اۆتوموبيلدى كۇتىمدەي بىلەسىز بە؟
كەلۋقاينارى:جۇڭگو قازاق راديو تورابى |جاۋاپتى رەداكتور: | جاڭالانعان ۋاقىت:2018-09-12 09:03:00

 

موتور بەرىلىس تاسپاسىن كۇتىمدەۋ


    اۆتوموبيلدىڭ موتورى ونىڭ جۇرەگى ىسپەتتى. زاۋەدە، موتور بۇلىنسە اۆتوموبيل كەرەكتەن شىعادى. اۆتوموبيل ءار كۇنى جولدا زىمىرايدى. ۋاقىت ۇزارا كەلە، موتورداعى بەرىلىس تاسپا ۇيكەلىستەن زاقىمدالادى نەمەسە كونەرەدى. سوندىقتان، اۆتوكولىك يەسى مەزگىل سايىن بەرىلىس تاسپاسىن تەكسەرىپ، باسى ارتىق اۋرەشىلىكتەن ساقتانۋى كەرەك.


    بەرىلىس تاسپاسىن تەكسەرۋدىڭ امالى توتەنشە قاراپايىم. الدىمەن بەرىلىس تاسپاسىنىڭ سەرپىمدىلىگىن تەكسەرەمىز. باسبارماعىمىزبەن 2 دوڭگەلەك اراسىنداعى بەرىلىس تاسپاسىن 10 كيلوگرام مولشەرىندەگى سالماقپەن كۇشەپ باسامىز. بەرىلىس تاسپاسىنىڭ دەڭگەيى 10 ميلليمەتر مولشەرىندە تومەندەسە، سەرپىمدىلىگى ءدال بابىندا بولعان بولادى. ەگەر ودان كوپ تومەندەپ كەتسە، بەرىلىس تاسپاسىنىڭ سەرپىمدىلىگى كەمشىل بولعانى. ال بەرىلىس تاسپاسى ەشقانداي تومەن تۇسپەسە وندا ونىڭ سەرپىمدىلىگى وتە اسىپ كەتكەنى. سەرپىمدىلىك تومەن بولعاندا، بەرىلىس تاسپادا ورنىنان تايۋ ءجايىتى ءجيى بايقالادى. سەرپىمدىلىك وتە اسىپ كەتسە، بىلىكتى بۇلدىرەدى. سوندىقتان، بەرىلىس تاسپاسىنا قاتىستى بەنت، شەگەلەردى تەڭشەپ، بەرىلىس تاسپاسىنىڭ سەرپىمدىلىگىن ويداعىداي كۇيگە تەڭشەۋ كەرەك.


    بۇدان سىرت، اۆتوموبيلدى جوندەگەندە بەرىلىس تاسپاسىنىڭ زاقىمدالۋ احۋالىنا كوڭىل ءبولۋ كەرەك. كونە بەرىلىس تاسپاسىنىڭ ءبۇلىنۋى نەداۋىر اۋىر بولعاندا، بەرىلىس تاسپاسىن جانە بەرىلىس تاسپاسى دوڭگەلەگىنىڭ جاناسۋ اۋدانى كەمەيەدى. وسى كەزدە، بەرىلىس تاسپانى كۇشەپ باسساق بەرىلىس تاسپاسى تاسپا دوڭگەلەگىنىڭ ويىعىنا تۇسەدى. بەرىلىس تاسپا كاۋچۇگىنىڭ كونەرۋ مۇمكىندىگى دە بولادى. ەگەر تاسپا وتە ەسكىرىپ كەتسە، دەر كەزىندە جاڭاسىن الماستىرۋ كەرەك.


    اۆتوموبيل دوڭگەلەگىن كۇتىمدەۋ


    جاياۋ ۇزاق جول باسقاندا تابان سىرقىراپ اۋىراتىنى سياقتى، اۆتوموبيل دوڭگەلەگى دە جول بەتىنىڭ ۇيكەلىسىنە ۇشىرايدى. اۆتوموبيل دوڭگەلەگىنىڭ قاجالۋى ءسىزدىڭ شوفەرلىك تەحنيكاڭىزدىڭ ناشارلىعىنان دەرەك بەرمەيدى. اۆتوموبيل جۇرگىزۋ بارىسىندا دوڭگەلەكتىڭ سىرتقى بەتى تابيعي قاجالادى، بىرتىندەپ توزادى. اۆتوموبيل دوڭگەلەگىنىڭ ءپىشىنى مەن ساپاسى وزگەرىسكە ۇشىرادى ما دەگەن ماسەلەنى انىقتاپ الا الساڭىز، اۆتوموبيل دوڭگەلەگىن ۋاعىندا جاڭالاپ نە جوندەتىپ، اۋرەشىلىكتەن اۋلاق بولارىڭىز انىق. ارينە، ارناۋلى اۆتوموبيل رەمونتتاۋشىلار مەرزىم سايىن اۆتوكولىگىڭىزدى تەكسەرىپ تۇرار بولسا، ولار دوڭگەلەك اۋىستىرۋ كەرەك پە جوقتىعىن ەسكەرتەر ەدى. الايدا، اۆتوموبيل دوڭگەلەگىنىڭ ءپىشىنى وزگەرگەن-وزگەرمەگەنىن تەكسەرۋ سىندى قاراپايىم جۇمىستى ءوزىمىز-اق ورىنداي الاتىنىمىزدان حابارىڭىز بارما؟ تومەندەگىدەي 5 ءتۇرلى دەرەك اۆتوكولىگىڭىزدىڭ دوڭگەلەگىن جاڭالاۋ كەرەكتىگىن تۇسىندىرەدى.


    دوڭگەلەك سىرتقى بەتىنىڭ بەدەرى جۇقالانادى


    اۆتوكولىك دوڭگەلەگىنىڭ سىرتقى بەدەر قالىڭدىعى ءسوزسىز 1.6 ميلليمەتردەن ارتىق بولۋى ءتيىس. ۇيكەلىس اسەرى بولىمسىز تەگىس جولدا كولىك جۇرگىزسەڭىز دوڭگەلەك سىرتقى بەتىنىڭ بەدەر قالىڭدىعى كەمىندە جاڭاعى كورسەتكىشتەن ەكى ەسە جوعارى بولادى. كاسىپتىك ادامداردان ۇيرەنۋ ارقىلى، ەسەپتەۋ اسپابىن ساتىپ الىپ، دوڭگەلەكتىڭ سىرتقى بەدەر قالىڭدىعىن ولشەپ كورىڭىز. قارت شوفەرلار كەڭ جالپىلاسقان شاعىن ءادىس ارقىلى دوڭگەلەك بەدەرىنىڭ قالىڭدىعىن ۇنەمى ولشەيدى. ياعني ءبىر يۋاندىق تەڭگە اقشانىڭ مەملەكەت تاڭباسى بار جاعىن جوعارى ۇستاپ دوڭگەلەكتىڭ بەدەر قۋىسىنا جۇگىرتەمىز. تەڭگەنىڭ جيەگى مەن مەملەكەت تاڭباسى بار ورىنعا دەيىنگى ارالىق 1 ميلليمەتر دە 2 ميلليمەتر كولەمىندە بولاتىندىقتان، وسى كەزدە تەڭگەدەگى مەملەكەت تاڭباسى انىق كورىنەتىن بولسا، دوڭگەلەك بەدەرىنىڭ قالىڭدىعى ولشەمگە جەتپەيتىنىن اڭعارتادى. سونىمەن اۆتوكولىگىڭىزدىڭ دوڭگەلەگىن اۋىستىراسىز.


    دوڭگەلەك سىرتقى بەتىنىڭ بەدەرى ۇيكەلە كەلە كورسەتكىش تاسپالار كورىنەدى


    جاڭا ۇلگىدەگى اۆتوكولىك دوڭگەلەگى ەرتەدەگى دوڭگەلەكتەرگە ۇقسامايدى. جاڭا ۇلگىدەگى دوڭگەلەكتەرگە دوڭگەلەك سىرتقى بەتىنىڭ ۇيكەلىس شەگىن كورسەتىن تاسپالار جوبالانعان. دوڭگەلەك بولىمسىز ۇيكەلىسكە ۇشىراعاندا بۇنداي تاسپالاردى بايقاي المايسىز. ال دوڭگەلەك سىرتقى بەتىنىڭ بەدەرى جۇقارعاندا بەدەر قۋىستارىنا جاسىرىنعان كورسەتكىش تاسپالار انىق كورىنەدى. دوڭگەلەك سىرتقى بەتىنىڭ بەدەر ۇيكەلىس شەگىن كورسەتىن تاسپالار جالپاق كاۋچۇك تاسپالار بولىپ، بۇلار دوڭگەلەك سىرتقى بەتىنىڭ بەدەر قۋىسىنا ايقىش-ۇيقىش ورنالاسقان. اۆتوكولىك دوڭگەلەگىن تەكسەرۋ بارىسىندا كەنەت 1-2 تال كاۋچۇك تاسپا بايقاساڭ، بۇل دوڭگەلەك بەدەرىنىڭ ۇيكەلىستەن جۇقارىپ توزا باستاعانىن اڭعارتادى. بۇنداي كەزدەردە جٶل جٷرگەندە ەرەكشە اباي بولعان دۇرىس. ءمۇبادا، دوڭگەلەكتىڭ بارلىق كورسەتكىش تاسپالارى كورىنىپ تۇرسا، دەرەۋ دوڭگەلەك جاڭالاعان ءجون.


    دوڭگەلەك سىرتقى بۇيىرىنەن سىزات پايدا بولادى


    اۆتوكولىك دوڭگەلەگىنىڭ اقاۋى دوڭگەلەك سىرتقى بەتىندە بەلگى بەرىپ قالماستان، بۇيىرىنەن دە بىلىنەدى. كەيبىرەۋلەرىن جاي كوزبەن پارىقتاي الامىز. ياعني كەيدە كوزىمىزگە دوڭگەلەك بۇيىرىنەن سىزاتتانعان ورىندار مەن ويىقتار شالىنادى. وسىنداي شاعىن اقاۋلار سەبەبىنەن دوڭگەلەكتەن جەل قاشۋى مۇمكىن، اۋەلى دوڭگەلەك جارىلۋى دا ىقتيمال. سوندىقتان دوڭگەلەك سىرتقى ءبۇيىرىنىڭ سىزاتتارى مەن ويىقتارى مولايا باستاعان شاقتا، اۆتوكولىك دوڭگەلەگىن دەرەۋ جاڭالاۋ كەرەك.


    دوڭگەلەك سىرتقى بەتىندە كەي ورىنداردىڭ تومپايۋى


    كەيبىر كەزدە، دوڭگەلەك سىرتقى بەتىنىڭ قاتتىلىق دارەجەسى ولشەمگە تولماۋى سەبەبىنەن، دوڭگەلەك بۇيىرىندە بۇلتيعان نەمەسە تومپايعان ورىندار بايقالادى. ادەتتەگى ولشەمگە تولىمدى دوڭگەلەكتەردە مۇنداي قۇبىلىس كەزىكپەيدى. سىرتقى بەتىنىڭ قاتتىلىق دارەجەسى ولشەمگە تولمايتىن دوڭگەلەكتەردى دەر كەزىندە جاڭالاماسا، اۆتوكولىك جوعارى قارقىنمەن كەلە جاتقاندا دوڭگەلەك وقىستان جارىلىپ، قاتىناس شىرعالاڭى تۋىلۋى مۇمكىن.


    ارتىق تەربەلىس پەن تەڭسەلۋدىڭ وزىندىك قاتەرى بار


    اۆتوكولىك العا قاراي جىلجىپ بارا جاتقاندا، اسىرەسە، ويلى-شۇڭقىرلى جولداردا بەلگىلى مولشەردە سىلكىنىس بولاتىنى تابيعي. اۆتوكولىك جۇرگىزۋگە جاتىلا باستاعانىڭىزدا، قانداي تەڭسەلىستىڭ ۇيلەسىمدى كولەم ىشىندە ەكەنىن، قانداي تەڭسەلىستەن شىرعالاڭ تۋىلاتىنىن سەزىپ بىلە الاسىز. اۆتوكولىكتىڭ تەربەلىسكە ۇشىراۋ سەبەبى الۋان ءتۇرلى. دوڭگەلەك بىلىگىنىڭ مايىسىپ جىلجۋىنان، اسەر ەتۋشى كۇشتىڭ تەپە-تەڭ بولماۋى قاتارلىلاردان اۆتوكولىك تەڭسەلەدى. سىلكىنىس باسەيىتكىش اسپاپ بۇزىلسادا وسىنداي احۋال بايقالادى. بالكىم دوڭگەلەكتىڭ ىشكى جاعى دا اقاۋ العان بولار. دوڭگەلەك اۆتوكولىكتىڭ تەڭسەلۋىنە سەبەپ بولمادى دەگەن كۇندە دە، تەربەلىس دوڭگەلەكتى زاقىمداۋى مۇمكىن. سوندىقتان اۆتوكولىگىڭىزدەن اسا كۇشتى تەربەلىس بايقالا بەرسە، اسىرەسە، تەگىس جولدا تەڭسەلسە، اۆتوكولىگىڭىزدى رەمونتحاناعا اپارىپ تەكسەرتىڭىز. قالىپتان تىس تەربەلىس پەن سىلكىنىس اۆتوكولىك اقاۋىنىڭ ايقىن نىشانى.


    اۆتوموبيل جۇرگىزبەگەن شاقتاعى كۇتىمدەۋ


    سىرتقى مەتال قاپتىڭ تاتتانۋىنان ساقتانۋ


    تاتتانىپ ءشىرۋ باستىسى اۋاداعى سۋ قۇرامى، وتتەگى جانە شىرىتكىش زاتتاردىڭ ورتاق اسەرىنەن تۋىندايدى. سوندىقتان، ۇزاق ۋاقىت جۇرگىزبەگەن اۆتوموبيلدىڭ سىرتقى مەتال قابىن تازالاۋ تۇرۋ قاجەت. وڭاي ءشىريتىن بولەكتەرى مەن زاپچاستارىنا ادەتتە اۆتول مايى، جۇمسارتقىش مايىن تامىزۋ نەمەسە مايلى قاعازبەن قىمتاپ وراعان ءجون. توقتاعانىنا ۇزاق ۋاقىت بولعان اۆتوموبيلدەردىڭ ءىشىن اشىپ اۋا الماستىرۋ، اۋانىڭ ىلعالدىق دارەجەسىن %70 تەن تومەن ساقتاۋ كەرەك. اۆتوموبيل ىشىندەگى شاڭ توزاڭدى، قوقىر-قوقسىقتاردى، سۋلانعان ورىنداردى تازالاۋ ءتيىس. ىشكى زاپچاستاردىڭ ساڭلاۋلارىن مىقتاپ بەكىتىپ، اۋا، سۋ، شاڭ توزاڭنىڭ وتۋىنەن ساقتانۋ قاجەت.


    كاۋچۇكتەن جاسالعان بولىمدەرىنىڭ كونەرۋىنەن ساقتانۋ


    اۆتوميلدىڭ كاۋچۇكتەن جاسالعان بولەكتەرى، مىسالى دوڭگەلەك، قوزعالىتقىش تاسپا سونداي-اق شاڭ-توزاڭنان قورعانۋ جامىلعىسى قاتارلىلار كونەرەدى، كولەمى ۇلعايادى نەمەسە ءپىشىنى وزگەرەدى. سونىمەن قىزمەت يقۋاتى السىرەيدى، پايدالانۋ عۇمىرى قىسقارادى. كاۋچۇكتەن جاسالعان بولەكتەرىنىڭ كونەرۋىنىڭ باستى سەبەبى كاۋچۇك قانىقپاعان جوعارى مولەكۋلالى كومىر سۋتەكتى قوسىلىسقا جاتادى. ول اۋاداعى وتتەگىن وڭاي ءسىمىرىپ توتىعادى. بۇدان سىرت كۇكىرتتەنگەن كاۋچۇك بەلگىلى دارەجەدە اۋا وتكىزۋ قاسيەتىنە يە بولاتىندىقتان، وتتەگى مولەكۋلاسىمەن جاناسقاندا، توتىعۋ رەاكسياسى تۋىلادى. اسىرەسە كۇن نۇرى تىكە تۇسسە كاۋچۇكتەن جاسالعان زاپچاستار تەز كونەرەدى. كاۋچۇكتەن جاسالعان بۇيىمدارعا بەنزين، اۆتول مايى جۇقسا كولەمى ۇلعايادى. جابىسقاق زات (كوللويد) بوساپ جۇمسايدى. سەرپىمدىلىگى تومەندەيدى. كاۋچۇكتەن جاسالعان بولەكتەردىڭ كونەرۋىنەن ساقتانۋ ءۇشىن، كۇن نۇرىنىڭ تىكە تۇسۋىنەن جانە مينەرال مايلاردىڭ جۇعىسۋىنان ساقتانۋ كەرەك.


    بەنزيننىڭ شىدامدىلىق قاسيەتىنىڭ السىرەۋىنەن ساقتانۋ


    بەنزيننىڭ پارتلاۋعا شىدامدىلىق قاسيەتى وكتان ءمانىنىڭ (Octane Number) جوعارى تومەندىگىن بەلگىلەيدى. اۆتوموبيل ۇزاق ۋاقىت جۇرگىزىلمەسە، بەنزيننىڭ وكتان ءمانى جەڭىل قۇرامداعى زاتتاردىڭ جوعالۋى مەن جابىسقاق زاتتار مولشەرىنىڭ ارتۋىنا ىلەسە تومەندەيدى. سونىمەن پارتلاۋعا قارسىلىق قۋاتى قوسا السىرەيدى. سوندىقتان، اۆتوموبيلدىڭ بەنزين قوراپشاسى مىقتى تىعىندالۋى، جوعارى تەمپەراتۋراعا جاناسۋدان ساقتانۋ كەرەك. بەنزيندى تىم ۇزاق ۋاقىت ساقتاۋعا بولمايدى.


    موتور مەن ساقتاۋىش باتەريا(蓄电池) قىزمەتىن ۇنەمى تەكسەرۋ


    ءار ايدا ماتوردى از دەگەندە ءبىر رەت وتالدىرىپ تۇرۋ، موتوردى 4-5 مينۋتقا دەيىن سوندىرمەي باقىلاۋ كەرەك. قالىپسىز جاعداي بايقالسا تەڭشەپ رەمونىتتاۋ قاجەت.


    بۇدان سىرت ساقتاۋىش باتەريانى ۇنەمى تەكسەرۋ ءتيىس. ادەتتە ساقتاۋىش باتەريانىڭ ەلەكتروليت سۇيىقتىعى ۇيەكتىك تاباقشادان 10-15 ميلليمەتر بيىك بولادى. ەلەكتروليت سۇيىقتىعى تومەندەگەن بولسا، دەر كەزىندە قايتا ايدالعان سۋ قۇيىپ، قاجەت بولسا ساقتاۋىش باتەرياعا توك زارياتتاۋ كەرەك.


دەرەككوز: شينلاڭ سايىتى
اۋدارعان: قۋات جۇماش ۇلى (تورابىمىزدىڭ ۇسىنىس ەتىلگەن ءتىلشىسى)