الدىڭعى جارىم جىلداعى ون وسەك، ءسىز قانشاسىنا سەندىڭىز؟!
0
2019-07-11 16:55:00
|
كەلۋقاينارى:
|
جاۋاپتى رەداكتور :

 

كوزدى اشىپ-جۇمعانشا 2019-جىلدىڭ الدىڭعى جارىمى وتە شىقتى. جىلدىڭ جاڭالىقتارى ينتەرنەت جەلىسى، ۇنحات تەكشەلەرىندە تاڭداي قاقتىرىپ، تامساندىرىپ جاتقان ساتتەردە، تاعى ءبىر جاقتان پىسىپ-جەتىلمەگەن، عىلمي نەگىزى كۇڭگىرت ينفورماتسيالار تارالىپ، كوپتى الاڭ ەتتى. مىسالى، «كوك ساۋلە» كوزدى زياندايدى؛ سىركە سۋ، قىزىل اراق، بالىق مايى قاتارلىلاردىڭ قان تامىردى جۇمسارتۋ رولى بولادى؛ جۇمىرتقانى شيكىدەي جەسە پايدالى، ت.ب لار.

 

سول وسەك-اياڭداردى الاستاۋ دوكلاتىن وقىپ كورىڭىز، ءسىز دە الدانعان بولارسىز.

 

ينتەرنەت جەلىسىندە وسەك-اياڭ تاراتۋ ارەكەتىنە سوققى بەرىپ، ينتەرنەت ورتاسىن قورعاۋ، جۇرتشىلىقتىڭ وسەك-اياڭ مەن شىندىقتى پارىقتاۋىنا قولايلى بولۋى ءۇشىن، «ينتەرنەت ورتاسىن تازالاۋدى» ىسكە اسىردىق. 2019-جىلى بايجياحاۋ تور بەتى عىلىمدى جالپىلاستىرۋ تور بەتىمەن ىستەستىك ورناتىپ، ينتەرنەت جەلىسىندە تارالعان عىلىمعا قاتىستى نەگىزسىز، پاسىق وسەك-اياڭداردى الاستاۋ ارەكەتىن جۇرگىزدى. بۇدان بىلايعى جەردە جالعاستى ۇقىقتى ورگاندارمەن بىرىگىپ، وسەك-اياڭ سيپاتتى ينفورماتسيالارعا الاستاۋ جۇرگىزەدى.

 

1. قان تامشىسى ارقىلى تۋىستىق قاتىناستى انىقتاۋدىڭ عىلمي نەگىزى بار؟

دۇرىسى: ەكى تامشى قاننىڭ ءوزارا توعىسۋى تۋىستىق قاتىناستى تۇراقتاندىرۋعا نەگىز بولا المايدى.

عىلمي بايىمداۋ: تەلەفيلىمدەردە ەكى ادامنىڭ قان تامشىسىن تامىزعاندا، ارالاسقانى جايلى ايتىلادى، بۇل ەكى ادامنىڭ قان توبى ۇقساس ەكەنىن بىلدىرەدى، ال قان توبى ۇقساس بولۋى تۋىستىق قاتىناس بارلىعىنان دەرەك بەرمەيدى. سونىمەن بىرگە، تۋىستىق قاتىناسى بار اتا-انا مەن بالالارىنىڭ قان توبى ۇقساماي قالاتىنىن دا ەسكەرۋ كەرەك .
ۇقىقتى دالەلدەۋشى:

ياڭ چاۋ، مەديتسينا دوكتورى، حوجيان اسكەري باس شيپاحاناسى، باس شيپاگەر؛ چىن حايشۇي، مەديتسينا دوكتورى، ازاتتىق ارميا باس شيپاحاناسى ەكىنشى زەرتتەۋ ورتالىعى، تەتە اعا زەرتتەۋشى.

 

2. «كوك ساۋلە» كوزگە زياندى؟

دۇرىسىى: كوك ساۋلە ۇيقىعا اسەر ەتەدى، ءبىراق كوزدى زياندامايدى.

عىلمي بايىمداۋ: كوزبەن كورۋگە بولاتىن ساۋلەلەر ىشىندە كوك ساۋلەنىڭ وتكىزگىشتىگى ەڭ كۇشتى، كوز تور قابىعىنىڭ كوك ساۋلەگە سەزگىرلىگى جوعارى، ءبىراق، قازىرگە دەيىن كوك ساۋلەنىڭ كوزگە زياندى ەكەنىن دالەلدەگەن عىلىم جوق. كوك ساۋلە دەنەنىڭ كۇندىز بەن تۇندەگى تۇرمىس ريتىمىنە اسەر ەتەدى، تۇندە ۇيالى تەلەفون قاتارلى ەلەكتىروندى ونىمدەردەن شىققان كوك ساۋلە شامادان تىس بولسا، ادامنىڭ ۇيقىسىن قاشىرادى.

 

ۇقىقتى دالەلدەۋشى:

زوۋ جيان، مەديتسينا ماگستىرى، ازاتتىق ارميا 522-شيپاحاناسى، باس شيپاگەر؛ چىن حايشۇي، مەديتسينا دوكتورى، ازاتتىق ارميا باس شيپاحاناسى ەكىنشى زەرتتەۋ ورتالىعى، تەتە اعا زەرتتەۋشى.

 

3. سىركە سۋ، قىزىل اراق، بالىق مايى قاتارلىلار قان تامىردى جۇمسارتادى؟

دۇرىسى: ازىقتىقپەن ەمدەۋ قان تامىردى جۇمسارتادى دەگەننىڭ عىلمي نەگىزى جوق.

عىلمي بايىمداۋ: قان تامىر قاتايۋىنىڭ الدىن الۋدىڭ قازىرگى تاڭدا دالەلدەنگەن بىردەن-ءبىر امالى ۇزاق ۋاقىت ريتىمدى دەنە شىنىقتىرۋ. ودان قالسا، لايىقتى ازىقتانۋ، ۋاعىندا دەمالۋ، اراق ىشپەۋ، تەمەكى تارتپاۋ.

 

ۇقىقتى دالەلدەۋشى: ياڭ چاۋ، مەديتسينا دوكتورى، حوجيان اسكەري باس شيپاحاناسى، باس شيپاگەر؛ چىن حايشۇي، مەديتسينا دوكتورى، ازاتتىق ارميا باس شيپاحاناسى ەكىنشى زەرتتەۋ ورتالىعى، تەتە اعا زەرتتەۋشى.

 

4. جۇمىرتقانى شيكىدەي جەۋ پايدالى؟

 

دۇرىسى: جۇمىرتقانى شيكىدەي جەگەندە قورەكتىك جاقسى سىڭىرىلمەيدى. عىلمي بايىمداۋ: جۇمىرتقا سالمونەللا باكتەرياسىمەن وڭاي جۇعىمدالادى، ەگەر جۇمىرتقانى شيكىدەي جەسە، ونداعى سالمونەللا باكتەرياسى سەبەبىنەن ازىقتىقتان ۋلانۋ جاعدايى بولادى. جۇمىرتقانى پىسىرىپ نەمەسە قۋىرىپ جەۋگە قاراعاندا، شيكىدەي جەگەندە قورەكتىك قۋاتى ەڭ تومەن بولادى.

 

ۇقىقتى دالەلدەۋشى: فان لينلين، نيدەرلاند ۆاگينگەن ۆنيۋەرسيتەتى ازىقتىق حاۋىپسىزدىگى ماگستىرى؛ ليۋ شاۋۋي، حۋادۇڭ جاراتىلىستىق عىلىمداۋ ۆنيۋەرسيتەتى ازىقتىق، ءدارى-دارمەك باقىلاپ-باسقارۋدى زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ورىنباسار مەڭگەرۋشىسى، فرافەسسور، امەريكا پەنسيلۆانيا وبلىستىق ۆنيۋەرسيتەتى ازىق-تۇلىك عىلىمى دوكتورى، امەريكا كانزاس وبلىستىق ۆنيۋەرسيتەتى دوكتورانتۋراسى.

 

5. انتيبيوتيك(抗生素) بار ەتتى جەۋگە بولمايدى؟

 

دۇرىسى: لايىقتى انتيبيوتيك(抗生素) قالدىعىنان الاڭداۋ قاجەتسىز. عىلمي بايىمداۋ: حايۋاناتتاردى باعۋ بارىسىندا انتيبيوتيكتەردى قولدانۋ حايۋاناتتاردىڭ جۇعىمدانۋىنىڭ الدىن الۋدىڭ ءبىر ءتۇرلى قاجەتتى «قورعاۋ شاراسى». باعىمشىلىقپەن شۇعىلداناتىن كاسپورىندار انتيبيوتيكتى(抗生素) مەملەكەت بەلگىلەگەن ولشەم بويىنشا قولداناتىن بولسا، «انتيبيوتيك(抗生素) قالدىعى» حالقارالىق ولشەمگە تولىمدى بولسا، ادامعا ەش زيانى جوق.

 

ۇقىقتى دالەلدەۋشى: ۋاڭ سىلۋ، مەملەكەتتىك جوعارى دارەجەلى ازىق-تۇلىك تەكسەرۋشى، جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسى HACCP ازىق-تۇلىك جۇيەسى ىشكى اۆديتورى؛ ليۋ شاۋۋي، حۋادۇڭ جاراتىلىستىق عىلىمداۋ ۆنيۋەرسيتەتى ازىقتىق، ءدارى-دارمەك باقىلاپ-باسقارۋدى زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ورىنباسار مەڭگەرۋشىسى، فرافەسسور، امەريكا پەنسيلۆانيا وبلىستىق ۆنيۋەرسيتەتى ازىق-تۇلىك عىلىمى دوكتورى، امەريكا كانزاس وبلىستىق ۆنيۋەرسيتەتى دوكتورانتۋراسى.

 

6. ۆيتامين C جۇقپالى تۇماۋدىڭ الدىن الادى؟

 

دۇرىسى: ۆيتامين C تۇماۋدىڭ الدىن الا الايدى. عىلمي بايىمداۋ: كوپ ساندى زەرتتەۋشىلەر ۆيتامين C مەن تۇماۋدىڭ ءوزارا قاتىناسىنا زەرتتەۋ جۇرگىزىپ، تالداۋ جاساعان. ولاردىڭ جەتكەن ناتيجەسى باسقا-باسقا. ەڭ جاڭا META تالداۋىنا قاراعاندا، 45 ءتۇرلى زەرتتەۋ ناتيجەسىن قورتىندىلاعاندا، سوڭىندا ۆيتامين C تۇماۋدىڭ الدىن الا المايدى دەلىنگەن. سوندىقتان، قازىرشە تايعا تاڭبا باسقانداي انىق تۇردە ۆيتامين C تۇماۋدىڭ الدىن الادى دەۋگە نەگىز جوق.

 

ۇقىقتى دالەلدەۋشى:

زوۋ جيان، مەديتسينا ماگستىرى، ازاتتىق ارميا 522-شيپاحاناسى، باس شيپاگەر؛ چىن حايشۇي، مەديتسينا دوكتورى، ازاتتىق ارميا باس شيپاحاناسى ەكىنشى زەرتتەۋ ورتالىعى، تەتە اعا زەرتتەۋشى.

 

7. ماسا O قان توبىنداعى ادامداردى كوپ شاعادى؟

دۇرىسى: ماسانىڭ ۇقساماعان قان توبىنداعى ادامداردى شاعۋ جيىلىگى نەگىزىنەن ۇقساس.

عىلمي بايىمداۋ: ماسا اسا سەزىمتال كورۋ تۇيسىگى، ءيىس تۇيسىگى، ەرەكشە يندۋكسيالىق مۇشەسى ارقىلى باعىت ايىرىپ، ادام دەنەسىنىڭ تەمپۋراتۋراسى، دىمقىلدىعى جانە تەرىنىڭ قۇرامىنداعى حيميالىق قۇرامدى سەزەدى دە، سول ارقىلى نىساناسىن تۇراقتاندىرادى. سوندىقتان، زات الماسۋى جاقسى، تەر كوپ شىعاتىن نەمەسە دەنەسىندەگى ءيىس كۇشتى ادامدارعا ماسا كوبىرەك اۋەس كەلەدى.

 

ۇقىقتى دالەلدەۋشى: مىڭ ياۋ، شاڭحاي قاتىناس ۆنيۋەرسيتەتى مەديتسينا ينيستيتۋتىنىڭ مەديتسينا دوكتورى.

 

8. جاسىل تۇسكە كوپ قاراۋ كوزدى قورعاۋعا پايدالى؟

دۇرىسى: جاسىل ءتۇس كوزدى تالدىرمايدى، ءبىراق كوزدى قورعاۋ رولى جوق. عىلمي بايىمداۋ: جاسىل جارىق تولقىنى كوزبەن كورە الاتىن جارىقتار ىشىندە، كوز ەڭ سەزىمتال كەلەتىن رەڭ كولەمىنە جاتادى. رەڭ پسيحولوگياسى جاسىل ءتۇس ادامعا راحات، تىنىش اسەر بەرەدى دەپ قارايدى، سوندىقتان، جاسىل تۇسكە قاراعاندا كوزىمىز جايلى سەزىنەدى.

 

ۇقىقتى دالەلدەۋشى: چىن حايشۇي، مەديتسينا دوكتورى، ازاتتىق ارميا باس شيپاحاناسى ەكىنشى زەرتتەۋ ورتالىعى، تەتە اعا زەرتتەۋشى.

 

9. قاقتى سۋدى ىشسە تاس بايلانادى؟

 

دۇرىس تانىم: تاس بايلانۋ ادام دەنەسى زات الماسۋى تەپە-تەڭدىكتەن ايىرىلۋ سەبەبىنەن بولادى، سۋداعى قاقپەن قاتىسى جوق.

عىلمي بايىمداۋ: كۇندەلىكتى تۇرمىستا پايدالانىلاتىن سۋدىڭ بارلىعى مەملەكەت بەلگىلەگەن ولشەم بويىنشا وندىرىلەدى نەمەسە تازارتىلادى. سۋداعى قاقتى قالىپتاستىراتىن سۋ قۇرامىنداعى كالتسي، ماگني قاتارلى وڭاي ەرىمەيتىن مينەرال تۇزدار تۇنباسى بولىپ، ادام دەنەسىنە زيانى جوق.

 

ۇقىقتى دالەلدەۋشى: چىن حايشۇي، مەديتسينا دوكتورى، ازاتتىق ارميا باس شيپاحاناسى ەكىنشى زەرتتەۋ ورتالىعى، تەتە اعا زەرتتەۋشى.

 

10. «اشتىقپەن ەمدەۋ» راك كلەتكاسىن اشىقتىرىپ ولتىرەدى؟

دۇرىس تانىم: «اشتىقپەن ەمدەۋ» دەگەنىمىز ءدارى نەمەسە باسقا ادىستەر اقىلى وسپەنى قورەكتىك زاتتارمەن قامدايتىن قان تامىرلاردى ازايتادى نەمەسە توسادى، سول ارقىلى وسپەنى «اشتان ولتىرۋ» ماقساتىنا جەتەدى. ەگەر تاماقتانباي راك كلەتكاسىن جويامىز دەسەك، ءوزىمىزگە قاس قىلعان بولىپ، اۋرۋعا قارسىلىق قۋاتىمىزدى كەمىتىپ، اۋرۋدى ەمدەتۋگە دەنە قۋاتىمىز جەتپەي، ءوز تۇبىمىزگە جەتەمىز.

 

ۇقىقتى دالەلدەۋشى: حۋاڭ جيا، شاڭحاي قاتىناس ۆنيۋەرسيتەتى مەديتسينا ينستيتۋتى مەديتسينا دوكتورى.

 

«كۇمان كىسى ولتىرەدى» دەگەن بار، وسەك-اياڭعا سەنىپ، ورىنسىز نارسەدەن كۇماندانىپ، كۇدىكپەن جۇرسەڭىز، كۇنىڭىز كوڭىلدى بولمايدى. ءتىپتى اعات كەتىپ، جازاتايىم بولۋىڭىز دا مۇمكىن. سوندىقتان، وسىنداي وتىرىككە سەنگەن جاقىندارىڭىزعا تاراتىپ قويىڭىز، ساقتانا ءجۇرسىن.

 

اۋدارعان: شاربات جۇمان قىزى

00.jpg
00.jpg
00.jpg
00.jpg
00.jpg