بىلىكتى ماماندار قاتەرلى اۋرۋدان ساقتانۋ جونىندە نە دەيدى
كەلۋقاينارى: |جاۋاپتى رەداكتور: | جاڭالانعان ۋاقىت:2018-04-29 15:51:00


راك ناۋقاسى دەسە ەلەڭ ەتپەس ەشكىم جوق. الايدا، قاتەرلى سىرقاتتىڭ الدىن الۋدا نەلەرگە كوڭىل ءبولۋ كەرەك؟


1. جامان اۋرۋدان اۋلاق بولام دەسەڭىز اشۋعا بوي الدىرماڭىز


جۇڭگو تەحنيكالىق عىلىمدار اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى با دىشىڭ: مەن بۇرىننان يمۋنيتتەتتىك قۋاتتى ارتتىرادى دەلىنەتىن دەنساۋلىق كۇتىمدەۋ بۇيىمدارىن تۇتىنۋدى دارىپتەگەن ەمەسپىن. مەنىڭ راك ناۋقاسىنان ساقتانۋداعى سۇيەنەتىن قۇپيا رەتسەبىم بىرەۋ عانا—ءارقاشان اشىق-جارقىن كوڭىل كۇيدى ساقتاۋ كەرەك. زەرتتەۋلەرگە نەگىزدەلگەندە، ءبىر ادام وت الىپ قوپاعا تۇسەتىن بولسا، دەنەسىندە پايدا بولاتىن قىسىم گورمونى كادىمگى كىشكەنە تىشقاننىڭ جانىن الۋعا جەتەدى ەكەن. سوندىقتان «قىسىم گورمونى» كەيدە «ۋلى گورمون» دەلىنەدى. ءمۇبادا ءبىر ادام كۇنى بويى تىنىشتالا الماسا، ىزالانسا، ابىرجىسا، جابىعىپ مۇڭايسا، وسىنداي كوڭىل-كۇي اسەرىنەن قىسىم گورمونى ۇزاق ۋاقىت جوعارىلاپ، ادام دەنەسىندەگى يمۋنيتەتتىك قابىلەت شەكتەمەگە ۇشىرايدى نەمەسە بۇلىنەدى. سونىمەن راك ناۋقاسىنىڭ پايدا بولۋ سالىستىرماسى جوعارىلايدى. ۇزاق ۋاقىت اشۋلانۋدان وڭەش راگى، ومىراۋ بەزى زاگى، وكپە راگى قاتارلىلار پايدا بولادى.


2. تەمەكىدەن ەرتە تيىلۋ كەرەك


جۇڭگو تەحنيكالىق عىلىمدار اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى سۇن يان: تەمەكىنىڭ زيانىن تۇتاس جەر شەرى مويىنداپ وتىر. سەميا ادامدارىنىڭ دەنساۋلىق اقاۋسىزدىعى ءۇشىن، مەن تەمەكى تارتاتىنداردان تەمەكىدەن تيىلۋىن وتىنەمىن! قاتەرلى ناۋقاسقا شالدىعىپ شيپاحانا ەسىگىنەن اتتاعاندا تەمەكىدەن تيىلساڭىز، بارىنەن ماحرۇم قالاسىز. مىسالعا، ادەتتەگى ادامنىڭ وكپە راگىنا شالدىعۋ سالىستىرماسى 1 دەسەك، تەمەكى شەگەتىن ادامنىڭ راكقا شالدىعۋ مولشەرى ادەتتەگى تەمەكى شەكپەيتىن ادامدار شوعىرىنان 17 ەسە جوعارى بولادى.


3. مايعا قارىعان ازىقتاردى تۇتىنباۋ قاجەت


جۇڭگو تەحنيكالىق عىلىمدار اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى حاۋ شيشان: راك قاتەرىنەن ساقتانۋ ۇشىن مايلى، تۇزدى، قانىتتى تاعامداردان ساقتانۋ كەرەك. مىسالى، شەتەلدەن ەنگەن قۋىرعان كارتوپ جاپىراقشاسى وسى تەكتەس ازىقتاردىڭ ۋاكىلى. مايعا قارۋ ارقىلى پىسىرعان ازىقتاردى كوپ تۇتىنۋ دەنساۋلىققا زياندى. بۇعان قاتەرلى وسپە ماماندارى دەرلىك قارسى تۇرادى. مايعا قارىعان ازىقتاردى كوپ تۇتىنۋ اسقازان راگى، ۇيقى بەزى راگى، قۋىق ءتۇبى بەزى راگى قاتارلى قاتەرلى اۋرۋلاعا دۋشار ەتەدى.


4. دەنە سالماعىن تەجەي ءبىلۋ ءتيىس


جۇڭگو تەحنيكالىق عىلىمدار اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى چىن جۇنشى: قالىپتى دەنە سالماعىنا قاناعاتتانىپ قالماۋ كەرەك، قالىپتى دەنە سالماعى كولەمىندە جالعاستى ارىقتاۋعا ءمان بەرگەن دۇرىس. دەسەدە، دەنە سالماعىنان ارتىق الاڭداماۋ ءتيىس. دەنە سالماعى بارىنشا اۋىر جانە شەكتەن تىس سەمىرگەندەر ازدا بولسا ارىقتاي السا راكقا شالدىعۋ قاتەرى سونشالىق ازايا تۇسەدى.


ادامنىڭ سەمىزدىگى ارتقان سايىن وڭەش راگى، ۇيقى بەزى، راگى تىك ىشەك راگى، جاتىر قابىعى راگى، بۇيرەك راگى، ءوت جولى راگى قاتارلى جامان ناۋقاستارعا شالدىعۋ قاتەرى كۇشەيەدى؛ قۇرساعى تومپايىپ شىققاندار تىك ىشەك راگى، ۇيقى بەزى راگى، جاتىر قابىعى راگى قاتارلى اۋلارعا شالدىعۋ مۇمكىندىگى ارتادى؛ مىقىنى مەن بەلى مايلاسقانداردىڭ تىك ىشەك راگىنا شالدىعۋ قاتەرى كورنەكتى كەلەدى.


5. قىزىل ميانى قايناتىپ ءىشۋ راكتان قورعايدى


جۇڭگو عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى ۋ مىڭچاۋ: كوپشىلىككە راكتان قورعانۋ ءۇشىن قىزىل ميا شايىن ءىشۋدى ۇسىنىس ەتەمىن. قىزىل ميانىڭ رولى، بەينە، ەلىن اقىلمەن باسقاراتىن ءدانىشپان كاريادان اۋمايدى. قىزىل ميا بارلىق دارىلەردىڭ رولىن رەتتەيدى. ناعىز اتى زاتىنا ساي راكتان ساقتانۋ ءدارىسى.


وسىزامانعى ءدارى اسەرى عىلىمىنىڭ (فارماكولوگيا) راستاۋىنشا، قىزىل ميادا گيليتسيرگەتين قىشقىلى، گليتسيرريز قىشقىلى بار بولىپ، بۇلار راكقا قارسى تۇرۋ رولىن اتقارادى. سوندىقتان قىزىل ميانى ءدارى نەمەسە ازىق رەتىندە پايدالانۋعا كەلە بەرەدى. كۇنىنە 10 گرام قىزىل ميانى سۋعا قايناتىپ شاي ورنىندا ىشۋگە بولادى.


6. لايىقتى تۇردە سۋعا مالتاۋ راك ناۋقاسىنىڭ الدىن الادى


جۇڭگو عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى تاڭ جاۋيوۋ: زەرتتەۋ ناتيجەلەرىنە نەگىزدەلگەندە، ۇيلەسىمدى مالتاۋ ادەتى بار باۋىر راگىنا شالدىعۋشىلار سۋعا مالتامايتىن نەمەسە سۋعا كوپ ۋاقىت مالتايتىن ناۋقاستاردان ۇزاق ءومىر سۇرگەن. بۇنىڭ سەبەبى، سۋعا قالىپتى مالتاعاندا ادام دەنەسىندەگى دوپامين (多巴胺) ارتادى ەكەن، ال دوپامين قاتەرلى وسپەنى تەجەپ يمۋنيتتەتتىك قۋاتتى ارتتىرۋ قاسيەتىنە يە.


7. ءار كۇنى كوگونىس تۇتىنۋ كەرەك


فۋدان ۋەنيۆرسيتەتىنە قاراستى جۇڭشان شيپاحاناسىنىڭ باستىعى فان جيا: كوڭىل-كۇيدى كوتەرىڭكى ۇستاۋ، تۇرمىس ريتىمىن ساقتاي ءبىلۋ وتە ماڭىزدى. قىزمەت سەبەبىمەن مەن تۇندە 5 ساعات عانا ۇيىقتايمىن. بۇل جاقسى ادەت ەمەس، كوپشىلىكتىڭ كۇن سايىن 6-8 ساعاتتىق ۇيقى ۋاقىتىنا كەپىلدىك ەتۋىن ەسكەرتەمىن، بۇل توتەنشە ماڭىزدى ءتۇيىن. تاماقتانۋدا جەڭىل ازىقتار تۇتىنۋ كەرەك. مەن كۇن سايىن 1 كيلوگرام مولشەرىندە كوگونىس تۇتىنامىن.


8. ماقتاۋلى ايەل زاتى بولۋعا اۋەستەنبەۋ كەرەك


ايگىلى قاتەرلى وسپە مامانى، شاڭحاي جۇڭگوشا شيپاگەرلىك ۋەنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفوسسورى حى يۇيمين: 20-30 جىلدىق كلينيكالىق اماليات ارقىلى مەن مىناداي قۇبىلىسقا نازار اۋدارا باستادىم، قالاداعى راك ناۋقاسىنا شالدىققان ناۋقاستاردىڭ 70% ەل ماقتاعان ايەلدەر بولادى. كلينيكالىق تاجىريبەدەن العاندا ءۇش ءتۇرلى تيپتەگى «جاقسى ايەلدەر» راك ناۋقاسىنا تەز شالدىعادى:


1. كىرپياز ايەلدەر—وڭەش راگىنا شالدىعادى: قاشان كورسەڭ مۇلتىكسىز بولۋدى كوكسەيدى، جۇمىسقا اسا قۇنىتتى، باكىن-شۇكىن ىستەرگە دەيىن باس قاتىرادى.


2. وزگەلەرگە جاقسى كورىنۋدى قالايتىن ايەلدەر—ومىراۋ بەز راگى، اسقازان راگى: باسقالاردىڭ وزىنە قالاي قارايتىنىنا سونشاما دەن قويادى، وزگەلەردىڭ نازارىندا جاقسى ادام بولعىسى كەلەدى، كوڭىل-كۇيىن شەكتەن تىس اۋىزدىقتايدى. قامىققاندا كوز جاسىن ىشىنە جۇتادى. سىرىن سىرتقا شىعارۋدى قالامايدى.


3. ىسكەر ايەلدەر—كوپ ءتۇرلى راك ناۋقاسىنا شالدىعۋ قاتەرىنە تاپ بولادى: جۇمىستان باس المايدى، كاسىپ ءۇشىن جانىن ايامايدى، ۇدايى ءتۇن اسىرا جۇمىس ىستەيدى.


9. ادەتتەگى تاعامداردى كوبىرەك تۇتىنۋ راكتان ساقتانۋعا ءتيىمدى


جۇڭگو جاپونيا دوستىق شيپاحاناسى جۇڭگوشا باتىسشا ەمدەۋدى ۇشتاستىرۋ قاتەرلى وسپە ىشكى اۋرۋلار ءبولىمىنىڭ ايتۋلى مامانى لي پەيۋىن: قارا استىقتى كوپ تۇتىنۋ اسا ماڭىزدى. بۋعا پىسقان نان، بولكا سياقتىلاردىڭ قايىسى قارا ۇننان دايارلانسا سونى تۇتىنۋ كەرەك، سەبەبى، قۇرامىندا سەلليۋلوزا بولادى. بۇدان سىرت، قازىر جەمىس شىرىنىن سۇزەتىن اسپاپتىڭ ءتۇرى مولايدى. جەمىس شىرىنىن سۇزگەن سوڭ قالدىق سەلليۋلوزانى تاستاي سالادى. جالاڭ شىرىن ءىشۋ دەنساۋلىققا پايدالى بولمايدى. جەمىس قۇرامىنداعى سەلليۋلوزا دەنساۋلىققا توتەنشە پايدالى. سەلليۋلوزا ىشەكتىڭ جيىرىلۋىن تىتىركەندىرەدى، ۇلكەن دارەتتىڭ مولشەرىن ارتتىرادى، ىشەك جولىنداعى باكتەريالاردىڭ اشىپ ىدىراۋىن جەبەيدى، راك ناۋقاسىنىڭ الدىن الادى. استىق تىم مايدا بولسا قۇرامىندا تالشىق بولمايدى دا بۇيەن راگى، ومىراۋ بەزى راگى قاتارلى اۋرۋلارعا شالدىعۋ قاتەرىن ارتتىرادى.


10. جىل سايىن ءبىر رەت دەنساۋلىق تەكسەرتۋ كەرەك


جۇڭگو مەديتسينا عىلىم اكادەمياسى وسپە اۋرۋلار شيپاحاناسى ىشكى اۋرۋلار ءبولىمنىڭ مەڭگەرۋشىسى شۇي بيڭحى: 20-40 جاس ارالىعىنداعى قاراپايىم ايەلدەر ادەتتە 3 جىلدا ءبىر رەت شيپاحاناعا بارىپ ومىراۋ بەزىن تەكسەرتۋى كەرەك؛ ومىراۋ بەزى راگىنا شالدىعۋ قاتەرى جوعارى ادامدار شوعىرى 35 جاستان اسقاندا ومىراۋ بەزى B تيپتى ۆلترا كۇلگىن ساۋلەلى اسپابىنا تەكسەرىلۋ نەمەسە رەنتىگەن اسپابىنا سۋرەتكە الدىرىپ تەكسەرىلۋ قاجەت؛ تۇقىم قۋالاۋ سيپاتىنداعى ناۋقاس تاريحى بار بولسا، تەكسەرىلۋ ۋاقىتىن 30 جاستان اسىرماعان ءجون. ادەتتەگى ادامدار شوعىرى 40 جاستان اسقان سوڭ جىلىنا ءبىر رەت جان-جاقتى تەكسەرىلۋى قاجەت.


دەرەككوز: حالىق گازەتى ۋيچات تەكشەسى


اۋدارعان: قۋات جۇماش ۇلى (تورابىمىز ۇسىنىس ەتكەن ءتىلشى)