بىزگە ورايدى كىم بەردى بىلەسىز بە؟
0
2017-09-12 18:15:00
|
كەلۋقاينارى:جۇڭگو قازاق راديو تورابى
|
جاۋاپتى رەداكتور :ايناگۇل

  

    

    مو يان 


    01


    مو يان نوبەل سيلىعىنا يە بولعاننان كەيىن، بارعان جەرىنىڭ بارىندە ۇزاق–ۇزاق اڭگىمەلەر ايتىپ بەرەتىن. ونىڭ اڭگىمەسىن تىڭداعان كەيبىرەۋلەر قارىق–قارىق كۇلىپ كەتە بەرەتىن.


    مويان بولسا وسى اڭگىمەلەردى تىلگە تيەك ەتە وتىرىپ، تىكە ايتۋعا بولمايتىن، ويىندا ساقتالعان ويلارىن استارلاپ جەتكىزگەن ەدى.


    سوندا ول ءسىرا نە ايتپاق؟


    ونىڭ ءبىرىنشى اڭگىمەسى نوبەل سيلىعىن العاندا سويلەگەن كولەمدى اسەرى بولاتىن. ول: مەن تۋا دا سيقىسىزداۋ بولدىم، بۇكىل قىستاقتاعىلار بەتىڭ–ٴجۇزىڭ دەمەي كەلەمەجدەيتىن، مەكتەپكە تۇسكەندە بىرنەشە سودىر بالا، ءدال وسى ءوڭىم ءۇشىن تاياققا جىققانى دا بار ەدى،-دەيدى.


    ونىڭ بايانداماسى، كىسىنى قايران قالدىرادى. بولىمىسىڭا قاراپ مامىلەدە بولاتىن الەمدە، كەلبەتتى بولساڭىز، ەل ەسىندە ازداپ قالاسىز، ادەتتەگىندەي بولساڭىز، ەشكىمدە ەسكەرمەيدى، وندا كۇيىڭىز تىم مۇشكىل بولارى انىق. ءبىراق سيقىسىز بولعانى ءۇشىن تاياق جەۋ دەيتىن....ءىستى ەستىمەگەن ەكەنىمىن.


    بۇل اڭگىمە ارقىلى ول ءىسرا نەنى تۇسىندىرمەك؟


    02


    ونىڭ ەكىنشى اڭگىمەسى، تاعى سول نوبەل سيلىعىن العان كەزدە ايتقان


    اڭگىمەدە، ونىڭ بالالىق شاعى جوقشىلىقتا وتەدى، قارىن ماردىتىپ تويماي، نەگىزىنەن تۇلكى قۇرساق تاڭنىڭ اتىپ، كەشتىڭ باتقانىن كۇتەتىن كۇندەر ەدى. قاربىز مەرەكەسى كۇنى ءبىر ءۇيلى جان زورعا دەگەندە ازداپ شوشىرە تۇيەدى. نەمە دەيسىز كۇيى تومەن وتباسى، ادام باسىنا كوزدەي شىنىمەن ءبىر-ءبىر شىنى عانا تۋرا كەلەتىن. تاماق اۋىزعا كەلگەندە ءبىر قايىرشى قايدان كەلگەنى بەلگىسىز ساپ ەتە تۇسەدى. سوندا مو يان وعان جارتى شىنى ءتاتتى كارتوپ قاعىن اكەلىپ قولىنا ۇستاتقاندا. قايىرشى شال نازالانىپ: مەن قارتايعان اداممىن، وزدەرىڭ شوشىرە جەپ ماعان بەرگەندەرىڭ مىناۋ، جۇرەكتەرىڭ نەدەن جارالعان تاستان با؟ الدە قولادان با؟،-دەپ كىجىنەيدى.


    ءتاپ–ءتاۋىر ءۇيدىڭ شىرقىن قىڭىر شالدىڭ «جۇرەكتەرىڭ نەدەن جارالعان؟» دەگەن ءسوزى بۇزىپ–اق جىبەرەدى. مو يان قانشا اشۋلانسا دا، شالدىڭ سوزىنىڭ جونى جوق ەمەس-تى، سوزىندە الدە ءبىر يدەيا، ادىلەت بار ەدى. ءبىراق ەستىر قولاققا ۇناي قويمايتىنى تاعى بار... الايدا قايىرشى شال مۇرالدىق جەڭىسكە قول جەتكىزىپ، ولاردىڭ ۇينەن جارتى شىنى شوشىرە جەپ جولىنا تۇستى.


    مويان سوناۋ شالعاي شەتەلگە بارىپ بۇلاردى ايتىپ قايتپەك؟


    03


    ءۇشىنشى اڭگىمە، ول مول سيلىق اقشا الىپ ەلگە ورالعان سوڭ، كوپ جەرلەر ونى لەكسيا سويلەۋگە ۇسىنىس ەتتى. اڭگىمەلەي جۇرىپ ونىڭ ويىنا ءبىر ەسكىرگەن ەستەمەلەر تۇسەدى....


    ول اتا مەكەنىندە شىعارماشىلىقپەن اينالىسىپ جۇرگەندە، كوشەگە شىعىپ شاپتول ساتىپ الماق بولادى. شاپتول ساتۋشى ونى كورگەن جەردەن تاني كەتەدى دە كەلىپ امان–سالەم جاساسادى: ءسىز دە شاپتول العالى شىقتىڭىزبا؟ قالالىق پارتكوم شۋجيىمەن تانىسسىز عوي، سول كىسىگە ايتساڭىز بولعانى ءبىر ماشينا شاپتول اكەلىپ بەرەر ەمەس پە؟


    مويان: مەن ۇلكەن ٴمانساپتى ۇلىق ەمەسپىن، باسقالار نەگە ماعان شاپتۇل ۇسىنۋى كەرەك؟


    شاپتۇل ساتۋشى: دۇرىس–اۋ، ءسىز اسكەرسىز


    مو يان: مەن اسكەر ەمەسپىن..


    شاپتول ساتۋشى: وسى اسكەرلەر قاندايسىڭدار، كوڭىلدەرىڭە كەلسەدە ايتايىن، سەندەردى تەگىن باعىپ جاتقان جوقپىز، نە بىلگەندەرىڭ بار؟ دياۋيۇي ارالىنا دا يە بولا الماي جاپونداردىڭ قولىنا سالدىڭدار!- دەيدى كىجىنەپ.
مويان: مەن ءبىر جازۋشىمىن، سىزدەر ءۇشىن بارىپ ارالدى كۇزەتەمىنبە....قويىڭىزشى، ماعان بەس جىڭ شاپتۇل تارتىپ بەرىڭىز، ءتاتتى شىعار ە


    -ءتاتتى! ەرەكشە ءتاتتى! بۇنىڭ ءبارى جاڭا سورتى،-دەپ سامبىرلادى ساتۋشى


    -تارازىدان قىمقىرماي تولىق تارتىڭىز،–دەدى مو يان


    -قالاي سويلەيسىز، ءبىر اۋىلدىڭ ادامىمىز، نەگە ويتەمىن. مىنە كورىڭىز ناق بەس جىڭ،-دەدى ساتۋشى.


    مويان بەس جىڭ شاپتولدى قولىنا العاندا، ءسال جەڭىلدەۋ ەكەنىن بايقايدى دا، قايتا بارىپ تارازىلاپ ەدى، ءۇش جىڭ عانا شىقتى، ساتۋشى ەكى جىڭدى قىمقىرىپ قالعان ەكەن. قولىنا ءبىر تالىن الىپ تىستەپ ەدى. قىشقىل ءارى كەرمەك تاتىدى. ءتاتتى بولماي قالسىن.


    مو يان بۇل اڭگىمەلەردى ايتۋ ارقىلى، ويىنداعى ايتپاعىن تۇگەل ايتتى. سوسىن ول تاعى ءبىر اڭگىمەنى ايتىپ، ويىن تۇيىندەدى.


    04


    بۇل سوڭعى اڭگىمەنى دە ول نوبەل سيلىعىن العاندا ايتقان ەكەن.


    كەسەك قۇياتىن سەگىز جۇمىسكەر سىرتقا شىعىپ جۇمىس ىستەمەك بولىپ اتتانادى. جول–جونەكەي نوسەرلى داۋىلعا تاپ بولىپ، جاڭبىردان دالدالانۋ ءۇشىن كونە بۇتحاناعا كىرەدى. سىرتتاعى نايجاعاي جارقىلى وقتىن–وقتىن كوشەيىپ، وت شارشالار دومالاپ بۇتحانا اۋلاسىنا تۇسكەندەي، اسپاننان الىپ ايداھار دولدانا داۋستاعانداي سەزىلىپ، الگىلەردىڭ زارەسىن الادى.


    ىشندەگى بىرەۋى: ىشىمىزدەگى بىرەۋىمىز قالايدا ءبىر جاماندىق جاساپ، ٴتاڭىردىڭ نالاسىنا قالعانبىز، كىم ىستەسە سول موينىمەن كوتەرىپ، بۇتحانادان شىعىپ ٴتاڭىردىڭ جازاسىن قابىلداسىن، بولماسا بارلىعىمىزعا شالىعى تيەدى،–دەيدى. ەشكىمدە قوزعالمايدى. سودان تاعى بىرەۋ: ەگەر بارلىقتارىڭنىڭ شىققىلارىڭ كەلمەسە، بارلىعىمىز بىردەي ءشي قالپاعىمىزدى ەسىكتىڭ كوزىنە قاراي لاقتىرايىق، كىمنىڭ قالپاعىن جەل اكەتسە، سول جاماندىق ىستەگەن بولادى، ءوزى بارىپ جازاسىن قابىلداسىن،–دەپ شەشىم ايتادى.


    سونىمەن الگىلەر ءشي قالپاقتارىن ەسىككە قاراي لاقتىرعان ەكەن، بىرەۋىنىڭ ءشي قالپاعىن ۇشىرىپ كەتەدى دە، جەتەۋىنىكىن قايتا ۇيگە قاراي ىقسىرادى. قالعاندار الگىنى سىرتقا شىعۋعا يتەرمەلەيدى. ونىڭ شىققىسى كەلمەي تارتىنشاقتاعانىنا قاراماي، كوتەرگەن بويى دالاعا لاقتىرىپ جىبەرەدى. ناتيجەدە الگى ادامدى دالاعا لاقتىرىپ جىبەرىپ قالعاندارى ىشكە ەنگەندە، كوكتەۋدى كوتەرمەيتىن كونە كەزدەمەدەي زورعا تۇرعان كونە بۇتحانا لاپ ەتىپ قۇلاپ الگىلەردى باسىپ قالادى.


    وسى اڭگىمەنى تىڭداعان سوڭ، قانشا اقىلسىز ادام بولسا دا، سونى تۇسىنەرى انىق، ول ءدال سول سىرتقا لاقتىرىلعان سەگىزىنشى ادام ەدى.


    ولاي بولسا ونى سىرتقا لاقتىرعان كىمدەر؟


    05


    موياننىڭ اڭگىمەلەرىنەن، ول جاساعان قوعامدىق ورتانىڭ كىناراتقا تولى، كەراناۋ كۇشتىڭ ٴبىرشاما زور ورىندا بولعانىن اڭعارامىز.


    بۇل قوعامداعى ادامدار ءوزارا ءبىر-ٴبىرىن قولداپ، ءوزارا زايانداپ زاقىمدايتىن قوعام. مو يان سيقىسىز بولعانى ءۇشىن، قۇربى–قۇرداستارىنىڭ مازاعى مەن سويىلىنا جىعىلدى، ال وسى بارىستا، تاربيەنىڭ ەش ىقپال كۇشى بولمايدى، ونى تاياقتاعان بالالاردى ەشكىمدە جۇنگە سالىپ، تارتىپكە شاقىرمادى. وزگەنىڭ ءتۇر–تۇلعاسى ءۇشىن ماسقارالاۋدىڭ تىپتەن ەشقانداي ورنى جوق نارسە بولسا دا، سول كەزدە بالا مو يان بار مۇڭىن شەشەسىنە عانا ايتا العان ەكەن. 
    

    ءتىپتى بۇگىنگى كۇندە، باسقانىڭ ءتۇر–تۇلعاسىن سوگۋ مادەنيەتتىڭ نەگىزگى اۋقىمى بولىپ بارادى، «اجارسىز بولعانىڭىز سىزدىڭ كىناڭىز ەمەس، ءبىراق باسقالاردى قاساقانا قورقىتۋ دۇرىس ەمەس» سىندى پسيحيكالىق ۋىتتى «ناقىل ءسوز» دەراز ەمەس. ءتىپتى كينو–تەلە فيلىم تۋىندىلاردا دا مۇگەدەكتەردى بەتالباتى كەمسىتىپ جاتسا، وعان ءبىر اۋىز ءادىل ءسوز ايتار ازامات از دەرلىك.


    بۇل قوعام جولسىزدىق، ورىنسىز جارماسۋ جايساعان قوعام. جارلى جىلىنا ءبىر رەت شوشىرە جەيدى. ەگەر ول قايىرشىنى ۇيىنە شاقىرىپ بىرىلكتە تۇستەنسە، نەمەسە سوعان بەرسە، وندا بۇل ۇلكەن قايىر، ۇلكەن ادامگەرشىلىك سانالادى. سىرت ادامدارعا بەرگىسى كەلمەي تارىنسا، بۇل قالىپتى قۇبىلىس. قايىرشىنىڭ ءبىر اۋىز ۇرىمتال ءسوزى، مۇرالدىڭ شوقتىعىنا شىقتى: سەندەر شوشىرە جەپ، مەن مىنا جاسىمدا ءتاتتى كارتوپ قاعىن جەسەم، سوندا سەندەردىڭ جۇرەكتەرىڭ نەدەن جارالعان بولدى؟ جايدى ۇعىنباعان ادام ونى مو يانننىڭ اكەسى دەر. مو يان قايىرشىنى اسىراۋعا بورىشتى ەمەس، قايىرشى شالدىڭ دا ولارعا مەنى باق دەيتىن سەبەبى جوق. ايتسەدە ونىڭ انا ءبىر اۋىز ءسوزى مو يان وتباسىنا بورىشتىڭ ءبىر ۇشىن ارقالاپ قويدى.


    بۇل استە قايىرشىنى قۋىپ جىبەر قامقورىلىق ىستەمە دەگندىك ەمەس، ال قايىرشى دا ءوزىن شامالاعانى ءجون.


    شالدىڭ قالاي قايىرشى بولعانى بەيمالىم، باسقاعا قوجاڭداي سويلەۋپ، استامسۋى، قالىپتى ادامدار اراسىندا جۇرۋىنە كەدەرگى. تابان ەت ماڭداي تەرىمەن ءبىر جىلدا ءبىر رەت تاباتىن ازىعىن قولىڭا سالۋ كىمنىڭ بولسادا ويىنان وتەتىن ماسەلە ەمەس.


    مۇمكىن قايىرشى قاتتى اشىققاننان شيرىعىپ تۇرعان بولار. ال ونىڭ انا ءبىر اۋىز ءسوزى موياندى ءبىر ءومىر ويعا سالدى.


    بۇل قوعامدا نامىس كەمشىل، ءوزارا كور قازۋ كوپ. شاپتول ساتۋشى مەن موياننىڭ تانىستىعى، ءجاي جۇز تانىس. ول دياۋيۇي داۋدىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن مويانعا ارتىپ، وعان اۋىر پسيحيكالىق باسىم اكەلىپ وتىر. ونىسى ازداي ناشار زاتىن مايلاپ ماقتاپ ساتىپ وتىرعان ونىڭ شىن دوسى قانشاۋ بولماق؟ ەرتەڭ قايىرشى بولماسىنا كىم كەپىل؟


    06


    مويان مىنە وسىنداي قوعامدىق ورتادا ەسەيگەن ادام.


    بىرەۋ قورلايدى، بىرەۋ ۇرادى، ال بىرەۋ جولسىزدىق ىستەپ جولىن كەس-كەستەيدى. ال كەيبىر نامىسسىز ونى ورعا يتەرمەليتىنى تاعى بار.


    وسىنداي قورلاۋ، زاقىمداۋ، ورىنسىز جازعىرۋلار، نامىسسىز الدامكوستەر بەينە ءبىر قوقىرعا ۇقسايدى، مويان مىنە وسىلاردى تەرەڭگە كومگەن ادام. ال مو يان جونىنەن العاندا: ءدال سودان باستاپ ول بەينە ءبىر كور تىشقان سەكىلدى، قوقسىقتار اراسىنان ءىن قازىپ، قينالا العا ۇمتىلىپ، سوڭىندا كوڭىلدىڭ كوك جيەگىنە جەتەلەيتىن دارا جول سالىپ، كۇركەشەدەن كۇللى الەمگە بەتتەگەن. وسىنىڭ ءبارى ونىڭ اقىل–پاراساتىنىڭ جاۋھارى دەۋگە تاتيدى.
باسقالاردىڭ لاس، لات، مۇرالسىزدىعى مەن ءوزىن–ءوزى قور ساناۋ ساناسى ءدال سىزگە بەرىلگەن وراي. باسقالار دۇرمەككە ىلەسىپ وزىنەن–ءوزى كەنجەلەپ، قوقىر–قوقسىققا اينالعاندا، باسقالاردى كەلەمەجدەۋ ارقىلى ءوز ءىش قۇستاسىن شىعارعاندا، ٴسىزدىڭ قايسارلىعىڭىز بەن قۇلشىنىسىڭىز، ءتىپتى دە كورنەكتىلەنىپ، كوركەيە تۇسەتىن بولادى.


    مىنە بۇل موياننىڭ سوڭعى اڭگىمەسىنىڭ ايتار ويى.


    وسكەن ورتاڭىز قانشا ناشار بولسا، ءسىز ءۇشىن وراي اناعۇرلىم مول بولادى.


    ورايدى سىزگە سول قوقىر ادامداردىڭ بەرەتىنى ۇمىتپاڭىز. ماڭىزدىسى سىزدىڭ وسى ورايدى ۇستاۋعا پەيىلىڭىز بار ما؟ جوق.

حانزۋشادان اۋدارعان: ماحاببات قۇدايبەرگەن قىزى (تورابىمىزدىڭ ۇسىنىس ەتىلگەن ٴتىلشىسى)

 

55.jpg
企业微信截图_20170912143055.jpg
企业微信截图_20170912142727.jpg
00.jpg
777777.jpg