ازىقتانۋ جانە تەرى اقاۋسىزدىعى
كەلۋقاينارى:جۇڭگو قازاق راديو تورابى |جاۋاپتى رەداكتور: | جاڭالانعان ۋاقىت:2019-07-08 14:50:00

تەرى اقاۋسىزدىقتىڭ ءبىرجاق ايناسى. ەگەرء بىر ادامنىڭ تۇرمىس داعدىسى اقاۋسىز بولماسا، وندا ارقانداي اجارلاندىرۋ بۇيىمدارىن ىستەتسەدە ەڭبەگى ەش بولىپ، ءونىمى بولمايدى. ال تۇرمىس داعدىسى جاقتا ازىقتانۋ ەڭ ماڭىزدى ورىندا تۇرادى. ازىق-تۇلىك تەپە-تەڭدىگىنە ءمان بەرگەندە، وتە-موتەء ارءتۇرلى ۆيتامينى مول ازىقتىقتاردى تۇتىنعاندا، تەرىنى اجارلاندىرۋدا توتەنشە ماڭىزدى مانگە يە.


    ۆيتامين A.


    اجارلاندىرعىش ۆيتامين دەپ تە اتالىپ، تەرىنى مايدالاپ، مايدىڭ سىرتقا اعىلۋىن ازايتىپ، تەرىنىڭ سەرپىمدىلىگىن ساقتاپ، تەرىنىڭ قارتايۋىن تەجەۋ رولىنا يە. بۇلءسابىز، بالدىركوك، ۋسارىمساق، پاميدور، ساۋمالدىق(菠菜)، ورىك، ءسۇمبىل بۇرشاق(扁豆)، كارتوپ، ءبيداي وركەنى، وسىمدىك مايى جانە جۇمىرتقا سارىسى سياقتى ازىقتىقتاردا مول بولادى.


    ۆيتامين B


    ۆيتامين B2 بەزەۋ مەنءتۇستى داقتاردى جويادى، تىرناقتىڭ وسۋىنە كومەكتەسەدى. ۆيتامين B2 اشىتقى(酵母)، قارا استىق، كوكونىس جاپىراعى جانە گۇل توزاڭىندا(花粉)مول بولادى؛ ۆيتامين B3 تەرى تكاندارىنىڭ كەرەكسىز زاتتاردىءبولىپ شىعارۋ رولىن جاقسارتىپ، قان اينالىسىن ىلگەرلەتەدى. ونى جەر جاڭعاعى،ء سۇمبىل بۇرشاق(扁豆)، استىق،ء بيداي وركەنى(麦胚)، كوكونىس جانە جاڭا جەمىستەردەن قابىلداۋعا بولادى؛


    ۆيتامينB5


    تەرىنىڭ نەرۆ جۇيەسىنە پايدالى. بۇل كۇرىش، بۇرشاق تۇرلەرىندە مول بولادى.


    ۆيتامينB6


    تەرىنى قورعاۋعا ۇلكەن سەپتىگىن تيگىزۋدەن سىرت، شاشتى اسەمدەۋ رولى بار. ول بانان، قانت قىزىلشاسى(甜菜)، جۇمىرتقا سارىسى، كوكونىس، استىق جانە بۇرشاق تۇرلەرىنەن قابىلدانادى.


    ۆيتامينC.


    ۋىتتى جويىپ، كوللاگەننىڭ(胶原)بىرىگۋىن ىلگەرلەتىپ، مەلانين(قارا بوياۋىش) (黑色素)نىڭ زات الماستىرۋى مەن قالىپتاسۋىن تومەندەتىپ، تەرىنىڭ كىرشىكسىز، جۇم-ساقتىعىن قورعاپ، قارتايۋدان ساقتاۋ رولى بولادى. ماندارين(柑橘)، ءۇزىم، مايمۇل جاڭعاق


    (猕猴桃)، قىزاناق، بالدىركوك (芹菜)، پياز،ءتاتتى بۇرىش(柿子椒)، اس سۇتتىگەن (莴苣)، كەپتىرىلگەن جەمىس سياقتىلاردا ۆيتامين C مول بولادى.


    ۆيتامينE.


    تەرىنىڭ سەرپىمدىلىگىن قورعاپ، توتىعۋعا قارسى زاتتىڭ بۇلدىرۋى مەن تەرى كلەتكاسىنىڭ ەرتە قارتايۋىنان ساقتاۋ رولى بولادى. ولءبيداي وركەنى، استىق، وسىمدىك مايى، بالدىركوك (芹菜)، گۇل توزاڭى(花粉)، جاڭعاقءدانى، اس بۇرشاق(豌豆)، اس سۇتتىگەن(莴苣) جانە بۇرشاق تۇرلەرىندە ساقتالادى.


    ۆيتامينH.


    تەرى كلەتكاسىنىڭ ءوسىپ جەتىلۋىن ىلگەرلەتەدى، تەرىنىڭ جالتىرلىعىن قورعاپ، تەرىنى قابىنۋدان ساقتايدى. ونى اشىتقى(酵母)، سيىرءسۇتى، جۇمىرتقا جانە كارتوپتان قابىلداۋعا بولادى.


    جۇڭگوشا دارىگەرلىكتە وكپەنىڭ نەگىزى تەرى، كوكباۋىردىڭ نەگىزى بۇلشىق ەت دەپ قارايدى؛ كوكباۋىر مەن وكپە ەكەۋى دە ناشارلاسا، تەرى قۋاتسىزدانىپ قورەكتەنۋدەن ايىرىلادى، سودان تەرى ناشارلاپ قاتقىلدانىپ، جۇمساقتىعىن جويادى. سوندىقتان، ۇنەمى كوكباۋىردى كۇشەيتەتىن، وكپەگە پايدالى، قۋات تولىقتايتىن شىلان، جاپون كارتوبى(山药)، شامگۇلءدانى(莲子)،جابىسپا ساڭىراۋ قۇلاق(茯苓)، قارا كۇنجىت(黑芝麻)، جاڭعاقءدانى، جەر جاڭعاعى(花生) سياقتىءارتۇرلى قاتتى قابىقتى جەمىستەر مەن بانان، الما جەۋ جانە ايۋ بالدىرعان(当归)، ەسەك جەلىم(阿胶)، الاقات(枸杞子)، ايداعار كوز جەمىس(桂圆) سياقتى دارىلىك تاعامداردى ارالاستىرىپ ءدارىلى تاماق تۇرلەرىن جاساپ جەسە، تەرىنى قۋاتتاندىرىپ قورعاۋدا تاماشا ءونىم بەرەدى.


    كوپشىلىك ءبىر جىلداعى ءتورت ماۋسىمنىڭءاركۇنى 2000 ميلليليتر اينالاسىندا سۋ تولىقتاۋعا باسا نازار اۋدارۋسا، اسىرەسەءار كۇنى تاڭەرتەڭ ءبىر ستاكان جىلى قايناعان سۋ (300ميلليليتر اينالاسىندا) ىشۋگە ءمان بەرسە، دەنەدەگى ۋىت پەن كەرەكسىز زاتتى تازالاپ، تەرىنىڭ دىمقىلدىعىن (جۇمساقتىعىن) قورعاۋدا ماڭىزدى رولعا يە. مۇنان سىرت، جاڭا جەمىس-كوكونىس، قارا استىقتاردى كوبىرەك جەۋ؛ اراقتى ازءىشۋ، تەمەكى تارتپاۋ؛ءتاتتىنى از جەۋ، مايلى تاماق، قاقتامالار مەن اشتى تىتىركەندىرگىش جەمەكتىكتەردى ازجەۋدە وتە ماڭىزدى.


اۋدارعان: بولات توقتاسىن ۇلى،《民族医药报》 دان اۋدارىلدى.