[وتاندىق ٴىلىم] وكىنىشتىڭ مىنا التى ٴتۇرلى ٴدارىسى ىشسەڭىز، ٴومىرىڭىز وپىقسىز وتەدى
كەلۋقاينارى:جۇڭگو قازاق راديو تورابى |جاۋاپتى رەداكتور:داۋىل | جاڭالانعان ۋاقىت:2018-04-29 16:12:00


سولتۇستىك سۇڭ پاتشالىعىنىڭ ايگىلى ٴۋازىرى كوۋ جۇننىڭ ومىردەن قورىتىندىلاعان «وكىنىش جايلى التى عاقىلياسى» بار، ٴار ٴسوزى اقىلعا قونىمدى، وقىساڭىز كوكىرەك كوزىڭىزدى اشادى.


ٴومىر تىزگىنى ٴوز قولىڭىزدا تۇرعاندا وكىنىشكە قالدىراتىن ىستەن اباي بولىڭىز.


وكىنىش جايلى التى عاقىليا


ۇلىق ٴوزىمشىل بولسا، ارامدىعى اشىلعاندا وكىنەر.


بارشىلىقتا ۇنەمدەي بىلمەگەن، تارشىلىقتا وكىنەر.


جاسىندا ونەر ۇيرەنبەگەن، قارتايعاندا وكىنەر.


كورگەنىن كوكەيگە تۇيمەگەن، كەرەگىندە وكىنەر.


ماستىقپەن استام سويلەگەن، ساۋىققاندا وكىنەر.


ساۋىندا تىنىعا بىلمەگەن، اۋىرعاندا وكىنەر.



1. ۇلىق ٴوزىمشىل بولسا، ارامدىعى اشىلعاندا وكىنەر.


بۇرىنعىلار «ۇلىق بولدىڭ، كيىپ، تويدىڭ» دەپ تە، «حالىق قامىن جەمەگەن ۇلىقتىڭ اۋىلىنا قايتىپ جەر سالعانى ابزال» دەپ تە ايتادى ەكەن. مەيلى قالاي دەسە دە، نيەتى اققا جاراتۋشى جاق بولادى، ۇلىق كوپتىڭ قامىن جەۋگە، حالىقتى ارقاۋ ەتۋگە ٴتيىستى، قارا باسىنىڭ قامى ٴۇشىن، قۋانىش-قايعىسى ٴۇشىن تۋرا جولدان تايىپ، وزگەگە ەرىكسىز بۇيرەگىن بۇرماۋى كەرەك، ويتپەگەندە ارامدىعى اشىلعاندا وكىنىشتىڭ ورنى تولمايتىن بولادى.


2. بارشىلىقتا ۇنەمدەي بىلمەگەن، تارشىلىقتا وكىنەر.


ىشە بەرسە كول دە سارقىلار، ۇنەمشىلدىكتى ۇمىتىپ، اس تا توك ىسىراپشىلدىققا سالىنۋ داۋلەتتى قۇرتىپ تاقىر كەدەيگە اينالدىرادى. «كەدەيدىڭ بايىماعى وڭاي بولعانمەن، بايدىڭ ىسىراپشىلدىقتان تيىلماعى قيىن»، بايلىقتى شاشقان، قونىشتان باسقان راقات ومىرگە بويى ۇيرەنگەن جان جوقشىلىققا ۇشىراسا زاتتىق جاقتان تارىعىپ قالماستان، رۋحاني جاقتان دا ويسىرايدى، باسىڭا باق-داۋلەت قونسا، قۇرمەت-قوشامەتكە بولەنەرسىڭ، مىنا زامان باق قونعاندا جۋىسىپ، باق تايعاندا سۋىسقان زامان، وتكەندى ويلاعانمەن وپىقتىڭ ورنى تولماس.


3. جاسىندا ونەر ۇيرەنبەگەن، قارتايعاندا وكىنەر.


جاسىندا ونەر ۇيرەنسە، ارىماي جەتەر مۇراتقا. ادام جاس شاعىندا العىر، جىگەرلى، ۇعىمتال بولاتىندىقتان ومىرىنە ازىق بولارلىق ٴبىلىم مەن ونەردىڭ نەگىزىن قالاي الادى. ەگەر جاستىق شاعىن جالقاۋلىقپەن، ويىنمەن وتكىزسە، «قارتايعاندا ەش نارسە ورنىنا كەلمەيتىن بولادى». تالاي ادام بوسقا وتكىزگەن جاستىعىن ويلاپ وكىنىشتەن كوز جاسىن كولدەتكەن. ۋاقىت بارىنەن دە قىمبات، جاسىڭدا تالپىنباساڭ، قارتايعاندا وپىق جەيسىڭ!


4. كورگەنىن كوكەيگە تۇيمەگەن، كەرەگىندە وكىنەر.


«كەرەگىندە ٴبىلىمىم، ازدىعىنا وكىندىم». ٴومىردىڭ ٴار قادامىنان اقىل-پاراسات جيناي ٴبىل، تىرشىلىكتە عىلىمعا دەگەن قۇشتارلىعىڭ باسىلماسىن، ٴار ىسكە اباي بول، بىلمەگەنىڭدى اقىلدىدان سۇرا، ٴار كۇنىڭدى ۇيرەنۋمەن وتكىز. ٴومىر تاجىريبەسى توپتالعان سايىن، ادام تولىسا تۇسەدى. ۇيرەنۋدەن باس تارتقانى، كارىلىكتىڭ باستالعانى. بىلەرى ازدىڭ اۋرەشىلىگى كوپ بولادى، وكىنبەي قالمايدى.


5. ماستىقپەن استام سويلەگەن، ساۋىققاندا وكىنەر.


اراق ادامدى ازدىرادى. انشەيىندە ايتا الماعانىن، ماس بولعاندا اقتارادى؛ جايشىلىقتا قولى بارماس ىسكە، ماس بولعاندا ەكىلەنبەي ۇمتىلادى. ماستىقتان پالە تاپقانداردىڭ مىسالى جەتەرلىك. اراققا سىلقيا تويعاننىڭ، ساتكە كوڭىلى كوتەرىلىپ، ەرلەنىپ، اۋزىنا كەلگەندى كوكىپ، ماسقاراسى شىعادى، ال ساۋىققان سوڭ وكىنىشتەن ولەردەي بولادى.


6. ساۋىندا تىنىعا بىلمەگەن، اۋىرعاندا وكىنەر.


ادام اۋرۋ القىمداعاندا عانا دەمالىسقا كوڭىل بولمەگەنىنە، ەڭبەكتەنە دە، دەمالا دا بىلمەگەنىنە وكىنەدى. امال قانشا، ناۋقاسى تاۋىرلەنگەندە كونە ادەتىنە قايتا باسادى. اتاق-ابىروي قۋىپ، ۇساق-تۇيەككە باس قاتىرادى؛ ناپسىگە بەرىلىپ، تىزگىنىن تارتا بىلمەيدى؛ كۇندىز بەن ٴتۇنى الماسىپ، ۋاعىمەن دەم المايدى. دەنساۋلىعى توزە الماستاي بولعاندا، قايتادان ناۋقاستانىپ، تاعى دا وپىق جەيدى. ەگەر ساۋ كەزىندە اۋرۋدىڭ ازابىن ويلاسا، كوڭىلى جايلانىپ، ورىنسىز تالاپ پەن ارتىق قۇمارلىقتان تيىلار ەدى.

 

اۋدارعان: العابەك قيسىنقان ۇلى