ازامات جاسىنا تولماعانداردىڭ توراپتا دەربەس كىرەكولىك شاقىرتۋىنا بولاما
كەلۋقاينارى:جۇڭگو قازاق راديو تورابى |جاۋاپتى رەداكتور:داۋىل | جاڭالانعان ۋاقىت:2019-03-24 18:41:00


جۋىقتا ديدي عىلىم تەحينكا شەكتى سەرىكتەستىگى (تومەندە ديدي سەرىكتەستىگى دەلىنەدى) ۋيچات تۇعىرىندا وسى ماسەلە توڭىرەگىندە داۋىس بەرۋدى ورتاعا قويدى.


وسى ماقالا جاريالانعانعا دەيىن 688935 ادام داۋىس بەرۋگە قاتىناسىپ، بۇنىڭ ىشىندە 386309 ادام ازامات جاسىنا تولماعانداردىڭ دەربەس كىرە كولىك شاقىرتۋىنا بولادى دەپ داۋىس بەرىپ، جالپى داۋىس بەرۋشىلەردىڭ 56 پروتسەنتىن ۇستاعان. 302626 ادام ازامات جاسىنا تولماعاندار دەربەس كىرە كولىك شاقىرتپاۋى كەرەك دەپ داۋىس بەرىپ، جالپى داۋىس بەرۋشىلەردىڭ 44 پروتسەنتىن ۇستاعان.


دەربەس كولىك شاقىرتۋدى قۇپتاپ داۋىس بەرگەندەردىڭ جارىمىنا جۋىعى ازامات جاسىنا تولماعانداردىڭ كولىككە وتىرۋىن شەكتەگەنشە، كىرەكولىك شوفەرلەرىن باسقارۋدى كۇشەيتۋ كەرەك، 16 جاسقا تولعاندار سىرتقا شىعىپ دەربەس كاسىپتەنىپ جۇمىستانۋىنا بولادى ەكەن، ازامات جاسىنا تولماعانداردىڭ دا دەربەس كىرەكولىك شاقىرتىپ وتىرۋىنا بولادى دەپ قاراعان.


قارسى پىكىر بەرۋشىلەردىڭ ويىنشا، حاۋىپسزدىك قانشاما كەمەلدى بولعانىمەن قىلمىسقا بارۋشىلاردىڭ توسىننان ۋاقيعا شىعارۋى مۇمكىن. بۇدان سىرت ولار ازامات جاسىنا تولماعانداردىڭ حاۋىپسىزدىك تانىمى ءالسىز بولعاندىقتان، اتا-اناسى بالالارىنىڭ حاۋىپسىزدىگىنە جاۋاپتى بولادى دەپ ەسەپتەيدى.


ازامات جاسىنا تولماعانداردىڭ توراپ ونىمدەرىن پايدالانۋى جۋىق جىلداردان بەرى ەل نازارىن اۋدارۋدا. داۋىس بەرەتىن توراپ بەتىندە ديدي سەرىكتەستىگى بىرقانشا تيپتى ۋاقيعانى مىسالعا الدى. ءبىرىنشى مىسال، جوۋ فاميليالى 14 جاستاعى بالا كىرە كولىكپەن پويەز بەكەتىەن بارماق بولادى. كىرە كولىك شوفەرى ونىڭ ۇيىندەگىلەرمەن ءتۇس شايىسىپ، ءوز بەتىمەن سىرتقا شىققانىن سۇراپ ۇعىسقان سوڭ ونى تاياۋ ماڭداعى قوعام حاۋىپسىزدىگى بولىمشەسىنە جەتكىزەدى.


ەكىنشى مىسال، ۋاڭ حانىم 13 جاستاعى قىزىنا كىرە كولىك شاقىرتىپ، قىزىنىڭ ارتقى ورىندىققا وتىرۋىن ەسكەرتەدى، جولدا شوفەر قىزبالانى الدىڭعى ورىنعا وتىرعىزىپ جىنىستىق جاقتان مازالايدى. ۋاڭ حانىم بۇدان حابار تاپقان سوڭ ساقشىعا مالىمدەيدى. كىرە كولىكتى توراپتا باسقارۋ تەكشەسى ساقشى جاققا كومەكتەسىپ شوفەردى قولعا تۇسىرەدى. شوفەر قىلمىستى ارەكەتىن مويىندايدى.


2018-جىلى 10-ايدىڭ 18-كۇنى ديدي سەرىكتەستىگى جولاۋشىلاردى تاسىمالداۋ App ىندە ازامات جاسىنا تولماعانداردى دەربەس كولىككە الماڭىز دەگەن ەسكەرتۋ شىعارادى. ازامات جاسىنا تولماعاندار ۇدايى باراتىن وڭىرلەردە، مىسالى بالالار باقشاسى، مەكتەپ قاتارلى جەرلەردە كىرە كولىگىن بۇيىرتقاندا ازامات جاسىنا تولماعانداردىڭ جانىندا اتا-اناسى بولۋى كەرەك.


ديدي كىرە كولىك سەرىكتەستىگىنىڭ قاراۋىنشا، ازامات جاسىنا تولماعانداردىڭ حاۋىپسىز جولاۋشىلاۋى تۋرالى شارا جولعا قويىلعان سوڭ كوپ ساندى اتا-انالاردىڭ قۇپتاۋىنا يە بولعان. دەسەدە، ءىشىنارا اتا-انالار مەن ازامات جاسىنا تولماعانداردىڭ تالاپتارى قاناعاتتانباعان.


2019-جىلى 1-ايدىڭ 1-كۇنىنەن 31-كۇنىنە دەيىن كىرە كولىك باسقارۋ توراپ تەكشەسىندە 1058 رەت تەلەفون سوعىپ، حاريدارلار ازامارت جاسىنا تولماعاندار نەلىكتەن دەربەس كىرەكولىك شاقىرتۋىنا بولمايدى دەگەن ماسەلەنى ۇعىسقان. بۇنىڭ ىشىندە دەربەس پىسىقتاۋعا باراتىن ورتا مەكتەپ وقۋشىسى، ورتالاۋ مەكتەپ تاۋىسقان سوڭ سىرتقا جۇمىس ىستەگەن ءوسپىرىم بالالار، نەگىزى 16 جاستان 18 جاسقا دەيىنگىلەر نەگىزگى ساندى ۇستاعان.


شياۋچىننىڭ باسىنان وتكەن ۋاقيعا تيپتىك مىسال ەسەپتەلەدى. 16 جاستاعى شياۋچىن سىرتقا شىعىپ جۇمىس ىستەيدى. ديدي سەرىكتەستىگى كىرە كولىك شاقىرتۋ توراپ تەكشەسىندە كىرە كولىك بۇيىرتۋدا ازامات جاسىنا تولماعانداردىڭ اتا-اناسى جانىندا بولۋى كەرەك دەگەن حاۋىپسزدىك ەسكەرتپەسىن كورەدى. شياۋچىن مەن دەربەس جۇمىس ىستەپ اقشا تاپتىم، نەلىكتەن دەربەس كىرە كولىك شاقىرتۋىما بولمايدى دەپ ويلاپ شاراسىزدان ەرەسەك ادامدار قاتارىنا وتەدى.


قىسقى كانيكۋلدا بالالارىنا كىرە كولىك شاقىرتىپ، بالالارىن جالعىز وتىرعىزاتىن اتا-انالار سانى بىرتىندەپ مولايدى. ديدي سەرىكتەستىگىنىڭ ەسكەرتۋىنشە وزگە بىرەۋگە كىرە كولىك شاقىرتقاندا كولىككى وتىرۋشىنىڭ جول ءجۇرۋ جاعدايىنا باقىلاۋ اپارىلعانىمەن، اتا-انالار وزدەرى مەن بالالارىنىڭ باس اماندىعىنا كوڭىل بولىپ، مۇمكىندىگىنشە بالالارمەن بىرگە بولۋى كەرەك ەكەن.


داۋىس بەرۋ توراپتاستاردىڭ قىزۋ تالقىسىن قوزعادى. كەيبىر توراپتاستار ازامات جاسىنا تولماعاندار دەربەس كىرە كولىككە وتىرۋىنا بولادى، نەلىكتەن دەربەس كولىك شاقىرتۋىنا بولمايدى، توراپ ارقىلى شاقىرتقان كىرە كولىگىنىڭ حاۋىپسىزدىگى جاي كىرە كولىگىنە جەتپەي مە دەگەن سۇراقتى ورتاعا قويدى.


ەڭ جوعارى حالىق سوتى 2018-جىلى 9-ايدا جاريالاعان «ءادىليالىق زور ساندىق مالىمەت ارناۋلى دوكلاتىنىڭ توراپتا شاقىرتقان كىرە كولىگىمەن ءداستۇرلى كىرە كولىگىنىڭ قىزمەت وتەۋ بارىسىنداعى قىلمىستى ىستەر جاعدايىنا» نەگىزدەلگەندە 2017-جىلى ءداستۇرلى كىرە كولىك شوفەرلەرىنىڭ ون مىڭ ادامنان دەلو تۋدىرۋ سالىستىرماسى 0.627 پايىز بولىپ، توراپتا شاقىرتقان كىرە كولىك شوفەرلەرىنىڭ ون مىڭ ادامنىڭ ىشىندە دەلو تۋدىرۋشىلار سالىستىرماسى 0.048 پايىزدى ۇستاپ، الدىڭعىسى سوڭعىسىنىڭ 13 ەسەسىنە بارابار كەلگەن.


ءبىر ءبولىم توراپتاستار ازامات جاسىنا تولماعانداردىڭ توراپتا كىرە كولىك شاقىرتۋىن ءبىر شىبىقپەن ايداماۋ ءتيىس دەپ مىناداي ۇسىنىستى ورتاعا قويادى: بىرىنشىدەن، ۇقساماعان جاس شاماسىنا قاراي پارىقتى ماملەدە بولۋ كەرەك؛ ەكىنشىدەن، ازامات جاسىنا تولماعانداردىڭ دەربەس كىرە كولىك شاقىرتۋىن قامتاماسىز ەتەتىن جۇيە قۇرۋ كەرەك.


«حان شيانسىن» ەسىمدى توراپتاستىڭ ۇسىنىسى: شوفەردى دارەجەگە ايىرۋ ءتۇزىمىن پايدالانىپ، شارتقا ۇيلەسەتىن شوفەرلەر عانا ازامات جاسىنا تولماعانداردى الىپ ءجۇرۋى كەرەك؛ سيستەما تۇرعىسىنان تۋىستىق قاتىناسقا ماتاۋ كەرەك، ءار جولعى كىرە كولىك شاقىرتۋ جاعدايىن بالالاردىڭ اتا-اناسىنا جولداپ تۇرۋ قاجەت.


« Active Yu » ەسىمدى توراپتاستىڭ ورتاعا قويعانى ازامات جاسىنا تولماعاندار كىرە كولىككە وتىرۋدا تەكشە جۇيەسى اۆتوماتتىى تۇردە قىزمەت وتەۋ جاعدايىنا باعالاۋ جۇرگىزىپ، قىزمەت وتەۋ ۋاقىتى ۇزاق شوفەرلەردى جىبەرۋى كەرەك.


« MR » ەسىمدى توراپتاس كەزىندە جاپونيادا وقىپتى. جاپونيادا بالالار كىشكەنە بولعانىمەن اتا-اناسى ارتىق الپەشتەمەستەن كىرە كولىگىنە دەربەس وتىرعىزادى ەكەن. «دەگەنمەن، كەمەلدى حاۋىپسىزدىك ءتۇزىمىن ورناتۋ اسا قاجەتتى.»


ديدي كىرە كولىك سەرىكتەستىگى وسى رەتكى تالقى ناتيجەسى مەن كوزقاراسى ديدي كىرەكولىك توراپ تەكشەسىن جونگە سالۋ جانە حاۋىپسىز ءونىم ۇجىمى ءۇشىن اسا ماڭىزدى پايدالانۋ ماتەريالىمەن قامدادى دەدى.


دەرەككوز: ورتالىق راديو تەلەۆيزيا ىستانسياسى حابار ۋيچات تەكشەسى


اۋدارعان: قۋات جۇماش ۇلى (تورابىمىزدىڭ ۇسىنىس ەتىلگەن ءتىلشىسى)