مۇعالىم، وتىنەيىن، ۇرماڭىزشى
كەلۋقاينارى:جۇڭگو قازاق راديو تورابى |جاۋاپتى رەداكتور:ايناگۇل | جاڭالانعان ۋاقىت:2017-05-18 09:06:00

 

     ماقسات قيزات ۇلى 

    مۇعالىم ۇرماسا ەكەن، ۇرىسپاسا ەكەن دەپ قانشاما تاڭدى الاڭمەن اتىردىق ەكەن دەشى؟!


    باستاۋىشتى بىتىرگەنشە ەسەپ بەرەتىن «باتىر اعايدان» تاياقتى ءبىر كىسىدەي جەدىك-اۋ، كۇندە تاڭەرتەڭ تۇرعاندا: شىركىن، باستاۋىشتى تەزدەن بىتىرسەم، ەسەم مۇعالىمدى ەكىنشى كورمەيتىن بولسام،-دەپ ءتاتتى تىلەكپەن ويانۋشى ەدىم.


    ەسەپ مۇعالىم قيت ەتسە بولدى قۇلاققا جۇگىرەدى، كوزىڭنەن جاس بۇرشاقشا اعادى، «ءۇي، كوزىڭە اق تۇسكىر، كوز جاسىڭدى كولدەتپەي شىعار مىنا ەسەپتى»،-دەپ زارلانگەندە، ەسەپ تۇگىل ەسىمىڭدى ۇمىتىپ شاتاساسىڭ.


    كەيدە كلاسقا ءىشىپ كەلەدى، «اعاي، ءىشىپ كەلىپتى»،-دەگەن كۇنى بىزدە ءۇن جوق، مىسىقتى كورگەن تىشقانداي قىبىر ەتپەي بۇعىپ قالامىز پارتاعا.


    سول كىسى قۇلاقتان سونشا سوزعاندا ەسەپ ۇعا قويعان وقۋشى بارما ەكەن وسى -دەدى كوپ جىل كورمەگەن بۇعالتىر دوسىم باستاۋىشتاعى «قۇلاقتان سوزعىش» قازىمىر مۇعالىمىن ەسكە الىپ.


    -ورتالاۋ مەكتەپ وقىپ جۇرگەندە دە، ۇستازدان ۇرىستى از ەستىمەدىك قوي. ءبىر كۇنى حور جارىسى بولاتىن بولدى، ەرتەسى اپپاق كوپتا، قارا سىمدى كيىپ مۇزداي بوپ جەتىپ باردىق. جارىس ەندى باستالعالى تۇرعان: «ەي، سەن، شاشىڭدى ءيت تالاعانداي البا-جۇلبا قىلماي الدىرىپ كەلشى بار»،-دەگەنى جەتەكشىمىزدىڭ كوزى الدەبىرەۋدى ءىشىپ جەپ جىبەرەردەي تىكىرەيىپ. كىمگە ايتىپ تۇر ەكەن دەپ ءبىر-ءبىرىمىزگە جالتاق-جالتاق قارادىق.


    «ءاي، سەنى ايتىپ تۇرمىن، شاشىڭنىڭ قاپتاي بوپ كەتكەنىن بىلمەي تۇرسىڭ با، شىق بىلاي»،-دەپ جەتەكشىم سۇق قولىن كوزىمە تاقاۋ سىلتەپ قالدى.


    بەتىم دۋ ەتە ءتۇستى. بالكىم سول كەزدە شاشىم دا قىزارىپ كەتكەن بولار-اۋ، زالدان ءۇنسىز شىعىپ كەتە باردىم، زال ىشىنەن: «سالەم سىزگە، سالەم سىزگە مۇعالىم»،-دەگەن ساباقتاستارىمنىڭ حور ايتقان داۋىسى ەستىلدى، «ولسەم دە، ساعان سالەم بەرمەسپىن»،-دەپ مەن كلۋفتان شىققان بەتى ۇيگە كەلىپ جاتىپ قالدىم.


    جىلاپ-جىلاپ ۇيىقتاپ قالىپپىن.


    -نامىسىمدى تاپتاعان سول ايەل مۇعالىمنىڭ اتى-ءجونى ءالى كۇنگە دەيىن ەسىمدە، ومىردە جەر-جەبىرىڭە جەتىپ، نامىسىڭدى تاپتاعان ادامدى ماڭگى ۇمىتپايدى ەكەنسىڭ، ول جانە ساعان ءبىلىم بەرەتىن ۇستاز بولساشى، قاسىرەت ەمەس پە،-دەپ مەن دە ىشىمدە بۇركەۋلى جاتقان وكپەمدى بۇلىك ەتكىزدىم.

    
    -ءالى كوز الدىمدا، باستاۋىش 4 وقىپ جۇرگەن كەزىم، قولونەر ساباعىن وتەتىن مۇعاليما وزدەرىڭ قالاعان قولونەر بۇيىمدارىن جاساپ كەلىڭدەر، جاقسى جاساعاندارىڭا جوعارى ءنومىر قويىپ بەرەمىن،-دەگەن سوڭ ۇيگە كەلە سالا تاپسىرمانى ورىنداۋعا كىرىستىم. كۇزدىڭ قوڭىر جاپىراقتارىن قاعازعا ادەمىلەپ جەلىمدەپ، كوجەكتىڭ بەينەسىن جاساپ شىقتىم. ءوز ىسىمە ءوزىم ءدان ريزا بولىپ، جاپىراق كوجەگىمدى مۇعالىمىما كورسەتكەنشە اسىقتىم. ەرتەسى مۇعالىم جاساعان دۇنيەلەرىمىزدى ءجيىپ الىپ، ءنومىر قويدى. كەزەك ماعان كەلگەندە: مىنانى سەن جاسادىڭ با؟،-دەدى مۇعالىمىم قادالا قاراپ.


    –ءيا، مۇعالىم، ءوزىم جاسادىم،-دەدىم مەن ءجاي عانا.–ءۇي، وتىرىكشى، مىنانى ءوزىڭ جاساپ قويىپ جۇرمە، اكەڭ مەن شەشەڭنىڭ بىرەۋى جاساپ بەرگەن شىعار باياعى، بار، جۇگىر، ەرتەڭ قايتادان جاساپ الىپ كەل، بۇگىن ساعان ساعان ءنومىر بەرىلمەيدى،-دەگەندە توبەمنەن ءجاي تۇسكەندەي وتىرىپ قالدىم.


    سول كەزدە مۇعالىم دەيتىن ادام كوزىمە پالەقور، قياناتشىل ادام سياقتى كورىندى. وسى كۇنگە دەيىن سول مۇعالىمعا زىعىردانىم قاينايدى، اق جۇرەگىممەن اينىتپاي جاساعان جاپىراق كوجەگىم قاتىگەز مۇعالىمنىڭ قولىندا باعالانباي جانشىلىپ كەتتى. سودان باستاپ قولونەر ساباعىن جەك كورىپ كەتتىم،-دەپ ورتالاۋ مەكتەپتە بىرگە وقىعان نۇرگۇل پورا-پورا بولىپ جاسىن توگىپ وتىر.


    ساباقتاستار كوفە ءىشىپ وتىر ەدىك، باستاۋىش، ورتالاۋ مەكتەپتەگى مۇعالىمدەرىمىز ەسىمىزگە ءتۇسىپ كەتىپ، سونداعى اعىتقان سىرلارىمىز وسى عوي. مەكتەپتە تالاي جاقسى مۇعالىمعا كەزىكتىك، ءبىراق، جاقسى مۇعالىمنان گورى جامان مۇعالىمدەردىڭ ۇرىسى مەن جۇدىرىعى ەستە كوپ قالادى ەكەن.


    -قويىڭدار ەندى، مۇعالىمدى جامانداماڭدار، جاقسى مۇعالىم دا كوپ بولدى عوي، ءبىر كۇندىك ۇستازىڭا مىڭ كۇندىك سالەم دەگەن، ولار ءبىزدى جاقسى بولسىن دەپ ۇرىسقان شىعار،-دەدىم مەن ساباقتاستارىمدى جۇباتىپ.


    -ءاي، سودان جاقسى بولىپ كەتكەن ەشكىم جوق، قايتا جات بولىپ كەتكەندەر كوپ. باستاۋىش، ورتالاۋ، ورتا مەكتەپتەگى مۇعالىمنىڭ ءاربىر شالىس قيمىلى، شارقايا مىنەزى كوڭىلگە قاتتى كەلەدى، سونى بىلسە ەكەن وزدەرى.


    -وقۋشى كەز ادامنىڭ ءمولدىر شاعى عوي. بىرەۋ ساعان جاقسىلىق ىستەسە دە، جاماندىق ىستەسە دە سول كۇيىندە جۇرەك تۇكپىرىڭ دە قالىپ قويادى. دوسىم بەگزات ۇناتىپ قالعان پارتالاس قىزىنا حات جازىپ وتىر ەدى، تاريح ءوتىپ تۇرعان بەزەۋ بەت قارا سۇر مۇعالىم كورىپ-اق قالعانى. مۇعالىم حاتتى قولىنا الدى دا، جىرتىپ-جىرتىپ بەگزاتتىڭ بەتىنە شاشىپ جىبەردى. ماعان بالا بەگزاتتىڭ جۇرەگىن ءىس ءجونىن بىلمەيتىن دويىر مۇعالىم قوسا ايىرىپ جىبەرگەندەي سەزىلدى، كلاس تولى بالا توسىننان ءبىر جىرتقىش اڭدى كورگەندەي ۇدىرەيسىپ قالىستىق. بەگزات ەكى قۇلاعى قىزارىپ سۇلمىرەيىپ وتىرىپ قالدى. سول بەتى ول تاريحتى جەك كورىپ كەتتى. «تاريحتان كوشپەسەم كوشپەي قالايىن، تۇبىندە وسىعان ءبىر كورسەتەمىن»،-دەپ كەكتەنىپ وتىرعانىن تالاي ەستىپ ەدىم،-دەپ بۇعالتىر دوسىم وتكەن كۇننىڭ ءبىر پاراعىن اقتاردى.


    -كوبىسى قاتىگەز مۇعالىمنان قورقىپ وقۋدان ۇمىتىن ءۇزىپ كەتتى عوي، قاي كۇنى مىرزالىعا كەزدەسىپ ەدىم، «ءبىزدىڭ بولاشاعىمىزدىڭ تۇبىمىزگە سول بالتا شاپتى عوي، مۇعالىم دەگەن سونداي بولاما ەكەن»،-دەگەنىن ەستىم كوڭىلىم قۇلازىپ قالدى.
قۇلاعىما اشتى ءبىر داۋىس كەلدى، 5-كلاس وقىپ جۇرگەن كەزىم ەدى، كۇن شىلىڭگىر ىستىق، سۋعا شومىلىپ جۇرگەنبىز، «قۇداي-اي، مۇعالىم تاعى ۇراتىن بولدى عوي»،-دەپ قالقاڭ باج ەتە ءتۇستى. «نە، بولدى نە بولدى»،-دەپ قالقالاي قالدىق قالقاڭدى. ويباي-اي، ۋاقىت بولىپ كەتىپتى، ساباق بار ەكەن، ۇمىتىپ كەتىپپىن. <كەلەر جولى تاعى كولگە بارام>،-دەپ ساباق قالتىرسا، ولتىرە سابا،- دەپ ەدى وگەي اكەم كلاس جەتەكشىمىزگە. ول شىن كورىپ، الدىڭعى جولى ولتىرە جازداعان، ەندى شىن ولەتىن بولدىم،-دەپ قالقاڭ جىلاعان بەتى مەكتەپ جاققا جان ۇشىرا جۇگىرە جونەلدى.


    قالقاڭنىڭ شىبىن جانى توبەسىندە ۇشىپ بارادى.


    اتتەڭ، كەي مۇعالىمدەردىڭ وسىنداي قاتالدىعى بار ەدى. بەتىڭ-ءجۇزىڭ دەمەي، ۇرسا جونەلۋشى ەدى، كەيبىرى قولىن دا جۇمساپ جىبەرەتىن، تەنتەكتىك ىستەپ، شىرىق بۇزساق ءبىر ءسارى عوي، تاڭ اتپاي كوزدى تىرناپ اشىپ، مەكتەپكە ەكى وكپەڭدى قولىڭا الىپ ۇشىپ جەتەسىڭ، بار بولعانى، بىرەر مينۋت كەشىگەسىڭ، كلاس تولى بالانىڭ الدىندا تۇرعىزىپ قويىپ:ناعىپ كەشىگىپ ءجۇرسىڭ، بالاڭدى ەمىزىپ ءجۇرسىڭ بە،-دەگەنىن پارتالاس بۇلدىرشىن قىز ءبىر ەمەس، ەكى رەت ەستىپ ەڭكىلدەپ جىلاپ ەدى. «اتتەڭ، ەسەيسەم، وسى ۇياتسىز مۇعالىمدى...»،-دەپ بويىمدى تالاي رەت اشۋ قىستى.


    قولىڭنان نە كەلەدى، ىزا كەلەدى، كەۋدەدە دىق قالادى.


    ەسەيدىك، ەرجەتتىك، سول مۇعالىمدەر ءالى بار، كەزىگىپ تە قالاسىڭ، سەلقوستاۋ امانداساسىڭ، قايتكەن كۇندە دە بالا كەزدە كوڭىلدە كەك قالماسا دا، رەنىش قالعان عوي.


    ءبىراق ولار ونى سەزبەيدى. «مىنە، مىنالار ءبىزدىڭ قولدان شىققان وقۋشىلار عوي، قانداي كەرەمەت، مىقتى بولىپ شىقتى»،-دەپ مارقايادى.


    جاقسى مۇعالىمدەردىڭ ارقاسىندا، وسى كۇنگە جەتكەنىمىزگە كوز جۇمبايمىز. ءبىزدىڭ جۇرەكتە قالعانى سول ءبىر اقىلىنان ءتىلى ۇزىن بىرەن-ساران مۇعالىمنىڭ ۇردا جىق مىنەزى عوي.



اۆتوردىڭ ۇنحات ءنومىرى: 297316847