شاڭىراق
كەلۋقاينارى:جۇڭگو قازاق راديو تورابى |جاۋاپتى رەداكتور:ايناگۇل | جاڭالانعان ۋاقىت:2017-06-15 17:48:00


    ەركىن سۇلتانوۆ


    و، شاڭىراق، سەن بەرەكە مەن بىرلىكتىڭ ايعاعىسىڭ. قۇت ۇيىعان اق وردا مەن قاراپايىم ٴۇيدىڭ كەرەگەسى دە سەنىمەن بيىك، سەنىمەن كورىكتى سەنىڭ ٴاربىر يىلىسىڭدە ٴومىردىڭ بۇراڭ جولى، ٴاربىر قيلىسىڭدا بابالار ٴداستۇرىنىڭ جۇلگەسى بار، ساعان ۇلت ٴداستۇرىنىڭ قۇرمەتى سىڭگەن. ساعان ون ساۋساعىنان ونەر تامعان ەڭبەكشىل جانداردىڭ ماڭداي تەرى تامعان، قولىنىڭ تابى قالعان. سوندىقتان سەن مەيىرىمدىلىك پەن سۇيىسپەنشىلىككە، قاجىرلىلىق پەن قايىرىمدىلىققا تولىسىڭ. و، شاڭىراق، سەن سانداعان ۇرپاقتى ۇيادان باۋلىپ، قيانعا قانات قاقتىرعان بيىك تۇعىرسىڭ. سوندىقتان سەن ادالدىقتىڭ، كىسىلىكتىڭ، اق جارما اسىل تىلەكتىڭ بيىك شىڭىسىڭ. ۋىق پەن كەرەگەنىڭ ساعان سۇيەنىپ، ساعان عانا باعىنىپ بيىكككە ۇمسىنىپ تۇرعانى سەنىڭ قۇدىرەتىڭ ەمەس پە. كەرەگە كەڭدىكتىڭ، ۋىق بەرەكە–بىرلىكتىڭ، ادالدىقتىڭ، قايسارلىقتىڭ سيمۆولىسىڭ. سەن ابىز اتالار ايتقانداي، ۇرپاقتارعا كۇننىڭ نۇرىن، ايدىڭ ساۋلەسىن سىڭىرگەن الىپ تۇلعاسىڭ. و، شاڭىراق، تۇڭلىك سەنىڭ كيەلى بوركىڭ. سەن كۇندىز الەمنىڭ جارىعىن، شۇعىلالى شۋاعىن ادام بالاسىنا سيلاساڭ، ال تۇندە كيەلى بوركىڭدى باسا كيىپ، ٴبىزدى سۋىقتان، نوسەردەن، قاراڭعىلىقتان ساقتايسىڭ. ٴيا، سەنىڭ بىزبەن بولعان بايلانىسىڭ وتە قويۋ. ٴبىز سەنىڭ قاسيەتىڭدى قاشاندا قادىر تۇتامىز، سەن ٴبىز ٴۇشىن اسقاق تۇلعاسىڭ.


    ادامدار مارتەبەسىن بيىكتەن–بيىككە جەبەگەن سەنىڭ «قاناتىڭ» كىم–كىمدى بولماسىن سۇيىندىرەدى. ۇشقىر قيال مەن ٴتاتتى سەزىمگە باي بابالار رۋحانياتى مەن ٴداستۇرىنىڭ اسىلدىعىن مويىنداتادى. مەن «التى قانات اق وردا، سەگىز قانات حان وردا» دەپ تىزبەكتەلەتىن ەسىمدەردەن كەشەگى حالىقتىڭ اقىل–پاراساتى مەن ەرلىگىن، بابالارىمىزدىڭ مادەنيەتكە بولعان تەرەڭ دە تەبىرەنىستى سەزىمىن اڭعارامىن.


    و، كيەلىم! ساحارا مادەنيەتىمىزدىڭ بيىگى سەنسىڭ، شاڭىراق . حالقىمىزدىڭ اتا ٴداستۇر، سالت–ساناسى، قوناعۋار دارقاندىعى، كەڭەسپەن پىشكەن كەلەلى جۇمىستارى ٴبار-ٴبارى دە سەنسىز بىتپەيدى، و، قارا شاڭىراق، سەن بەرەكە–بىرلىكتىڭ ۇيتقىسى. باياشات تىرلىكتىڭ باستاۋ كوزىسىڭ. ٴيا، دالا تابيعاتىن، ۇلتتىڭ سالت–ٴداستۇرىن ٴون بويىنا سىڭىرگەن وسىناۋ بەرەكەلى شاڭىراقتا حالقىمىزدىڭ ۇزاق تاريحقا يە تاۋسىلماس قۇندىلىعى جاتپاي ما؟ ابىز اتالارىمىز وسى شاڭىراقتا اعىنان اقتارىلىپ ٴار ۇيدە بولعان جاقسىلىقتارعا اق باتالارىن ارناسا، ال اسىل اجەلەرىمىز وسى شاڭىراقتان ٴاردايىم بىزگە شاتتىقتىڭ شاشۋىن شاشادى. سوندىقتان ٴبىز وسىنداي كيەلى شاڭىراق استىندا وتىرىپ دالاداي دارقان پەيىل مەن تەڭىزدەي تەرەڭ مەيىردەن سۋات العانبىز. وسى شاڭىراقتا اتالار اۋىزىنان ەستىگەن تاريحي دەرەكتەر مەن سارىندى اڭگىمەلەر، اقىليا، تاعىلماتتار، قيسا–داستاندار ۇرپاقتاردى ادالدىققا، ەرلىككە، كىسلىككە، تەكتىلىككە باۋلىسا، ال اجەلەر ايتقان اڭىز–ەرتەگىلەر مەن بەسىك جىرلار اقىندىق پەن باتىرلىققا، ونەر مەن وجەتتىككە جەبەپ، ادامدارعا رۋحاني بايلىق باعىشتاعان.


    ...مەنىڭ بالا كەزىم، اتام ٴوزىنىڭ قارا شاڭىراعىندا نەمەرەلەرى مەن شوبەرەلەرىن جيىپ الىپ، اڭگىمە ايتىپ وتىردى.


    -ە، بالالارىم، قارا شاڭىراق دەگەندى بىلەسىڭدەرمە ؟


    -جوق، اتا، بىلمەيدى ەكەنبىز،-دەيدى ىلعي قارا دومالاق بالالار.


    -وندا تىڭداڭدار، قاراقتارىم. قارا شاڭىراق دەگەنىمىز جگتى اتادان تاراعان ٴبىر ەلدىڭ ٴوسىپ–ونگەن شاڭىراعى. حالقىمىز قارا شاڭىراقتى ەرەكشە قادىر تۇتقان . قازاق ٴاربىر جاقسىلعىن قارا شاڭىراققا بارماي تۇرىپ باستاماعان. الدىمەن قارا شاڭىراقتان باتا الىپ، قارا شاڭىراقتان ٴدام تاتىپ، سوسىن بارلىق جۇمىسىن باستايتىن بولعان. بىلدىڭدەرمە قاراقتارىم.


    -ٴيا، اتا بىلدىك.


    و، قارا شاڭىراق، سەن وسىنداي بەرەكە–بىرلىكتىڭ، جاراسىمدى دا جانعا جايلى تىرلىكتىڭ، تاتار نەسىبەمنىڭ قاينارىسىڭ. سەن اتالار اقىلىنىڭ سارقىلماس بۇلاعىسىڭ ! سەندە قانشاما جاستار باس قۇراپ، ٴتۇتىنىن تۇتەتىپ، ٴوسىپ–ٴونىپ، كوسەگەلەرىن كوگەرتتى دەشى! و، شاڭىراق مەنىڭ دە ٴومىر جولىم وزىڭنەن باستالعان. سەن مەنىڭ تىرلىگمنىڭ تىرەگى، جانىمنىڭ جاۋھارىسىڭ. و، شاڭىراق، سەندە ٴوسىپ-ونگەن ٴار مينۋتىم مەنى ٴاردايىم اسقاق ارمانعا، ۇزىلمەس ۇمىتكە جەتەلەيدى دە تۇرادى.


    و، قارا شاڭىراعىم، «ىنتىماق باردا ىرىس بار، ىرىس بار جەردە تىنىس بار» دەيتىن اتالار ٴسوزىن جۇرەك تۇكپىرىمدە ساقتاپ، ٴومىرىمنىڭ قىبىلاناماسى، تىرلىگىمنىڭ باعدارى ەتۋ مەنىڭ باس تارتپاس بورىشىم. و، كيەلى شاڭىراق، سەن ماڭگى بيىكسىڭ ! ارمانىمنىڭ كۋاسىسىڭ! مەن دە ساعان قاراپ تۇلەپ، ساعان قاراپ قاناتتانامىن...


دايىنداعان: نۇرزيا جۇماقان قىزى