ماڭىزدى ەسكەرتۋ: قىزمەت ستاجىڭىز 8 ۇلكەن تيىمدىلىكپەن قاتىستى
0
2019-07-10 17:14:00
|
كەلۋقاينارى:
|
جاۋاپتى رەداكتور :

 

    «قىزمەت ستاجى» دەگەن ۇعىمدى جايشىلىقتا ۇنەمى ايتىپ جۇرەمىز. ءبىراق، «قىزمەت ستاجىنا» قاتىستى ينفورماتسيالاردى كوپ ادام بىلە بەرمەيدى. قىزمەت ستاجى قانداي تۇرگە بولىنەدى؟ قىزمەت ستاجىنىڭ قانداي پايداسى بار؟ قىزمەت ستاجىنىڭ «قۇنسىزدانۋىنان» قالاي ساقتانۋعا بولادى؟

 

قاراپايىمداستىرىپ ايتقاندا، قىزمەت ستاجى= اقشا + دەمالىس + تيمدىلىك. بۇگىن ءبىز ەگجەي- تەكجەيلى تۇسىندىرەيىك. قىزمەت ستاجىندا قانداي ىستەر كەزىگەدى؟ مىنالاردى قويىن داپتەرىڭىزگە جازىپ الىڭىز!

 

 

قىزمەت ستاجى دەگەن نە؟

 

قىزمەت ستاجى دەگەنىمىز اقىل- وي ەڭبەگىمەن نەمەسە دەنە ەڭبەگىمەن شۇعىلدانىپ، ەڭبەكاقى كىرىسىن تولىق نەمەسە نەگىزگى تۇرمىس ماتەريالدارىنىڭ قاينارى ەتەتىن قىزمەت جىل شەگىن كورسەتەدى. ءار قىزمەت ورنىنداعى ءاربىر جىل ءبىر جىلدىق قىزمەت ستاجىن قالىپتاستىرادى.

 

قىزمەت ستاجى قانداي تۇرگە بولىنەدى؟

 

قىزمەت ستاجى جايشىلىقتا ادەتتەگى قىزمەت ستاجى جانە ۇلاسپالى قىزمەت ستاجى دەپ بولىنەدى.

 

ادەتتەگى قىزمەت ستاجى: جۇمىسشى- قىزمەتكەرلەردىڭ ەڭبەكاقى كىرىسىن تۇرمىستىق بۇيىمداردىڭ تولىق نەمەسە نەگىزگى قاينارى ەتەتىن قىزمەت ۋاقىتى ايتىلادى. ادەتتەگى قىزمەت ستاجىن ەسەپتەگەندە، سول كاسىپورىنداعى قىزمەت ستاجى دا قامتىلادى.

 

جالعاستى قىزمەت ستاجى: جالعاستى قىزمەت ستاجى دەگەنىمىز جۇمىسشى- قىزمەتكەرلەردىڭ ەڭبەكاقى كىرىسىن تولىق نەمەسە نەگىزگى تۇرمىس ماتەريالدارىنىڭ كەلۋ قاينارىنىڭ ۇلاسپالى نەمەسە قوسىپ ەسەپتەۋگە بولاتىن قىزمەت جىل شەگىن كورسەتەدى. ۇيىمدىق سەبەپتەرگە بايلانىستى، سول كاسىپورىن مەن باسقا كاسىپورىن اراسىندا، كاسىپورىن مەن مەملەكەت ورگاندارى جانە ءىسورىندار اراسىندا قىزمەت اۋىستىراتىن بولسا، ونى جالعاستى نەمەسە ۇلاسپالى قىزمەت ستاجى دەپ ەسەپتەۋگە بولادى.

 

قىزمەت ستاجىنىڭ پايداسى

 

1. اقىلى جىلدىق دەمالىس
«ەڭبەك زاڭىنىڭ» 45- تارماعىندا: «ەڭبەكشىلەر جالعاستى ءبىر جىلدان ارتىق قىزمەت ىستەسە، جىل سايىنعى اقىلى دەمالىستان يگىلىكتەنەدى»،- دەپ بەلگىلەنگەن. مۇنىڭ ناقتىلى بەلگىلەمەسىن مەملەكەتتىك كەڭەس بەلگىلەدى. مۇنىڭ ىشىندە:

 

جۇمىسشى- قىزمەتكەرلەردىڭ جالپى قىزمەت ۋاقىتى ءبىر جىلعا تولىپ، 10 جىلعا تولماعان بولسا، جىلدىق دەمالىسى 5 كۇن بولادى. جالپى قىزمەت ۋاقىتى 10 جىلعا تولعان 20 جىلعا تولماعان بولسا، جىلدىق دەمالىسىنا 10 كۇن بەرىلەدى.

 

20 جىلعا تولعان بولسا، جىلدىق دەمالىسىنا 15 كۇن بەرىلەدى. جۇمىسشى- قىزمەتكەرلەر ۇقساس نەمەسە ۇقساماعان مەكەمە ورىندارىندا قىزمەت ىستەگەن كەزدە، سونداي- اق، زاڭدارعا، اكىمشىلىك زاڭ- ەرەجەلەرگە نەمەسە مەملەكەتتىك كەڭەستىڭ بەلگىلەمەسىنە ساي، قىزمەت مەرزىمى ۇقساس ەسەپتەلىنىپ، قىزمەت ۋاقىتى بولىپ ەسەپتەلەدى.

 

2. ەمدەلۋ ۋاقىتىنىڭ ۇزىن- قىسقالىعى

 

ەمدەلۋ مەرزىمى دەپ كاسىپورىن جۇمىسشى- قىزمەتكەرلەرىنىڭ ناۋقاسقا شالدىققاندىعىنان نەمەسە جۇمىس ۇستىندە جارالانباعاندىعىنان جۇمىسىن توقتاتسا، ەمدەلىپ دەمالۋ كەزىندەگى ەڭبەك توقتامىن كۇشىنەن قالدىرۋعا بولمايتىن ۋاقىت شەگى ايتىلادى. ەمدەلۋ مەرزىمى كاسىپورىننىڭ جۇمىسشى- قىزمەتكەرلەردىڭ ناۋقاسقا شالدىعۋى نەمەسە باسقا دا زاڭدىق سەبەپتەرگە بولا ەندىگارى جالدامايتىن قورعاۋ مەرزىمى. بۇل مەرزىم ەڭبەكشىلەردىڭ ءىس جۇزىندىك قىزمەت ستاجىمەن جانە سول كاسىپورىنداعى قىزمەت ستاجىمەن قاتىستى بولادى. قىزمەت ستاجىنىڭ ۇزىن- قىسقالىعىنا قاراي، ەڭبەكشىلەر 3 ايدان 24 ايعا دەيىنگى ەمدەلۋ ۋاقىتىنان يگىلىكتەنەدى.

 

كەيبىر ەرەكشە اۋرۋعا شالدىققان (مىسالى: راك، رۋحاني اۋرۋ، سالدانۋ تاعى باسقا اۋرۋلار) جۇمىسشى- قىزمەتكەرلەردىڭ 24 اي ىشىندە ساۋىعۋى مۇمكىن بولماسا، كاسىپورىندار مەن ەڭبەك باسقارۋشى تاراۋلاردىڭ بەكىتۋىمەن ەمدەلۋ مەرزىمىن لايىقتى ۇزارتۋعا بولادى.

 

3. اۋرۋ دەمالىس ەڭبەكاقىسى
جۇمىسشى- قىزمەتشىلەر اۋرۋ نەمەسە جۇمىستان سىرت جارالانىپ جالعاستى 6 اي دەمالسا، كاسىپورىن تومەندەگى ولشەم بويىنشا اۋرۋ دەمالىس ەڭبەكاقىسىن بەرۋى كەرەك.
(1) جالعاستى قىزمەت ستاجى 2 جىلعا تولماسا، ەڭبەكاقىسىنىڭ ٪60 ى بويىنشا بەرىلەدى.
(2) جالعاستى قىزمەت ستاجى 2 جىلعا تولىپ، 4 جىلعا تولماسا، ەڭبەكاقىسىنىڭ ٪70 ى بويىنشا بەرىلەدى.
(3) جالعاستى قىزمەت ستاجى 4 جىلعا تولىپ، 6 جىلعا تولماسا، ەڭبەكاقىسىنىڭ ٪80 ى بويىنشا بەرىلەدى.
(4) جالعاستى قىزمەت ستاجى 6 جىلعا تولىپ، 8 جىلعا تولماسا، ەڭبەكاقىسىنىڭ ٪90 ى بويىنشا بەرىلەدى.
(5) جالعاستى قىزمەت ستاجى 8 جىلدان اسقان بولسا، ەڭبەكاقىسىنىڭ ٪100 ى بويىنشا تولىق بەرىلەدى.
جۇمىسشى- قىزمەتكەرلەردىڭ اۋرۋ- سىرقاۋى نەمەسە جۇمىستان سىرت جارالانۋى ءۇرتىس 6 ايدان اسسا، كاسىپورىن اۋرۋ- سىرقاۋدى قۇتقارۋ قاراجاتىن تولەيدى.
(1) جالعاستى قىزمەت ستاجى ءبىر جىلعا تولماسا، ەڭبەكاقىسىنىڭ ٪40 ى بويىنشا بەرىلەدى.
(2) جالعاستى قىزمەت ستاجى ءبىر جىلعا تولىپ، 3 جىلعا تولماسا، ەڭبەكاقىسىنىڭ ٪50 ى بويىنشا بەرىلەدى.
(3) جالعاستى قىزمەت ستاجى 3 جىلدان جوعارى بولسا، ەڭبەكاقىسىنىڭ ٪60 ى بويىنشا بەرىلەدى.
اۋرۋ دەمالىسى ەڭبەكاقىسى= (/21.75ەسەپتىك نەگىزگى سان ) ×ەسەپتەۋ كوەففيتسەنتى× اۋرۋ دەمالىسى كۇن سانى

 

4. تۋىسشىلاۋ رۇقساتى
جۇمىسشى- قىزمەتكەرلەردىڭ تۋىسشىلاۋ رۇقساتى جونىندە مىناداي بەلگىلەمەلەر جاسالدى:
(1) جۇمىسشى- قىزمەتكەرلەردىڭ جۇبايىنا امانداسا بارۋىنا جىلىنا ءبىر رەت 30 كۇن دەمالىس بەرىلەدى.
(2) نەكەلەنبەگەن جۇمىسشى- قىزمەتكەرلەر اكە- شەشەسىنە امانداسا بارۋىنا، پرينسيپ جاقتان جىلىنا ءبىر رەت دەمالىس بەرىلەدى. دەمالىس ۋاقىتى 20 كۇن بولادى. ەگەر قىزمەت قاجەتىنە بولا ءوز ورنى سول جىلى دەمالىس بەرە الماسا نەمەسە جۇمىسشى- قىزمەتكەرلەر ءوز ەركىمەن ەكى جىلدا ءبىر رەت تۋىسشىلاسا، ەكى جىلدا ءبىر رەت دەمالىس بەرىلەدى.
(3) نەكەلەنگەن جۇمىسشى- قىزمەتكەرلەردىڭ اكە- شەشەسىنە امانداسا بارۋىنا 4 جىلدا ءبىر رەت دەمالىس بەرىلەدى. دەمالىس ۋاقىتى 20 كۇن بولادى.

 

5. زەينەتاقى
«قوعامدىق قامسىزداندىرۋ زاڭىنداعى» بەلگىلەمەگە ساي، نەگىزگى زەينەتاقى جەكەلەر تاپسىرعان جالپى جىل شەگى، اقى تاپسىرعان ەڭبەكاقى، جەرگىلىكتى جۇمىسشى- قىزمەتكەرلەردىڭ ورتاشا ەڭبەكاقىسى، جەكە ەسەپ سوماسى، قالا- قالاشىق جان سانىنىڭ ورتاشا مەجەلى عۇمىرى قاتارلى فاكتورلارعا نەگىزدەلىپ تۇراقتاندىرىلادى. جەكەلەر تاپسىراتىن جالپى قاراجات جىل شەگى قانشالىق جوعارى بولسا، نەگىزگى زەينەتاقى سونشالىق جوعارى بولادى.
قىزمەت ستاجى دەگەنىمىز اقىل- وي نەمەسە دەنە ەڭبەگىمەن شۇعىلدانىپ، ەڭبەكاقى كىرىسىن بارلىق نەمەسە نەگىزگى تۇرمىس ماتەريالدارىنىڭ قاينارى ەتەتىن قىزمەت جىل شەگىن كورسەتەدى. ءار قىزمەت ورنىندا قىزمەت ىستەگەن ءبىر جىل ۋاقىت ءبىر جىلدىق قىزمەت ستاجىن قالىپتاستىرادى. قىزمەت ستاجى— زەينەتاقى سياقتى يگىلىك ماسەلەسىن ەسەپتەۋدىڭ ماڭىزدى نەگىزى. ادەتتەگى جاعدايدا، بىرنەشە جىلدىق قىزمەت ستاجى تۇراقتاندىرىلىپ، بىرنەشە جىلدىق قوعامدىق قامسىزداندىرۋ قاراجاتىن تاپسىرۋمەن ۇقساس بولىپ، قىزمەت ستاجى ۇزارعان سايىن، يگىلىكتەنەتىن يگىلىك مامىلەسى دە جوعارى بولادى.

 

6. ەكونوميكالىق تولەم ەسەبىن جاساۋ
ەكونوميكالىق تولەم ەڭبەكشىنىڭ ءوز ورنىندا قىزمەت ىستەگەن جىل شەگى بويىنشا، ءاربىر جىلعا ءبىر ايلىق ەڭبەكاقى ولشەمى بويىنشا ەڭبەكشىگە تولەم بەرىلەدى.
6 ايدان جوعارى، ءبىر جىلعا تولماعاندارى ءبىر جىل بويىنشا ەسەپتەلەدى؛ 6 ايعا تولماسا، ەكونوميكالىق تولەم ءۇشىن ەڭبەكشىگە جارىم ايلىق ەڭبەكاقى تولەمى بەرىلەدى.

 

7. شەكارادان شىعىپ مەكەندەنۋدەگى قىزمەتتەن بوساۋ قاراجاتى
قاتىستى ساياساتتىق بەلگىلەمەلەرگە ساي، زەينەتكە شىعۋ، قىزمەتتەن بوساۋ شارتىنا ۇيلەسپەيتىن، ال شەكارادان شىعىپ قونىستانۋعا رۇحسات ەتىلگەن قىزمەتتەگى جۇمىسشى- قىزمەتكەرلەردىڭ شەكارادان شىعۋدان بۇرىن بۇرىنعى قىزمەت ورنىنا نەمەسە قاراستىلعىنداعى باسقارۋ قۇرىلىمىنا جازباشا مالىمدەۋى ءارى قىزمەتتەن بوساۋ، ەڭبەك توقتامىن كۇشىنەن قالدىرۋ نەمەسە اياقتاتۋ، زەينەتكەرلىك قامسىزداندىرۋ قاتىناسىن اياقتاتۋ سياقتى رەسميەتتەردى وتەۋى كەرەك. بۇرىنعى قىزمەت ورنىنىڭ ولارعا قىزمەتتەن بوساۋ قاراجاتىن ءبىر جولدا بەرۋىنە بولادى. ونىڭ ولشەمى مىناداي:
جالعاستى قىزمەت ستاجى ءبىر جىلدان 10 جىلعا تولسا، جىلىنا ءبىر ايلىق ءوزىنىڭ نەگىزگى ولشەمدەگى ەڭبەكاقىسى بەرىلەدى؛
جالعاستى قىزمەت ستاجى 10 جىلدان جوعارى بولسا، 11- جىلدان باستاپ ءار ءبىر جىلعا تولعان قىزمەت ستاجىنا ءبىر جارىم ايلىق نەگىزگى ولشەمدەگى ەڭبەكاقىسى بەرىلەدى؛
جالعاستى قىزمەت ستاجى ءبىر جىلعا تولماسا، ءبىر اي بويىنشا بەرىلەدى؛ ءبىراق قىزمەتتەن بوساۋ قاراجاتىنىڭ جالپى سوماسى سول ادامنىڭ 24 ايلىق نەگىزگى ولشەمدەگى ەڭبەكاقىسىنان اسىپ كەتپەيدى.

 

8. ءىشىنارا ەڭبەكشىلەردى ەرەكشە قورعاۋ
«قىزمەت ستاجى» ادام ىستەتەتىن ورىنداردىڭ ەكونوميكالىق سيپاتتى ادام قىسقارتۋىنا، سونداي- اق، اعاتتىقسىز ەڭبەك توقتامىن كۇشىنەن قالدىرۋىنا ساياتىن ءبىر ءبولىم ەڭبەكشىلەردىڭ ەرەكشە قورعالۋىنا سايادى.
ءوز ورنىندا ءۇرتىس قىزمەت ىستەگەنىنە 15 جىلعا تولعان ءارى زاڭدا بەلگىلەنگەن زەينەتكە شىعۋ جاسىنا 5 جىلعا تولمايتىن ەڭبەكشىلەرگە ادام ىستەتەتىن ورىنداردىڭ «ەڭبەك توقتامى زاڭىنىڭ» 40-، 41- تارماقتارىندا بەلگىلەنگەن سەبەپتەر بويىنشا، ەڭبەكشىلەردىڭ ەڭبەك توقتامىن كۇشىنەن قالدىرۋىنا بولمايدى.
سوندىقتان زاڭدا ءوز ورنىندا ءۇرتىس جۇمىس ىستەگەن ۋاقىتى ۇزاق ءارى زاڭدا بەلگىلەنگەن زەينەتكە شىعۋ جاسىنا 5 جىلعا تولمايتىن وسى تۇردەگى سالىستىرمالى جۇمىستانۋ قۋاتى ءبىرشاما تومەن ەڭبەكشىلەردى ەرەكشە قورعايدى.
ءسىز ءوزىڭىزدىڭ قىزمەت ستاجىڭىزدى تۇسىنە الدىڭىز با؟

 


دەرەككوزى: جۇمىسشىلار گازەتى

حانزۋشادان اۋدارعان: قاليما بوقان قىزى (تورابىمىز ۇسىنىس ەتكەن ءتىلشى)

 

 

00.jpg
00.jpg
00.jpg
00.jpg
00.jpg