ينفورماتسيا اشكەرەلەۋ: mzjubao@cnr.cn

ادەبيەت ارناسى

ومىردە ءۇش ىسكە ۇڭىلە ءبىل

来源:جۇڭگو قازاق راديو تورابى     |责编:达吾力别克 |     发布日期: 2019-10-16 11:10

ومىردە ءۇش ىسكە ۇڭىلە ءبىل

 

 

 

 

ديكتور: گۇلجان زارقىنبەك قىزى

 

 

اۋدارعان: نۇرجان جانەتقان ۇلى

 

 

جەر ورتاعا كەلگەندە الدىڭداعى اق سامايلى اتا-اناڭ، ارتىڭداعى بۇعاناسى قاتپاعان ۇل–قىزىڭ ءۇشىن قانداي اۋىرلىق بولسا دا قايىسپاي كوتەرۋگە شىداپ، قارا ناردىڭ كۇيىن كەشەدى ەكەنسىڭ. ال، بوركەمىك بوستىعىڭدى جاسىرىپ-جاۋىپ، ءتىرى جانعا اشپايتىنىڭ بار. ءيا، قاربالاس جۇمىستان قاجىپ، تىنىمسىز تىرلىكتەن شارشاعان بولساڭ مىنا ءۇش ىسكە ۇڭىلىپ كور شى. كىم بىلەدى، قينالعان جانىڭ وسىدان سايا تاۋىپ قالار. مۇمكىن، كوزىڭ جەتكەن سوڭ كوڭىلىڭ توعايىپ، ءومىردىڭ قىزىعىمەن قايتا قاۋىشارسىڭ دا. 

 

ءبىرىنشى ءىس : كۇلۋىڭ كوپ پە الدە كۇرسىنۋىڭ كوپ پە؟

 

سەندە دە مىناداي كەشىرمە بولعانىن كەسەتىپ ايتۋىما بولادى: قىزمەتتە كەيىستى كۇيدەن ءبىر ارىلا الماي، جانىڭ جادىرايتىن تىنىستارلىق وراي بولماي، كۇيكى تىرلىك دەپ جارعاق قۇلاعىڭ جاستىققا تيگەنشە تىربىنۋمەن بولاسىڭ، ءزىل- باتپان جۇك قاشان دا ەڭسەڭدى باسىپ تۇرادى. سونىمەن جايراڭداعان جارقىن كۇلكىڭ ازايىپ، جابىرقاۋ، جاداۋ كۇندەرىڭ كوبەيە بەرەدى...

 

مەن سۇڭ ءداۋىرىنىڭ اقىنى سۋ شىنىڭ ۇمىتكەرلىگى مەن دارقاندىعىن قاتتى ۇناتامىن. ول ءبىر ولەڭىندە: «جات جەر، جات ەل دەپ جاتىرقاما، قالاۋىڭا جاققان جەردى  اۋىلىم دەپ سانا» دەگەن ەكەن. راسىندا سولاي ەمەس پە؟! كوپ جاعدايدا ءومىردىڭ اششى نە ءتاتتى بولۋى، سۇركەيلى نە سۇيكىمدى بولۋى سىرتقى ورتادان گورى ءوزىمىزدىڭ ىشكى دۇنيەمىزگە بايلانىستى بولىپ جاتادى.

 

مىناداي ءبىر حيكايا ەستىگەن ەدىم: كۇنى بويى ۇنجىرعاسى ءتۇسىپ ءوز شارۋاسىن مىسە تۇتپاي جۇرەتىن تەمىرشى جگىت جاتسا- تۇرسا ساۋداگەر كورشىسىنىڭ شار تاراپتى شارلاپ شاي-تۇز ساتىپ شاپقىلاپ جۇرەتىن تىرلىگىنە، قاي-قاشان دا ريزاشىلدىعىن پاش ەتىپ تۇراتىن رياسىز كۇلكىسىنە قاتتى تامساناتىن كورىنەدى. ونىڭ ويىن بىلگەن سوڭ ساۋداگەر جاي جىميىپتى دا وعان كاسىپ اۋىستىرۋ جونىندە ۇسىنىس جاساپتى. قاباعات قۋانعان تەمىرشى ارتىنىپ-تارتىنعان جۇك-توعاناعىمەن  الىسقا اتتانعانىمەن بىرنەشە كۇن وتپەي –اق بۇل جۇمىس وعان تىم قاربالاس سەزىلىپ، اۋەلگى تاسقىنداعان ىنتا-ىقىلاستان نىسپى قالماپتى. ول ءوزىنىڭ شەبەرحاناسىنا ورالعاندا ساۋداگەردىڭ ىڭىلداي اندەتىپ، ءتوس- بالعاسىن سوعىپ قام-قايعىسىز جۇرگەنىن كورىپتى ءارى مۇنىڭ بايىبىنا بارا الماي ودان ءماز- مايرام بولىپ ءجۇرۋىنىڭ سەبەبىن سۇراپتى. ساۋداگەر جىميىپ: «قاريدار كەلسە تاپسىرعانىن جاساپ بەرەمىن، جۇمىسىم سايابىرلاعاندا ازداپ شاراپ ۇرتتاپ شالقىپ وتىرامىن، بۇل نە دەگەن راحات» دەپتى.  «وندا بۇرىن ساۋدا ىستەپ جۇرگەندە قايتۋشى ەدىڭ؟ » دەپ سۇراپتى تەمىرشى. « ول دا كوڭىلدى جۇمىس، ءار توعاناق تاۋارىمدى ساتىلىپ بولعاندا كوڭىلىم ءبىر كوتەرىلىپ قالاتىن» دەپتى ساۋداگەر ءباز- باياعىداي جايباراقات جاۋاپ قاتىپ.

 

 ءيا، ءار ءىستى ۋايىمداي بەرسەڭ كوكەيىڭدە كۇرمەۋ كوبەيىپ، كوڭىلدى كۇندەر كوزىڭنەن بۇلبۇل ۇشادى؛ ال ،ءار ءىستى بايىپپەن بەزبەندەي بىلسەڭ، قايدا بولسىن، قاشان بولسىن  قۋانىشىڭ ورتايمايدى. كوز جاۋىن الار كوركىمەن، جان جادىراتار قىزىعىمەن قيماسىمىزعا اينالعان وسىناۋ دۇنيەدە ءوز شاتتىعىڭا سەبەپ تاۋىپ، وتتاي ىستىق ىقىلاس-ىنتامەن جاساعانىڭ ءجون.

 

ەكىنشى ءىس: جانۇياڭا قانشالىق جىلۋ سيلاي الدىڭ؟

 

اكە- شەشەمىز ءبىز دەگەندە ىشكەن اسىن جەرگە قويادى، بار تاپقانىن الدىمىزعا قويىپ، اۋزىمىزعا توسەپ، وزدەرى قالعانىن قاناعات تۇتادى. اتا-انانىڭ قادىرىن كەتكەندە بىلەسىڭ، كورشىنىڭ قادىرىن كوشكەندە بىلەسىڭ دەگەن ءسوزدى ەستىگەندە: «اتتەگەن-اي، بۇل ءسوزدىڭ ءمانىن بۇرىن نەگە تۇسىنبەدىم ەكەن، كوزىم كورگەنىمەن كوكىرەگىم سەزبەپتى عوي، قايتەيىن، ەندى ءبىلدىم، ەسكەرمەپپىن، قولىمدى مەزگىلىنەن كەش سەرمەپپىن،- دەپ وزەگىڭ ورتەنە كۇرسىنەسىڭ. جاسىڭ ەلۋدى ەڭسەرگەنىمەن اتا-اناڭ كوز جۇمعان سوڭ عانا جاۋتاڭداعان جەتىمنىڭ كۇيىن كەشەسىڭ، جىلىستاعان جىلدار ادام تۇگىل كۇللى عالامدى قارتايتار. قاس قاققانشا ەسەيىپ ەرجەتەسىڭ، انە-مىنە دەگەنشە كەشەگى تولىقسىعان اتا-اناڭ قول توقپاقتاي شال –كەمپىرگە اينالىپ ۇلگىرەدى. اتاق-ابىروي تاۋىپ ولاردىڭ توبەسىن كوككە جەتكىزەيىن دەمەي- اق قوي، كۇندەلىكتى كۇيبىڭنەن مىسقالداي بولسا دا مۇرسات تاۋىپ اتا-اناڭمەن بىرگە بولعانىڭ ءجون. ولاردىڭ قاجەتى قاي-قاشان دا وتە قاراپايىم: بار بولعانى امانداسىپ حال -جايىن سۇراپ، ءوز اماندىعىڭدى ايتىپ تۇرساڭ بولدى، سول دا جەتىپ جاتىر. كەڭ تاراعان ءبىر اندە ايتىلعانداي ۇنەمى ۇيگە بارىپ، اتا-اناڭدى كورىپ تۇر، ولارمەن اڭگىمەلەسىپ،ءوز جۇمىستارىڭدى ايتىپ تۇر. ولار دەرلىكتەي تۇسىنە الماسا دا وقاسى جوق. ولاردىڭ دا وكپە–نازىنا قۇلاق تۇرە ءبىل. قۇلاعىڭا جاقپاسا دا سابىرمەن تىڭدا. ەسىڭدە بولسىن، وتباسى ادامدارىنىڭ باسى قوسىلىپ، ورتاسى تولىپ،  مارە-سارە بولىپ وتىرۋى دا ۇلكەن عانيبەت، مۇنى دۇنيەدەگى ەڭ ۇلكەن باقىتقا بالاعان ءجون.

 

 

اقشاءسىرا قانشالىق ماڭىزدى ؟ 

 

ءومىر- سارپالداڭ ساپار. ال، اقشاعا بولا ءومىر جولىندا كوپ كولدەنەڭگە  ۇشىرايمىز. ايتالىق، قالتاڭدا اقشا بولسا تۇرمىستاعى قاجەتىڭنىڭ دەنى شەشىلەدى. بۇلاي دەۋ اقشاعا تابىنعاندىق بولماس. شىندىعىندا اقشا بولسا قىرۋار قيىنشىلىقتان ارىلىپ، اۋزىمىز اسقا، ءيىنىمىز كيىمگە جاريدى. اقشا جونىندە ءسوز قوزعاۋ ابەستىك ەمەس، ءبىراق اقشانىڭ قۇلى بولۋ ابەستىك. ايتشى، اقشانىڭ از-كوپتىگىمەن ءومىردىڭ ناعىز شاتتىعىن ولشەي الامىز با؟ بۇعان ءار كىمنىڭ ءار الۋان جاۋابى  بار شىعار. ءبىراق كوپ ساندى ادامنىڭ اڭسايتىنى - قاراپايىم دا كوڭىلدى تۇرمىس. بارلىعىمىز اقشا تابا الاتىن بولۋدى، ءومىردىڭ قىزىعىن كورۋدى، الىستاعى ارمانعا قانات قاعۋدى اڭساعانىمىزبەن اقشانىڭ قۇلىنا اينالعىمىز كەلمەيدى. مىناداي ءبىر ءسوزدى وقىعانىم ەسىمدە: ءومىر كۇننەن-كۇنگە سۇرەڭسىزدەنىپ ، كۇللى نۇر-ساۋلە اتاۋلى بىزدەن الىستاپ كەتتى-اۋ دەپ ويلاپپىن، ءبىراق جارىق ءالى بار ەكەن، سول باياعى قالپىندا ەكەن، تەك ەسىكتەن ءبىر ساڭلاۋ اشساق بولعانى، سول ساڭلاۋدان ساۋلە توگىلەدى ەكەن. ءيا،  تەك نىق قاداممەن العا تارتىپ وتىريىق، ءومىر ءبىرسىن-ءبىرسىن ءوزىمىز ۇناتاتىن قالپىنا كەلەدى. قاسىڭداعى جانداردى، كوز الداعى ىستەردى قاستەرلەي بىلسەڭ بولعانى، ءومىر ءار كۇننىڭ ارايلى تاڭىن قارسى الۋىڭا سانسىز مۇمكىندىكتەر جاراتادى. ءومىر جولى- قۋانىش پەن جۇبانىش ساباقتاسىپ جاتقان بۇراڭ جول.  

ەگەر وسى جولدىڭ ەڭىستەۋ تۇسىندا كەلە جاتقان بولساڭ، تاعى ءبىراز قۇلشىنا ءتۇس، كۇدەرىڭدى ۇزبە، الداعى ارمانىڭا اقىرى جەتەرىڭە كۇمانسىز سەن!

 

ەكىلىكتى باسىپ قوسىلىڭىز

 

中央广播电视总台 央广网 版权所有