حالىق ىستەرى: باعىپ - قاعاتىن ادامى جوق بالالار قامقورلىققا الىنادى
0
2019-07-11 16:47:00
|
كەلۋقاينارى:
|
جاۋاپتى رەداكتور :

 

    بۇكىل ەلىمىزدە، ٴىس جۇزىندە باعىپ - قاعاتىن ادامى جوق بالالاردىڭ سانى شامامەن 500 مىڭعا جەتتى. الايدا بۇل ماسەلەنى ويداعىداي ءبىرجاقتىلى ەتۋ جونىندە، حالىق ىستەرى مينيسترلىگى ماڭىزدى ويعارىم جاسادى.

 

 

7- ايدىڭ 10 كۇنى، حالىق ىستەرى مينيسترلىگى « ٴىس جۇزىندە باعىپ - قاعاتىن ادامى جوق بالالاردى باعىپ - قاعۋ قىزمەتىن اناعۇرلىم كۇشەيتۋ جونىندەگى پىكىردىڭ» قاتىستى جاعدايىنا قاراتا، اقپار جاريالاۋ ٴماجىلىسىن اشتى. ماجىلىستە حالىق ىستەرى مينيسترلىگى پارتگرۋپپاسىنىڭ مۇشەسى، ورىنباسار مينيسترى گاۋ شياۋبيڭ بىلاي دەدى: «اكە - شەشەسى قىلمىس وتكىزگەنىمەن، ولاردىڭ بالالارى كۇناسىز، بالا كۇننەن - كۇنگە ەسەيىپ - ەرجەتەدى. الايدا اكە - شەشەسىنىڭ قاتەلىگى، بالالارىنىڭ ٴومىر ٴسۇرۋى مەن ەسەيۋىنە ىقپال جاساماۋى ءتيىس».

 

تاياۋدا، حالىق ىستەرى مينيسترلىگى، ەڭ جوعارى حالىق سوت مەكەمەسى، ەڭ جوعارى حالىق پروكۋراتۋراسى، وقۋ – اعارتۋ مينيسترلىگى، قوعام حاۋىپسىزدىگى مينيسترلىگى، قازىنا مينيسترلىگى قاتارلى 12 تاراۋ بىرلەسىپ، « ٴىس جۇزىندە باعىپ - قاعاتىن ادامى جوق بالالاردى قامتاماسىزداندىرۋ قىزمەتىن ونان ارى كۇشەيتۋ جونىندەگى پىكىرى» باسىپ تاراتتى.

 

قامقورشىسى جوق بالالاردىڭ تۇرمىس، ەمدەۋ، وقۋ - اعارتۋ جانە قامقورلىق ەتۋ قاتارلى ٴتورت جاقتاعى كورنەكتى ماسەلەسى ٴتۇيىندى تۇردە شەشىلدى

 

«پىكىردە» ٴتورت جاقتاعى كورنەكتى ماسەلە ٴتۇيىندى تۇردە شەشىلدى. ٴبىرىنشى، نەگىزگى تۇرمىسىن قامتاماسىزداندىرۋ كۇشەيتىلدى. ٴىس جۇزىندە باعىپ - قاعاتىن ادامى جوق بالالاردىڭ تۇرمىستىق قيىنشىلىعىن كوزدە ۇستاي وتىرىپ، باعىپ - قاعاتىن ادامى جوق بالالارعا نەگىزگى تۇرمىستىق قوسىمشا قاراجات بەرۋدى ايقىنداپ، سول جەردەگى جەتىم بالالاردى قامتاماسىزداندىرۋ ولشەمىمەن ۇشتاستىرۋ پرينسيپى بويىنشا، قوسىمشا قاراجات بەرۋ ولشەمىن بەلگىلەپ، جەتىم بالالاردىڭ نەگىزگى تۇرمىس قاراجاتىن تاراتۋ ٴادىسى، ورتالىق قازىنادان جەتىم بالالاردىڭ نەگىزگى تۇرمىسىن قامتاماسىزداندىرۋ قارجىسىن ەسەپتەۋ ٴادىسى، قيىنشىلىعى بار بۇقاراعا كومەك قاراجات بەرۋ جاعدايى بويىنشا، لايىقتى قوسىمشا قاراجات بەرىلەدى.

 

ەكىنشى، ەمدەۋ، ساۋىقتىرۋدى قامتاماسىزداندىرۋ كۇشەيتىلدى. ٴىس جۇزىندە باعىپ - قاعاتىن ادامى جوق بالالاردى ەمدەۋ، ساۋىقتىرۋ جاعىنداعى قيىنشىلىعىنا باعىتتاي وتىرىپ، شارت - جاعدايعا ۇيلەسەتىن، باعىپ - قاعاتىن ادامى جوق بالالاردى بەلگىلەمە بويىنشا ەمدەۋ، قۇتقارۋ قىزمەتى ىستەلەدى. قارجىلاي كومەك بەرۋ سياقتى قامسىزداندىرۋعا قاتىناسۋ ساياساتىن تۇرگە ٴبولىپ تياناقتاندىرعاندا، شارتقا ۇيلەسەتىن فاكتتەر بالالاردى باعىپ - قاعاتىن ادام بولماسا، اۋىر مۇگەدەكتەردى كۇتىمدەۋ قوسىمشا قاراجاتى مەن ساۋىقتىرۋ كومەك قاراجاتى سياقتى قاتىستى ساياساتتاردان بىرگە يگىلىكتەنۋىنە بولادى. قازىرگى قۇتقارۋ، كومەك بەرۋ قامتاماسىزداندىرۋ كولەمى، قامتاماسىزداندىرۋ دەڭگەيى ەمدەۋ، ساۋىقتىرۋ تۇرعىسىنان العاندا، ٴالى دە ٴبىرشاما شەكتى. سوندىقتان كەيبىر سالماقتى ناۋقاس، اۋىر مۇگەدەك بالالارعا وتباسى، ۇكىمەت، قوعام، ساۋدا قامسىزداندىرۋى سياقتى جاقتاردان جان - جاقتىلى كۇش سالادى.

 

ٴۇشىنشى، وقۋ - اعارتۋعا قارجىلاي كومەك بەرۋ كەمەلدەندىرىلدى. ٴىس جۇزىندە باعىپ - قاعاتىن ادامى جوق بالالاردى، جەتىم بالالاردىڭ وقۋ - اعارتۋعا قارجىلاي كومەك بەرۋ كولەمىنە ەنگىزىپ، سايكەستى ساياساتتىق مامىلەدەن يگىلىكتەندىرىپ، مەملەكەتتىڭ قارجىلاي كومەك بەرۋ ساياسات جۇيەسى مەن وقۋ - اعارتۋعا كومەك بەرۋ جۇيەسىنە الدىمەن ەنگىزىلەدى. وقۋ كومەك قاراجاتىن بەرۋ، وقۋ قاراجاتىن ازايتۋ، كەشىرىم ەتۋ ساياساتىن تياناقتاندىرىپ، مىندەتتى وقۋ - اعارتۋ ساتىسىنداعى ٴىس جۇزىندە باعىپ - قاعاتىن ادامى جوق بالالاردىڭ جاتاق قاراجاتىن كەشىرىم ەتۋدى، باستى وبيەكتى ەتەدى.

 

ٴتورتىنشى، قامقورلىققا الۋ جاۋاپكەرشىلىگىن تياناقتاندىرۋعا قۋزايدى. قاساقانا نەمەسە جات نيەتپەن قامقورشىلىق مىندەتىن وتەمەۋ سياقتى، بالالاردىڭ ۇقىق - مۇددەسىنە زيان جەتكىزەتىن زاڭعا قايشى قىلمىستىق ارەكەتتەرگە، زاڭ بويىنشا سوققى بەرۋدى تالاپ ەتەدى. جات نيەتپەن قاراۋسىز تاستاۋ جاعدايى نەمەسە جالعان مالىمدەۋ، جاسىرۋ، جالعاننان جاساۋ سياقتى تاسىلدەر ارقىلى قامتاماسىزداندىرۋ قارجىسىن، زاتتىق ماتەريالداردى جانە قىزمەت وتەۋدى الداپ العان اكە - شەشەسىنىڭ باسقا دا قامقورشىلارىنىڭ سەنىمسىزدىك ارەكەتىن، مەملەكەتتىك سەنىمدىلىك ينفورماتسياسىنان ورتاق يگىلىكتەنۋ تەكشەسىنە ەنگىزىپ، سەنىمنەن ايىرىلعانداردى بىرلەسىپ جازالاپ، باعىپ - قاعۋ بورىشىن وتەي الاتىن بولا تۇرا باعۋدان باس تارتقان اتا - انالاردان، حالىق ىستەرى تاراۋلارى باعىپ - قاعۋ قاراجاتىن زاڭ بويىنشا قۋزاستىرادى.

 

ازامات جاسىنا تولماعاندارعا كومەكتەسۋ، كومەك بەرۋ جاۋاپكەرشىلىگى مەن بورىشىمىن ارقالاۋعا مىندەتىمىز

 

بۇل رەتكى «پىكىردە» مىناداي ەكى جاقتاعى جاڭالىق ٴتۇيىندى تۇردە جۇزەگە اسىرىلدى: ٴبىرىنشى، اكە - شەشەسىنىڭ سالماقتى اۋرۋى، اۋىر مۇگەدەك بولۋ سياقتى جايتتەردەن سىرت، جازا وتەپ جاتقان، ءماجبۇري اۋاشالاپ ەسىرتكىدەن ايىقتىرعان، باس بوستاندىعىن شەكتەيتىن باسقا دا شارالار اتقارعانداردىڭ بالالارىن، قامتاماسىزداندىرۋ كولەمىنە ەنگىزدى.

 

 

گاۋ شياۋبيڭنىڭ: «ٴبىزدىڭ ازامات جاسىنا تولماعاندارعا كومەكتەسۋ، كومەك بەرۋ جاۋاپكەرشىلىگىمىز بەن بورىشىمىز بار» دەگەن ءسوزى، بۇكىل قوعامنىڭ ورتاق تانىمىنا اينالدى. گاۋ شياۋبيڭ بىلاي دەدى: «جازا وتەپ جاتقانداردىڭ ازامات جاسىنا تولماعان بالالارىنا جاسالاتىن قامقورلىقتى كۇشەيتۋ، جازا وتەپ جاتقانداردى تۋ باستان ۋايىمنان ارىلتىپ، ولارعا قوعامنىڭ مەيىرىن تەرەڭ سەزىندىرىپ، اتا - انانىڭ قامقورلى، ادامدار اراسىنداعى مەيىرىمدىلىكتى ۇعىندىرىپ، ولاردىڭ ءوز جازاسىن الاڭسىز وتەپ، بەلسەنە وزگەرۋىن جەبەپ، قوعامعا ەرتەرەك ورالىپ، وتباسىنداعىلارمەن قاۋىشقان سوڭ بالالارىنا ءوزى قامقورشى بولىپ، بالالارىنىڭ زاڭدىق جاۋاپكەرشىلىگىن ارقالاۋىنا سەپتىگىن تيگىزەدى. مۇنان سىرت، اكە - شەشەسىنىڭ جازا وتەۋ مەرزىمى تولىپ، قامقورشىلىق قابىلەتىن قالپىنا كەلتىرۋىنە بايلانىستى، قاتىستى تاراۋلار دا بەلگىلەنگەن شارت - جاعداي بويىنشا قامتاماسىزداندىرۋدى توقتاتادى».

 

ەكىنشى، ينفورماتسيادان ورتاق يگىلىكتەنۋدى ىلگەرىلەتتى. «پىكىردە» مىنالار اتاپ كورسەتىلدى: ٴىس جۇزىندە باعىپ - قاعاتىن ادامى جوق بالالاردى تۇراقتاندىرۋ بارىسىندا، ادەتتە قىزمەت وتەۋ وبيەكتىسىنەن ٴتۇرلى ىسپاتتاردى بەرۋدى تالاپ ەتپەيدى. قايتا تاراۋلار ارا ينفورماتسيا سالىستىرۋ ٴتاسىلى ارقىلى جۇرگىزىلەدى. ٴارقايسى تاراۋلار مەن ۇيىمداردان قىزمەتتى ۇشتاستىرۋ مەن ينفورماتسيادان ورتاق يگىلىكتەنۋدى كۇشەيتىپ، ساندى مالىمەتتەردى شىنايى تولىقتىرىپ، بۇقارانىڭ از جۇگىرۋىنە شىنايى مۇمكىندىك جاساۋدى تالاپ ەتەدى. بۇل ورتالىقتىڭ ۇكىمەت قۇرىلىمدارىن ىقشامداپ، ۇقىقتى تومەنگە بەرۋ، ۇقىقتى تومەنگە بەرۋ مەن باسقارۋدى ۇشتاستىرۋ، قىزمەت وتەۋدى ساپالىلاندىرۋ رەفورما تالابىن ىلگەرىلەتۋدىڭ ناقتى شاراسى ەسەپتەلەدى. «پىكىردە» تاعى تۇراقتاندىرۋ ٴتارتىبى، شەگىنۋ مەحانيزمى، قامتاماسىزداندىرۋ شارالارى، تاراۋلاردىڭ مىندەتى قاتارلىلار ارناعا ٴتۇسىرىلدى.

 

قازىر بۇكىل ەلىمىزدە، ٴىس جۇزىندە باعىپ - قاعاتىن ادامى جوق بالالاردىڭ سانى شامامەن 500 مىڭعا جەتتى

 

تىلشىلەردىڭ سۇراۋىنا جاۋاپ بەرگەندە، حالىق ىستەرى مينيسترلىگى بالالار يگىلىگى مەڭگەرمەسىنىڭ باستىعى گو يۇيچياڭ بىلاي دەپ تانىستىردى: « ٴىس جۇزىندە باعىپ - قاعاتىن ادامى جوق بالالاردى باعۋ، بالالاردىڭ ىشىندەگى ٴبىرشاما ەرەكشە توپ، پارتيا مەن ۇكىمەت بۇل توپقا ەجەلدەن ەرەكشە ٴمان بەرىپ كەلەدى. سوڭعى جىلداردان بەرى، مەملەكەتتىك كەڭەس وسى تەكتەس بالالاردى ايالاۋ، قورعاۋ قىزمەتىنە ايقىن نۇسقاۋ بەردى جانە بەكىم شىعاردى. وسى نەگىزدە حالىق ىستەرى مينيسترلىگى دە ەڭ جوعارى حالىق پروكۋراتۋراسى، ەڭ جوعارى حالىق سوتى مەكەمەسى، قازىنا، رەفورما جاساۋ سياقتى قاتىستى تاراۋلارمەن بىرلەسىپ، وتكەن جىلى وسى ماسەلە جونىندە ٴبىر رەت ٴمان – جايدى ەگجەي - تەگجەيلى ۇعىسىپ، تەكسەرۋ قىزمەتىن جۇرگىزدى. بۇل توپتىڭ جاعدايى جالپى العاندا تومەندەگىدەي ٴۇش جاقتان يگەرىلدى جانە قورتىندىلاندى».

 

ٴبىرىنشى جاعىنان، ٴىس جۇزىندە باعىپ - قاعاتىن ادامى جوق بالالاردى دەگەنىمىز − اكە - شەشەسىنىڭ ەكەۋى دە اۋىر مۇگەدەك، سالماقتى ناۋقاسقا شالدىققان؛ جازاسىن وتەپ قاماۋدا جاتقان، ءماجبۇري اۋاشالاپ ەسىرتكىدەن ايىقتىرعان، باس بوستاندىعىن شەكتەيتىن باسقا دا شارالار اتقارىلعان، بايلانىستان ايرىلعان جايتتەردىڭ بىرىنە ۇيلەسەتىن بالالار؛ نەمەسە اكە - شەشەسىنىڭ بىرەۋى ولگەن نەمەسە ٴىز - توزسىز كەتكەن، ەندى ٴبىر جاقتان، جوعارىدا ايتىلعان جايتتەر بولعان بالالار.

 

ەكىنشى جاعىنان، بۇكىل ەلىمىزدە ٴىس جۇزىندە باعىپ - قاعاتىن ادامى جوق بالالاردىڭ سانى شامامەن 500 مىڭ شاماسىندا. ٴبىرىنشى تۇردەگى جاعدايدا اتا - اناسىنىڭ ەكى جاعى دا قامقورشىلىق بورىشىن قالىپتى وتەي المايتىندار، شامامەن 220 مىڭ اينالاسىندا. ەكىنشى ٴتۇرى شامامەن 280 مىڭ اينالاسىندا. حالىق ىستەرى تاراۋلارى دا كەلەسى قادامداعى قىزمەت بارىسىندا، دالمە - ٴدال يگەرىپ، كومەك پەن قامقورلىقتى قاجەت ەتەتىن ٴاربىر بالاعا تۇگەل تۋرالايدى.

 

ٴۇشىنشى جاعىنان، ٴىس جۇزىندە باعىپ - قاعاتىن ادامى جوق بالالار توبىنىڭ مىناداي ٴۇش ەرەكشەلىگى بار. بىرىنشىدەن، بۇرىنعى قاتىستى ساياساتتار اتقارىلعان مەزگىلدە، ساياساتتىڭ بىرىككەن كۇشىن قالىپتاستىرماعاندىقتان، ٴىس جۇزىندە باعىپ - قاعاتىن ادامى جوق بالالاردىڭ تۇرمىسىن قامتاماسىزداندىرۋ ولشەمى، سالىستىرمالى تۇردە ٴبىرشاما تومەن بولدى؛ ەكىنشىدەن، بۇل بالالار ٴونىمدى قامقورلىققا يە بولا المادى؛ ۇشىنشىدەن، ەكونوميكالىق جاقتان سالىستىرمالى تۇردە قيىنداۋ بولدى، سونىمەن بىرگە قامقورشىلاردىڭ ٴونىمدى باقىلاۋى ۇزاق ۋاقىت كەمشىل بولدى. اسىرەسە رۋحاني جاقتان قامقورلىق جاساۋ كەمشىل بولىپ، كەيبىر بالالاردا پسيحولوگيالىق ماسەلە جارىققا شىقتى.

 

ٴىس جۇزىندە باعىپ - قاعاتىن ادامى جوق ءاربىر بالالارعا تولىق تياناقتانادى، بىرەۋى دە قاعىس قالمايدى

 

گاۋ شياۋبيڭ: «ساياساتتىڭ تياناقتانۋى جاعىندا قانداي شارالاردى قولدانۋ ماسەلەسىنە قاراتا، ەڭ ماڭىزدىسى، ٴىس جۇزىندە باعىپ - قاعاتىن ادامى جوق ٴاربىر بالاعا تولىق تياناقتاندىرىپ، بىردە - ٴبىرىن قاعىس قالدىرماۋ كەرەك»،- دەدى.

 

كەزەكتە ورنالاستىرىلعان شارالار مىنالار: ءبىرى، جەر - جەردىڭ ناقتى ساياسات بەلگىلەۋىنە قۋزاۋشىلىق جانە جەتەكشىلىك ەتىلەدى. ولكەلەر، اۆتونوميالى رايوندار، توتە قاراستى قالالار، بيىل 10- ايدىڭ سوڭىنان بۇرىن بارلىق ساياساتتاردى بەلگىلەپ بولادى. قالا، اۋدان دارەجەلى ورىندار 12- ايدىڭ سوڭىنان بۇرىن ناقتى تياناقتاندىرادى. قامتاماسىزداندىرۋ وبيەكتىسى جاعىندا، «پىكىردە» ايقىن بەلگىلەنگەن قامتاماسىزداندىرۋ وبيەكتىسى بار، جەر - جەر ونى قاز - قالپىندا تياناقتاندىرادى، قامتاماسىزداندىرۋ كولەمىن دە ازايتپايدى. سونىمەن بىرگە جەر – جەردى ٴىس جۇزىندىك ەكونوميكالىق جاعدايعا، قوعامنىڭ دامۋ ورەسىنە قاراي قامتاماسىزداندىرۋ كولەمىن لايىقتى كەڭەيتۋگە شابىتتاندىرادى. قامتاماسىزداندىرۋ ولشەمى جاعىندا، سول جەردەگى جەتىم بالالاردى قامتاماسىزداندىرۋ ولشەمىمەن ۇشتاستىرۋ پرينسيپىن تياناقتاندىرادى. نەگىزگى تۇرمىس، ەمدەۋ، ساۋىقتىرۋ، وقۋ - اعارتۋعا قارجىلاي كومەك بەرۋ سياقتى جاقتاردا ٴتۇرلى ساياساتتاردى ويداعىداي، تولىق پايدالانادى. حالىق ىستەرى مينيسترلىگى جەر - جەردىڭ ساياسات شىعارۋ احۋالىن، سونداي - اق اياق الىسىن زەرتتەۋ احۋالىن، ٴار ايدا ٴبىر رەت تەكسەرەدى.

 

ەندى ءبىرى، جاۋاپكەرشىلىكتى تياناقتاندىراتىن جۇمىس ٴبولىسىن قۋزايدى. «پىكىردە» حالىق ىستەرى تاراۋلارى، حالىق سوت مەكەمەلەرى، حالىق پروكۋراتۋرالارى، وقۋ - اعارتۋ تاراۋلارى، قوعام حاۋىپسىزدىگى تاراۋلارى، قازىنا تاراۋلارى، ەمدەۋ قامتاماسىزداندىرۋ تاراۋلارىنىڭ، سونداي - اق بۇقارالىق ۇيىمداردىڭ قامتاماسىزداندىرۋ بارىسىنداعى قىزمەت مىندەتى ايقىندالادى. حالىق ىستەرى مينيسترلىگى دە قاتىستى تاراۋلارمەن بىرلەسىپ قىزمەتتى تياناقتاندىرۋدى قۋزاپ، تاراۋلاردىڭ سەلبەستىگىن كۇشەيتىپ، ٴىس جۇزىندە باعىپ - قاعاتىن ادامى جوق بالالاردى قامتاماسىزداندىرۋ قىزمەتىنىڭ كەشەندى شارالارىن ويداعىداي اتقارادى.

 

جانە ءبىرى، الدىڭعى مەزگىلدەگى قىزمەتتەردى تىڭعىلىقتى ىستەۋ مىقتى يگەرىلىپ، حالىق ىستەرى مينيسترلىگى قازىنا تاراۋلارىنا سايكەسىپ، ٴىس جۇزىندە باعىپ - قاعاتىن ادامى جوق بالالاردىڭ تۇرمىستىق قوسىمشا قاراجاتىن ەسەپتەۋ قىزمەتىن ويداعىداي ىستەيدى. سونىمەن بىرگە، بۇكىل ەلدەگى بالالاردىڭ يگىلىك ينفورماتسياسىن باسقارۋ جۇيەسىن ونان ارى كەمەلدەندىرۋ ٴۇشىن، وسى جۇيەدە وسى قۇجاتتىڭ تالابىنا ساي، بالالاردىڭ نەگىزدىك تۇرمىس قوسىمشا قاراجاتىن الۋدى ٴوتىنىش ەتۋ جانە باسقارۋ سىندى ۇلگىنى ارتتىرىپ، جەر - جەردىڭ قامتاماسىزداندىرۋ كولەمى مەن شارت - جاعدايىن سالىستىرىپ، تاعى ٴبىر رەت تەكسەرىپ انىقتاۋىنا جەتەكشىلىك ەتىپ، شارتقا ۇيلەسەتىندەرىن، ٴسوز جوق، ءاربىر ادامعا دەيىن دالمە - ٴدال تاۋىپ، ٴبىر ادامعا ٴبىر ارحيۆ تۇرعىزىپ، قامتاماسىزداندىرۋعا تيىستىلەرىن مۇمكىندىگىنشە قامتاماسىز ەتىپ، بىردە - ٴبىر بالانىڭ قاعىس قالماۋىنا كەپىلدىك ەتەدى. ويتكەنى بۇل ساياسات ٴاربىر بالاعا تياناقتاندىرىلعاندىقتان، بىردە - ٴبىرىن قاعىس قالدىرۋعا بولمايدى.

 

ەڭ سوڭىندا، گاۋ شياۋبيڭ بىلاي دەدى: «2020 - جىلى 1 - ايدىڭ 1- كۇنىنەن باستاپ، حالىق ىستەرى مينيسترلىگى ٴىس جۇزىندە باعىپ - قاعاتىن ادامى جوق بالالاردى قامتاماسىزداندىرۋ ٴتۇزىمىن جاپپاي اتقارىپ، پارتيا مەن ۇكىمەتتىڭ مەيىر – شاپاعاتىن شارتقا ۇيلەسەتىن ٴاربىر بالاعا شىنايى جەتكىزەدى.

 

 

اۋدارعان: امانتاي انيكون ۇلى

 

00.jpg
00.jpg
00.jpg
00.jpg
00.jpg