ينفورماتسيا اشكەرەلەۋ: mzjubao@cnr.cn

ادەبيەت ارناسى

ەينشەيىنگە كىمنىڭ نەكەلەنگىسى كەلسىن

来源:جۇڭگو قازاق راديو تورابى     |责编:阿依娜古丽|     发布日期: 2019-11-07 14:54


    اۆتورى: ۋاڭ ۋيگاڭ


    قىزمەت پەن تۇرمىس ادام ومىرىندەگى ەكى قيىن تالعام.


    بۇل جالپى بەتتىك ماسەلە. قىزمەتتىڭ قاربالاس بولسا، اكە-شەشەڭ جانە دوستارىڭ قىزمەت باستى بولىپ كەتپەي، تاماشا تۇرمىس كەشىر دەپ ءناسيحات ايتادى. وسى سوزدەردى ەستىگەن ساتتە، «اينالامداعىلار» پىش-پىشتاعانىن قويسا دەپ ويلايسىڭ.


    ماسەلەن ءبىر جوعارى دارەجەلى شيپاگەر،ءار كۇنى قانشالعان وپەراتسيا ىستەپ، عىلىمي زەرتتەۋمەن اينالىسىپ، كىمشىلىك باسقارۋ قىزمەتىپەن ارالاسىپ مۇرنىنا سۋ جەتپەي جۇرەدى. سونداي ادامدارعا دەمال، جارىڭا كوبىرەك سەرىك بول دەۋدىڭ ءمانى بار ما؟مۇنداي جاي جوسىندى ول تۇسىنبەي مە؟ ماسەلە بۇل قيسىن ونشالىقتى قاراپايىم بولماعاندىعىندا.


    قىزمەتكە قىزعۋدىڭ ءجون-جوسىعى


    تەد.ۋيليامس ا ق ش تاريحىنداعى ۇلى تاياق دوپ سپورتشى،ونىڭ تابىسقا جەتۋىنىڭ سىرى بالا كەزىنەن باستاپ ۋاقىتىن ماشىققا ارناعاندىعىندا.كوڭىل اشۋ،قوعامدىق قارىم-قاتىناس ونىڭ كاپەرىنەدە كىرىپ-شىقپايتىن، كاسىپتىك اترەتكە مۇشە بولعان سوڭ عانا تۇڭعىش سۇيگەن جارىمەن قاۋىشتى. تەد.ۋيليامس تەك ەرەن تاياق دوپشى عانا بولىپ قالماستان، «دۇنيە جۇزىلىك ەكىنشى سوعىس»كەزىندە، اسكەر بولىپ، تەڭىز قۇرىلىق قوسىنىندا سوعىس ۇشاعىنىڭ باستاۋشىسى ءارى باتىر ساردار بولسا، اسكەردەن ورالعاننان كەيىن ەڭ مىقتى تاياق دوپ سپورتشىلىعىن جالعاستىرعان. كاسىپتىك ءومىرىن 41 جاسقا دەيىن توقتاتپاعان. اسكەرلىك مىندەتتەن قايتقان سوڭ دوپ اترەتىنىڭ مەڭگەرۋشىسى، باسقارۋ جاعىنداعى ەگەي ەڭبەگىمەن ايگىلى باسقارۋشىدا بولعان. كاسىپتەن تىس اۋەسى بالىق اۋلاۋ، قارماعىنان قان تامعان بالىقشىٸ. تەد.ۋيليامس قولىنا العان ءىستى بىتىرمەي تىنبايتىن، ساپالى ماشعۋعا ۋاقىتىن ايانباي كىرىسەتىن مايتالمان. سونداي ارداگەرلەرمەن قالاي ۇزەڭگى سوعىستىىرۋعا بولسىن؟


    قىزمەتتىڭ كوبىن تىندىراتىندار ەڭ مىقتىلار بۇل جالپىلىق قۇبىلىس. تەكسەرۋگە قاراعاندا ءار سالاداعى 10 پايزدى ۇستايتىن مىقتىلار جۇمىستىڭ 80 پايزىن ىستەيدى. مىسالى: عىلىم سالاسىندا زور مولشەردەگى ەڭ نەگىزگى ناتيجەنى ساۋساقپەن ساناپ الاتىنداي عالىمدار جارىققا شىعارادى.


    كەيبىرەۋلەر، جوعارى دارەجەدەگى قىزمەتكە شوگەل، كوپ ۋاقىت ىسىراپ ەتپەي «ىسكەرلەر» بىتىرەدى دەپ قارايدى. بۇل دۇرىس پا؟ ارينە قاتە. ناعىز شەبەرلەردىڭ قاي ءبىر اقىلسىز.ەگەر قىزمەتتە سىر بولماسا، كوپتىڭ ءبارى مامان بولمايما. ىسكەر بولۋ قازىرگى ورتاق تانىم. ءسوزسىز ەلدەن اقىل-پاراساتىڭ ەكى ەسە جوعارى بولۋ كەرەك. ەلدەن اقىل-پاراساتىڭ ەكى ەسە جوعارى بولسا جەتىپ جاتىر باسقانىڭ كەرەگىدە شامالى. وزگەسى اقاۋسىز دەنساۋلىق، كۇش-قۋات، تاباندى توزىمدىلىك.


    ۋنيۆەرسيتەت وقىپ جۇرگەن كەزىمدە ايتۋلى ۇستازدىڭ ماتەماتيكا ساباعىن تىڭداعام. سول ۇستاز وتە شوگەل ءبىر رەتكى ساباعىندا، ماتەماتيكا مامانى بولعىس كەلەتىندەر،جالىقپاي دا، تالىقپاي كۇرەسەتىن قابىلەتى بولۋ كەرەك دەگەن بولاتىن. ەگەر تاڭ اتىرىپ قۇمار ويناعاندار، ەرتەسى جىندانىپ كەتسە، وندا ات تونىڭدى الا قاش.


    بۇرىنعىلار سايران سالۋدى داڭق ساناسا، قازىرگىلەر سىڭبىرۋگەدە مۇرساسى بولماۋدى ابىروي سانايدى. نەگىزگى ساتى قىزمەتكەرلەرىنىڭ اپتالىق قىزمەت ولشەمى 40 ساعات،جوعارى دارەجەلى مانساپتىلار ۇدايى 60 ساعاتتان استام بەلسەندىلىكپەن قىزمەت ىستەيدى. اسىرەسە اقشا تابۋعا قۇنىققاندار، سوقىر جارماق شىعارۋعادا قيمايدى. وسى توپتاعى ادامداردىڭ نە ىستەگىسى كەلەدى؟ قانجىلىك بولىپ قىزمەت ىستەۋدەن شارشاماي ما؟ قىزمەتتەگى ارىپ-شارشاۋ، شۇعىلدانعان قىزمەتىڭە بايلانىستى.


    ەلەكتروندىق ويىنعا قۇمارتقانداردا كەيۋمەن شارشاۋ بولماعان سياقتى، قىزىعا ىستەگەن قىزمەتتە بارعان سايىن ءماندى بولادى. ىستەگەن قىزمەتىڭ ەرەكشە ماعانالى بولسا، ۇزاق ۋاقىت شۇعىلدانعان سايىن تاۋقىمەت سەزىلمەي، قايتا باقىتقا بولەنگەندەي بولاسىڭ. پسيحولوكتەر «ءماندى» دەگەندى، «ءار كىمنىڭ ءوز ەرەكشەلىگىنە قاراي ارتىقشىلىعى» كورىلەدى. قىزىققان كاسىپتەن تابىسقا جەتەسىڭ. قىزمەتكە قىزعۋشىلىقتا ەكى ولشەم بولادى. ءبىرىنشى، سول قىزمەتتى ءسوزسىز ماڭىزدى دەپ سەزىنۋ. ەكىنشىدەن، ءسوزسىز قىزمەتتەگى دارىنىڭدى بايقاتۋ. قىزمەتتى بەرىلىپ ىستەيتىن ادامداردىڭ عۇمىرلى بولاتىندىعىن، ۇزاق ۋاقىتىق باقىلاپ زەرتتەۋ ايگىلەدى. ءىس جۇزىندە، ادامعا سوقى بولاتىن قىزمەت باستىلىق ەمەس، قايتا قوس قولىن الدىنا وڭگەرىپ بوس قالۋ. كاسىپسىزدىك ادامعا ماڭگىلىك سوققى. كاسىپسىزدەردىڭ دۇنيەدەن وزۋ مولشەرى 67 پايزدان جوعارى بولاتىندىعىن، قايتالاي قىزمەت تاپسادا، العاشقى قىزمەتىن ويلاپ قامىعاتىندىعىن زەرتتەۋشىلەر دالەلدەدى.


    وتكەندە ەلون.ماسكيدىڭ ىزگى ىستەرىن تىلگە تيەك ەتكەم. ەلون.ماسكي ۇيقىسى قاشىپ، سۇلكىنى تۇسسەدە، ول شاتتانىپ جۇرەتىن دەيدى تۇڭعىش حانىمى. ويتكەنى ەلون.ماسكي ءىرى ىستەردى بىتىرەتىن. مۇبادا ءىرى ىستەردى ءبىترۋدىڭ سوڭىنان كەتسەڭ، قاتىن–بالاڭ قالاي جان باعادى؟


    ەينشەيىننىڭ شاڭىراق ءداستۇرى


    ەلون.ماسكيدىڭ العاشقى حانىمى جازۋشى، ۇلى تۇلعانىڭ ءبىرى، مۇمكىن ەكى قوشقاردىڭ باسى ءبىر قازانعا سيماعاندىعى سودان بولار. ۇلى ادامنىڭ جولداسى بولۋدا، وتباسىنىڭ جۇمىسىن ىرىقتىلىقپەن ارقالاپ، سول سەمياعا ءوزىن ارناۋ كەرەك پە؟ ەينشتەيىنىڭ ىزگى ىستەرىنە ۇڭىلەيىك.


    ەينشتەيىن ۋاقىت اتاۋلىنىڭ بارلىعىن عىلمي-زەرتتەۋگە جۇمسايدى، وندا جولداسىنا قانشالىق سەرىك بولارىن بولجاپ كوردىڭ بە؟ ءىس جۇزىندە ەينشتەيىننىڭ ارەكەتى تىم ورەسكەل، سۇيگەن جارىن مالايداي كورەتىن، ءوز تىلمەن ايتقاندا، «اياۋلىم جالشىمداي بولعاندىقتان، وسى كۇنگە جەتىم» دەگەن ەدى.


    ەينشتەيىننىڭ حانىمى ءبىرسىپرا «شاڭىراق سالتىن ياعني ەينشتەيىننىڭ شاڭىراق ءداستۇرىن بەلگىلەگەن. ەل دەسە ەڭىرەگەن ازامات جانە فيزيكا مامانى بولۋ ءۇشىن، ەينشتەيىن فيزيكادان تابىسقا جەتۋدە وياۋ بولسا ويىنان، ۇيقتاعاندا تۇسىنەن شىقپايتىن. ونىڭ جارى بەلگىلەگەن وتباسى ءداستۇرى، ەينشتەيىننىڭ ءۇش ۇيىقتاسا ويىنا كىرمەيتىن.ءبىرقانشا تارماقتارى بىلاي.


    ماعان وتباسى وشاق قاسىندا، سىرتقا شىعىپ سەرۋەندەۋدە جانىمدا بول دەمە؛


    ماعان ءتىل قاتپا، ءسوزىڭدى دەرەۋ دوعار؛ جاتىن بولمەمە نە كىتاپ بولمەمە اياق باسپا، جالما-جان تابانىڭدى جالتىرات.


    ەينشتەيىننىڭ جۇبايى وسى سالتتىڭ بارلىعىن قۇپ الدى. دەسەدە ەينىشتەين اجىراسۋمەن تىندىم بولدى. ويتكەنى ەينىشتەين باسقا ءبىر سىلقىممەن كوڭىل قوستى. ەكى ۇلىنىڭ بالالىق شاعىندا ەينىشتەين ولارعا كوز قۇلاق بولىپ قارسقانمەن ات جالىن تارتىپ مىنگەن سوڭ كوز قىرىندا سالمادى. ەينىشتەيننىڭ كەنجە ۇلى ەسالاڭ اۋىرۋىنا جولعىپ نەرۆى اۋىرۋلار شيپاحاناسىندا ۇزاق ۋاقىت ەمدەلىپ، شيپاحانادا باقيعا كوشەدى. سول جىلداردا ەينىشتەين ءبىر رەتتە ات ءىزىن سالماپتى. ەينىشتەيننىڭ كەنجە ۇلى تىلشىگە «كوكەم بارلىق عىلمي نىساندارعا تاباندى بولعانمەن ەتى باۋىرى مەنەن بەزدى» دەپ جاۋاپ بەرگەن.


    زەرتتەرمەندەردىڭ تەكسەرۋىنە قاراعاندا، ەرەن ىسكەرلەر، دارىندىلار وتباسىن ويالمايدى. موزارتتىڭ ايەلى قول-اياعىن باۋىرىنا العاندا، موزارت باسقا بولمەدە كۇي جازىپ جاتىپتى.


    ەگەر ۇلى ادامدار وتباسى، وشاق قاسىندا بولسا قالاي بولار ەدى؟ ولاردىڭ قىزمەتەگى وندىرگىش كۇشى تومەندەيدى. ارناۋلى نىسان ەرلەردى زەرتتەۋدەن، مامان، جازۋشى، مۋزيكانت، سۋرەتشى، ءتىپتى قىلمىستى ەلمەنتىڭ بارلىعىدا نەكەلەنگەن سوڭ ءىسى ىلگەرى باسپاعاندىعىن بايقاعان. ماسەلەن: عالىم نەكەلەنگەننەن باستاپ، شىعارما سانى مەن ساپاسىدا قۇلدىراعان. ال نەكەلەنبەگەن قىزمەتتەسى، جاسى ەگدە تارتسادا تۇرمىسقا شىقپاعاندىقتان، باستان-اقىر جوعارى ونىمدىلىگىن ساقتاعان.


    ۇلى تابىسقا جەتۋدە، شەكتەن اسقان ءادىس بولۋ كەرەك. ءمانىسى زور بوداۋ بەرۋ، ءوز باسىن ءباي تىگۋمەن تىنباي،جان اشىرلارىن قۇرباندىققا شالادى. ءبىراق تا مەن ۇلى ءىس جاراتقىمدا، ەينىشتەين بولۋدى دا اڭسامايمىن، كادەۋلىگى جان بولسام، قىزمەت پەن تۇرمىستىڭ تەپە-تەڭدىگىن جۇزەگە اسىرا المىن با؟ ارينە بولادى.


    ۇلى تابىسقا جەتۋدى ارمانداساڭ، بوگەت اتاۋلىن سىپىرىپ تاستاپ، بويدا بار اقىل-پاراسات، كۇش قۋاتىڭدى سوعان ارناۋىڭ قاجەت. مىنە بۇل وتباسى تۇرمىسىنا جانكەشتىلىك ىستەۋ، ءتىپتى دۇنيەدەن سالت باس، ساباۋ قامشى ءوتۋدى بىلدىرەدى. ەگەر ءبىر ىستى شىپ-شىرعاسىن شىعارماي ءبىتىرۋدى ويلاساڭ، ۋاقىتتىڭ مەن اقىل-پاراساتىڭدى سارىپ ەتسەڭ باقىتىڭ سول.


    ءومىردى ءماندى وتكىزەم دەسەڭ، قىزمەت پەن تۇرمىستىڭ تەڭدىگى قىزمەت ونىمدىلىگىن جوعارىلاتادى. الايدا كورىنەكتى تابىسقا جەتۋدەن دامەلەن بە.


    «ناتيجەلى» بولۋ دەگەن ءسىرا نە؟ زايىرى قانداي ومىرگە تالپىنۋعا تاتيدى؟ بۇل ماسەلەگەن باسقالاي تالقى وزدىرۋ ءتيىس.


    «وقىرمان ورەسى جۋرنالىنىڭ» 2019–جىلعى 24-قازانداعى ۇيرەنۋدەگى قۇدىرەتتى ەل تەكشەسىنەن اۋدارعان: ساعىنبەك شامە ۇلى

中央广播电视总台 央广网 版权所有