ سيفرلى ەكونوميكانىڭ دامۋى مەن جاسىل تيپتە بۇرىلىس جاساۋىن جەدەلدەتۋىنە كومەكتەسۋ كەرەك. ىندەتكە قارسى تۇرۋ سەلبەستىگىن بەلسەنە ورىستەتىپ، دامۋ ۇستىندەگى ەلدەردى ىندەتكە قارسى تۇراتىن ٴتىپتى دە كوپ دارىلەرمەن قامداپ، ىندەتتى ەرتەرەك جەڭۋگە كۇش سالۋ كەرەك. حالىقتىڭ تىلەگىن جۇرەككە ۇيالاتۋعا، بۇكىل الەمگە پايدا جەتكىزۋدى كوزدەۋگە تاباندى بولىپ، الەمدىك دامۋدىڭ جاڭا داۋىرگە قادام تاستاۋىن جەبەپ، ٴار ەل حالقىن باقىتقا كەنەلتۋ كەرەك.


    ٴۇشىنشى، تار جول، تايعاق كەشۋلەردەن بىرگە ٴوتىپ، سەلبەسىپ تەڭ يگىلىككە كەنەلۋدى بىرگە جۇزەگە اسىرۋ كەرەك. قازىر كەيبىر ماڭىزدى كاسىپ تىزبەگى مەن قامداۋ تىزبەگى ادامداردىڭ قولدان جاساعان كەدەرگىسىنە ۇشىراپ، دۇنيە ٴجۇزى بويىنشا اقشانىڭ قۇنسىزدانۋى جوعارىلاپ، حالىقارالىق فينانس بازارى ٴۇرتىس اۋمالى-توكپەلى كۇيدە قالىپ، دۇنيە ٴجۇزى ەكونوميكاسىنىڭ قالپىنا كەلۋ اۋقىمى ۇزدىكسىز السىرەپ بارادى. ادامدار دۇنيە ٴجۇزى ەكونوميكاسى داعدارىس قۇيىنا باتاما دەپ الاڭداۋدا. وسى شەشۋشى ساتتە، تار جول، تايعاق كەشۋلەردەن بىرگە وتۋگە، ىنتىماقتاسا سەلبەسۋگە تاباندى بولعاندا عانا، ەكونوميكالىق داعدارىستى جەڭۋگە بولادى. ٴبىر جاعادان باس، ٴبىر جەڭنەن قول شىعارىپ، ماكرولىق شارۋاشىلىق ساياساتىن سايكەستىرۋدى كۇشەيتۋ كەرەك. دامىعان نەگىزگى ەلدەر جاۋاپكەرشىلىك ارقالايتىن ەكونوميكالىق ساياسات قولدانىپ، ساياساتتىڭ ۇنامسىز اسەرىنىڭ سىرتقا اعىلۋىنان، دامۋ ۇستىندەگى ەلدەرگە اۋىر سوققى بەرۋىنەن ساقتانۋ كەرەك. اماليات: جازالاۋ ---«قايتا اينالىپ وزىنە تيەتىن نايزا»، «قوس ٴجۇزدى قانجار»، دۇنيە ٴجۇزى ەكونوميكاسىن ساياسيلاندىرۋ، قۇرالعا اينالدىرۋ، قارۋ-جاراققا اينالدىرۋ، حالىقارالىق فينانس اقشا جۇيەسىنىڭ جەتەكشى ورنىنان پايدالانىپ بەتالدى جازالاۋ سىندى جاعدايلار سايىپ كەلگەندە، باسقالارعا زيان جەتكىزىپ قالماستان وزىندە زاقىمدايتىندىعىن، دۇنيە ٴجۇزى حالقىن سورلاتاتىندىعىن قايتا-قايتا دالەلدەدى.


    ٴتورتىنشى، سيىسىمدى بولىپ، ەسىك اشۋدى، توعىسۋدى بىرگە كەڭەيتۋىمىز كەرەك. ٴبىر مەزگىلدەن بەرى، ەكونوميكانىڭ جاھاندانۋى «كەدەرگى جاعدايلارعا» تاپ بولدى. حالىقارالىق قوعام دۇنيە ٴجۇزى ەكونوميكاسى ٴبىر-بىرىنەن وقشاۋ قالعان وڭىرگە ٴبولىنىپ كەتۋىنەن جاپپاي الاڭدادى. ەكونوميكانىڭ جاھاندانۋى وندىرگىش كۇشتەر دامۋىنىڭ وبيەكتيۆ تالابى جانە بوگەۋ بەرمەس تاريحي اعىم. تاريحتى ارتقا قايتا شەگىندىرەتىن، باسقالاردىڭ جولىن بوگەيمىن دەگەندەر ەڭ سوڭىندا ٴوز جولىن بوگەپ تۇيىققا تىرەلەتىن بولادى. اشىق، سيىسىمدى بولۋدان جازباي، وندىرگىش كۇشتەردىڭ دامۋىنا كەدەرگى بولاتىن بارلىق بوگەتتەردى تالقانداپ، جاھاندانۋدىڭ اقاۋسىز دامۋىن ىلگەرىلەتۋگە جەتەكشىلىك ەتىپ، قارجى مەن تەحنيكانىڭ ەركىن اۋىسۋىنا، جاڭالىق اشۋ مەن اقىل-پاراساتتىڭ تولىق جارىققا شىعۋىنا مۇمكىندىك جاساپ، دۇنيە ٴجۇزى ەكونوميكاسىنىڭ ارتۋ بىرىككەن كۇشىن قالىپتاستىرۋ كەرەك. الەمدىك ساۋدا ۇيىمىن ۇيتقى ەتكەن كوپ جاقتى ساۋدا ٴتۇزىلىسىن قورعاپ، ساۋدا، قارجى قوسۋ جانە تەحنيكا جاعىنداعى قامالدى بۇزىپ، اشىق دۇنيە ٴجۇزى ەكونوميكاسىن قۇرۋدى ىلگەرىلەتۋ كەرەك. بىرگە اقىلداسۋعا، بىرگە قۇرۋعا، بىرگە يگىلىكتەنۋگە تاباندى بولىپ، الەمدىك ەكونوميكانى جونگە سالۋدى كۇشەيتىپ، بازارى جاڭادان گۇلدەنگەن ەلدەر مەن وركەندەپ كەلە جاتقان ەلدەردىڭ ۋاكىلدىك سيپاتى مەن ٴسوز سويلەۋ ۇقىعىن ارتتىرىپ، ٴار ەلدىڭ ۇقىعى تەڭ، ەرەجەسى تەڭ، ورايى تەڭ بولۋىنا شىنايى كەپىلدىك ەتۋ كەرەك.


    شي جينپيڭ مىنالاردى باسا دارىپتەدى: بيىل جىل باسىنان بەرى، كۇردەلى دە قۇبىلمالى ەل ٴىشى ـ سىرتىنداعى دامۋ ورتاسىنا توتەپ بەرۋدە، جۇڭگو جۇقپالى اۋرۋدان ساقتانۋ جانە ونى تىزگىندەۋ مەن ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋدى ٴبىر تۇتاس جوسپارلاۋعا، حالىقتى بارىنەن جوعارى قويۋعا، ٴومىردى بارىنەن جوعارى قويۋعا تاباندى بولىپ، حالىقتىڭ ٴومىرىن، دەنساۋلىعىن ەڭ زور دارەجەدە قورعادى، سونداي-اق ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋدىڭ نەگىزگى تاعانىن ەڭ زور دارەجەدە ورنىقتىردى. جۇڭگو ماكرولىق ساياساتتى رەتتەۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، اناعۇرلىم ٴونىمدى شارالار قولدانىپ، تۇتاس جىلدىق ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋ نىساناسىن قۇلشىنا جۇزەگە اسىرادى. سوڭعى جارتى جىلدا ٴبىز جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ مەملەكەتتىك 20 ـ قۇرىلتايىن اشىپ، الداعى كەزەڭدەگى جۇڭگونىڭ دامۋ كارتيناسىن كەستەلەيمىز. جۇڭگو جاڭا دامۋ كەزەڭىن تياناق ەتىپ، جاڭا دامۋ تانىمىن دايەكتىلەندىرىپ، جاڭا دامۋ جاعدايىن بەلسەنە قالىپتاستىرىپ، جوعارى ساپالى دامۋدى قۇلشىنا جۇزەگە اسىرادى. جۇڭگو سىرتقا ەسىك اشۋ دەڭگەيىن ۇزدىكسىز جوعارىلاتىپ، اناعۇرلىم جوعارى دەڭگەيدەگى اشىق ەكونوميكانىڭ جاڭا ٴتۇزىلىسىن ورناتىپ، بازارلانعان، زاڭمەن جونگە سالىناتىن، حالىقارالانعان تيجارات ـ ساۋدا ورتاسىن ۇزدىكسىز قالىپتاستىرادى. كوپشىلىكتىڭ جۇڭگوعا قارجى قوسىپ، شارۋاشىلىقتى گۇلدەندىرۋىن، ەكونوميكا ـ ساۋدا سەلبەستىگىن كۇشەيتۋىن، دامۋ ورايىنان بىرگە يگىلىكتەنۋىن قىزۋ قارسى الامىز.


    شي جينپيڭ مىنالاردى اتاپ كورسەتتى: بريكس ەلدەرىنىڭ سەلبەستىك مەحانيزمى _ _ بازارى جاڭادان گۇلدەنگەن ەلدەر مەن دامۋ جولىنداعى ەلدەر سەلبەستىگىنىڭ ماڭىزدى تۇعىرى. قازىر بريكس ەلدەرى سەلبەستىگى جوعارى ساپالى دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭىنە ٴوتتى. كاسىپورىنشىلاردىڭ قاجىماس قايسارلىق كورسەتىپ، ەرلىكپەن العا ىلگەرىلەۋ رۋحىن ساۋلەلەندىرىپ، اشىق دامۋدىڭ ىلگەرىلەتۋشىسى، جاڭالىق اشا دامۋدىڭ سەركەسى، دامۋدان بىرگە يگىلىكتەنۋدىڭ امالياتتا ايگىلەۋشىسى بولىپ، بريكس ەلدەرىنىڭ سەلبەستىگىنە كۇش قوسىپ، دامۋ جەتىستىكتەرىنەن جالپى حالىقتى اناعۇرلىم كوپ، اناعۇرلىم ٴادىل يگىلىكتەندىرۋىن ٴۇمىت ەتەمىن. ٴبىز ٴوزارا تيىمدىلىك جەتكىزىپ، تەڭ يگىلىككە كەنەلۋ ارناسىن كەڭەيتىپ، ىنتىماق پەن سەلبەستىكتىڭ تىزگىنىن مىقتى يگەرسەك بولعانى، بريكس ەلدەرى سىندى الىپ كەمە، ٴسوز جوق، تولقىن جارا العا ىلگەرىلەپ، اناعۇرلىم نۇرلى دا كوركەم جاعاعا قاراي بەت الادى. 2022-جىلعى بريكس ەلدەرىنىڭ ونەركاسىپ - ساۋدا تالقىسى 6-ايدىڭ 22-كۇنى بەيجيڭدە جەلىدە جانە جەلىدەن تىس فورمانى ۇشتاستىرۋ تاسىلىمەن وتكىزىلدى. وڭتۇستىك افريكانىڭ زۇڭتۇڭى راماپوسا، برازيليانىڭ زۇڭتۇڭى بولسونارو، رەسەيدىڭ زۇڭتۇڭى پۋتين، ينديانىڭ زۇڭليى مودي تالقىنىڭ اشىلۋ سالتىنا قاتىناستى ٴارى ٴسوز سويلەدى. بريكس ەلدەرىنىڭ ەكونوميكا ـ ساۋدا مينيسترى، جۇڭگودا تۇراتىن ەلشىلەرى جانە ونەركاسىپ ـ ساۋدا سالاسىنىڭ ۋاكىلدەرىنەن 1000 داي ادام تالقىعا قاتىناستى.


    حۋ چۇنحۋا اشىلۋ سالتىن باسقاردى.

 

اۋدارعان: نازار ٴارىپ ۇلى

中央广播电视总台 央广网 版权所有

شي جينپيڭ بريكس ەلدەرى ونەركاسىپ ـ ساۋدا تالقىسىنىڭ اشىلۋ سالتىنا قاتىناستى ٴارى ارقاۋ ٴسوز سويلەدى

«ٴداۋىر اعىمىن يگەرىپ، نۇرلى بولاشاق جاراتايىق» دەگەن تاقىرىپتا ارقاۋ ٴسوز سويلەدى