مادەنيەت جانە مادەنيەتتىلىك تۋراسىندا
0
2018-01-03 16:50:00
|
كەلۋقاينارى:جۇڭگو قازاق راديو تورابى
|
جاۋاپتى رەداكتور :ايناگۇل


    قوستاي جاقيا ۇلى 
    1 
    مادەنيەت پەن مادەنيەتتىلىك اتاۋى ادامزاتتىڭ مەيلى قايسى ۇلىت، حالىق بولماسىن، اۋىز- ەكى تىلىندە ۋاقاديم زاماننان بار ءسوز بولعانىمەن ولاردىڭ ءار- قايسسنىڭ عىلىمي اتاۋ رەتىندە تۇسىنىك قالىپتاستىرۋى كەيىنگى عىلىم- تەحنيكا ساتىلاپ وركەندەگەن كاپيتاليزم زامانىنا تۋرا كەلەدى.


    « ەنجىلدىڭ » ەسكى تارعىبات بولىمىنىڭ « دۇنيەنىڭ جاراتىلۋى » تاقىرىبىندا ادامزاتتىڭ ارعىءتۇپ تۇقيانى - ادام جانە ەۆا ( ءيسلام ۋاعىزىندا حاۋ اتا مەن حاۋ انا دەپ اتالادى ) قاسيەتتىلەردىڭ تۇڭعىش ىرەت جۇپتاسىپ، وتباسى ءتارتبىن ورناتقان كەزىندەگى، ەكەۋىنىڭ اراسىنداعى سەميا تۇرمىسىندا مادەنيەت جاراتىپ، مادەنيەتتىلىككە بەيىمدەلۋگە بايلانىستى مىناداي اسەرلى ءارى ۇستامدى ۋاقيعا جازىلىپ قالتىرىلعان.


    - جاراتۋشى يەم ءوزى توپىراقتان جاساعان حاۋ اتا مەن ول ۇيىقتاپ جاتقاندا ءبىر قابىرعاسىن بىلدىرمەي الىپ جاساعان حاۋ انا ەكەۋىن، باسقا جان- جانۋار مەن الۋان جەمىس اعاشى وسكەن جازيرالى يرانباققا كىرگىزىپ : وسى باقتاعى عۇمىريات اعاشى مەن پاراسات اعاشىنىڭ جەمىسىنەن باسقا جەمىستىڭ ءبارىن جەپ، كۇن كەشىرۋلەرىڭە بولادى دەپ ەسكەرتتى . وكىنشكە وراي، ەكەۋى جات نيەتتى سۋماڭنىڭ ازعىرۋىنا كونىپ، پاراسات اعاشىنىڭ جەمىسن جەپ جاراتۋشىنىڭ دەرگاعىنا قايشى ارەكەت ىستەگەندىكتەن، تاڭىرىم ولاردى « ەكەۋىڭ ەندى ىزگىلىك پەن جاۋىزدىقتى پارىقتايتىن بولدىڭدار، تاعى عۇمىريات اعاشىنىڭ جەمىسن جەيتىن بولساڭدار ولمەيتىن كۇيگە وتەتىن بولاسىڭدار، مەن ءوزىم جاراتقان جاندى نارسەنىڭ ماڭگىلىك بولۋىن قۇپتامايمىن » دەپ، وسى باقتان قۋىپ شىعارعان سوڭ، ەكەۋى اشىق تاندەرىن جاپىراقپەن جاۋىپ بايلاپ الىپ، بۇل ورىننان كەزىپ كەتتى دە، حاۋ انانىڭ : سۋدان بەتىمدى كورەمىن دەگەن تالابى بوينشا يۋپالادي وزەنىنىڭ بويىنا توقتاپ، ءبىر تاۋدىڭ ۇڭگىرىن تۇراق ەتىپ، سونى مەكەن تۇتىپ تۇرىپ قالدى دەلىنەدى.


    ەكەۋى ىستىق جايدا تاۋدىڭ ۇڭگىرىن پانا ەتىپ، تۇرمىس كەشىرىپ جاتقان كۇندەردىڭ بىرىندە حاۋ انا ەرىنە:


    - مەن ەندى مادەنيەتتى تۇرمىس كەشىرۋىم كەرەك، سەن وعان كونەسىڭ !-دەيدى.


    - مادەنيەتتى تۇرمىس دەگەنىڭ قالاي ؟ - دەپ ايەلىنىڭ بەتىنە تاڭدانا قارايدى حاۋ اتا.


    - بۇل سوزدىڭ ءمانىسن ساعان ءتۇسىندىرۋ قيىن، ماسەلەن بىلاي، وسى ۇڭگىردىڭ ىشىندەگى تاس ورىندىققا ەر ادام ايەلدىڭ وتىرۋىنا جول قويادى، تاماق ىشەردىڭ الدىندا ول قولىن جۋادى، سورپا ۇرتتاعاندا داۋىسىن شىعارماي، تىنىش وتىرىپ ىشەدى.


    - مىناۋىڭ ادامدى مەزى قىلادى ەكەن؟

    
    - ەر ادام ۇيدەن شىعاردا ياكي ۇيگە كىرگەندە ايەلىنە اسىك اشادى. ەر ادام ۇنەمى جەڭىن ءتۇرىنىپ شارۋانىڭ قامىندا جۇرەدى . ايەلىنە دالادان قۇلپىرعان گۇل اكەلىپ ۇسىنادى.


    - مىناداي مادەنيەتتى ومىرگە مەن كوندىگە المايتىن سياقتىمىن.


    - وقاسى جوق . بىرتىندەپ داعدى ەتەتىن بولاسىڭ . ۇيقىعا جاتقاندا سەن سىرتقى بولمەدە، ال مەن ىشكى بولمەدە جاتىپ ۇيىقتايمىن . مەن جاتقان ۇيگە رۋحساتپەن كىرەسىڭ . سەن تۇزدە نە ىستەيمىن دەسەڭ، ءوز ەركىڭ وزىڭدە . ال ءۇي ىشىندە مەنىڭ ايتقانىما كونىپ، مادەنيەتتى بولىپ، ءىس ىستەۋگە تيستسىڭ !


    ول جانە: -ەكەۋىمىزدەن تۋعان بالا ۇل نە قىز بولىپ اتالادى، ۇلدان تاراعان ۇرپاق نەمەرە، نەمەرەنىڭ ايەلى نەمەرە كەلىن اتالادى،-دەپ ۇقتىردى.


    جۇبايلاردىڭ مادەنيەتتى تۇرمىس وتكىزۋ پىكىر تالاسىندا حاۋ انا ەرىنە ايتقانىن ىستەتىپ بولماعان سوڭ، حاۋ اتا اشۋلانىپ، ءتىلى ەندى شىعا باستاعان ۇلىنان:


    - سەن ەكەۋىمىزدىڭ قايسىمىزدىڭ ايتقانىمىزدى جاقتايسىڭ ؟ دەپ ۇلىنىڭ بەتىنە اجىرايا قاراعانىندا، اكەسىنىڭ سۇسىنان سەسكەنىپ ءارى اكە دەگەن ءسوزدى ايتا المايتىن بالا : ما- ما !- دەپ شەشەسىنىڭ باۋرىنا جابىستى . وزىنىڭ ەركىنە قولداۋ تاپقان حاۋ انا ەندى باتىلدانا ءتۇسىپ ەرىنە،- ەندى نە دەيسىڭ، ءبىز كوپپىز، جەڭدىك سەنى ! دەپ ءسوزىن دوعاردى.

00.jpg
00.jpg
00.jpg
未标题-1.jpg
未标题-1.jpg