تاپا- تال تۇستە كولگە نەگە شاپتىراسىڭ؟
كەلۋقاينارى:جۇڭگو قازاق راديو تورابى |جاۋاپتى رەداكتور:داۋىل قادىلبەك ۇلى | جاڭالانعان ۋاقىت:2017-08-29 14:55:00

زاڭ فيلوسوفياسى ( اڭگىمە )

جاناربەك قايدار ۇلى


    ۇلىڭگىر. تال ءتۇس. كۇننىڭ ىستقتىعى سونشالىق، كولەڭكەڭ دە قايدا بارارىن بىلمەي قاتالاپ باۋىرىڭا تىعىلادى. قاستەرلى كول قۇرعاق جۋعان قارا كوك اتىلاستاي ءوڭىن اشقان. سوناۋ كوكجيەكتە اسپان مەن سۋ استاسىپ جاتىر. ەكەۋىنىڭ جىگى بىلىنبەيدى. جايساڭ جاتقان جالپاق جازيرادا قايىقتار جۇيتكىپ ءجۇر. سۋ موتوسيكىلى ساعىمداي سۋىلدايدى. كىلت بۇرىلىپ، ۇرشىقشا ءۇيرىلىپ، سۋ پەردەسىن جامىلىپ، مەرۋەرت تامشىلاردى اسپانداتىپ وينايدى... 

    جاعاداعى حالىق قۇرتشا قاينايدى. شارشاعاندارى الۋان رەڭدى كۇندىكتەردىڭ كولەڭكەسىندە كەڭەسىپ وتىر. قاز- قاتار تىزىلگەن جينامالى توسەكتەردە كۇنشۋاقتاپ جاتقاندار، بىلەگىن ءبورى تارتىپ كەتسەدە بىلق ەتەر ەمەس. يىنىنە مالتاۋ كيىمىن عانا ىلگەن كەرىمسال كەلىنشەكتەر كوز الماسىن سۋىرادى... 

    كامەرمەن سۋدا قالقىعان بالالار ءامىر تاپپاي شۋىلدايدى.... 

    قايراڭدا ۆالەيبول جارىسى وزدىرىلىپ جاتىر. الدە كىم اياق استىنان وماقاسىپ جىعىلسا، اقىرىن سۇرىنسەدە، مايداندى قىزىقتاعان، ونسىزدا شات مەرەيلى كۇلەگەش توپ دۋ كۇلەدى... 

    قالىتقىلى توسەكتە ەگدەلەۋ ەرلى- زايىپتى، ۇلى كولدىڭ كوركەم كورىنىسىن تاماشالاپ وتىر. ەركەك قول نۇسقاعان جاقتا، ابدەن توزىعى جەتىپ، بالدىرمەن باتتاسقان كونە قايىقتىڭ ەرنەۋىندە، 12- 13 جاستار شاماسىنداعى، بۇيرا شاشى سۋ- سۋ ەر بالا كولگە شاپتىرىپ تۇر... 

    جاقىن ماڭدا مىندەت وتەپ جۇرگەن حالىق شاقشىسى، بۇيرا باس بالانى بايقاپ قالدى دا، قايىققا شىعىپ، تاباندا ۇستاپ الدى... 

    - جۇگىرمەك! اكە- شەشەڭ تاربيە ايتپاعان با! مەن ساقشىمىن! 

    - ساقشى؟ ساقشى بولساڭ قايتەم؟! 

    - تاپا- تال تۇستە كولگە نەگە شاپتىراسىڭ؟! 

    - نەگە شاپتىراسىڭ دەيدى؟! كولگە سيسە نە بولىپتى؟! ۇلىڭگىر شەكسىز ۇلكەن كول عوي، كولدەگى باقادا سيەدى. شولدەگەن بۇزاۋدا سيەدى... ءبىز ەرتەڭ شەتەلگە قايتامىز ەمەسپە؟!... 

    - قوعامدىق باسقارۋ تارتىبىنە قيعاشتىق جاساعاندىعىڭ سەبەپتى جازالاناسىڭ! ءتۇسىندىڭ بە! كەل، ماعان ىلەس! اكە- شەشەڭ قايدا؟! 

    - جازالانۋ؟ اكە- شەشەمە ايتپا! ءوز ءىسىمدى ءوزىم شەشەمىن! 

    ساقشى جۇپ- جۇمساق قايراڭدا بىلەگىنە ىلگەن توك تاياعىن ايلاندىرىپ ءجۇرىپ كەلەدى. بۇيرا باس قاشىپ كەتپەسىن دەگەندەي، ارتىنا ءالسىن- الى بۇرىلىپ قاراپ قويادى. بۇيرا باس بار پالە وسىندا شىقتى دەگەندەي، ىشقىرىن سىعىمداپ، بۇتىنا قاراپ قويىپ تومپاڭداپ ەرىپ كەلەدى. ول اۋىر ويدا بولاتىن. 

    - اعاي، ءبىر سۇراق سۇراۋىما بولارما؟ 

    - اعاي، ءبىر سۇراق سۇراۋىما بولارما؟- دەدى ساقشى توقتاپ، بالانىڭ داۋىسىنا سالىپ جاقتىرماي- نە؟! 

    - اعاي، باقادا، بۇزاۋدا، ءتىپتى ادامداردىڭ ءبارى دە سۋ ىشىندە قويا بەرەدى، باستەسەسىزبە؟! 

    - نەمەنە! ەلدىڭ ءبارى دەيمىسىڭ؟!

-     ءيا، ەلدىڭ ءبارى سۋ ىشىندە قويا بەرەدى! وسىنداعى ساياحات مەكەمەسىندەگى قىزمەتكەرلەردە سۋعا سيەدى! سەنبەسەڭ دارەتحانا جاققا قاراشى، سايتاننىڭ ساعىمى دا كورىنبەيدى! ءىشى تولعان ورمەكشىنىڭ تورى!... اعاي، سەن سۋعا مالتامايمىسىڭ؟! سۋدىڭ ىشىندە اياق استىنان قۋىعىڭ سىزداسا، وندا ءوزىڭ... 

    - توقتات، جۇگىرمەك! ءيا، مەن نە ىستەرىمدى ءوزىم بىلەم! 

    - ءىم، ءوزىڭ بىلەسىڭ!... ايتشى، وندا نەگە مەنى عانا جازالايسىڭ؟! 

    - بۇل، ءوزى، ءاسىلى...- ساقشى ويلانىپ قالدى- بۇل زاڭ! 

    - زاڭ دەگەن نە؟ 

    - زاڭ دەگەن بەلگىلەمە! 

    - بەلگىلەمە دەگەن نەمەنە؟ 

    - بەلگىلەمە دەگەن فيلوسوفيا! 

    - فيلوسوفيا دەگەن نەمەنە؟ 

    - پوۋ، نەتكەن قۋ بالا ەدىڭ؟! زاڭ دەگەنىمىز، فيلوسوفيا دەگەنىمىز، زاڭ فيلوسوفياسى دەگەنىمىز... ءاي، سەن بۇنى قازىر تۇسىنبەيسىڭ! 

    - اعاي، سوندا مەنى عانا جازالايتىنىڭىزدى تۇسىنە الماي تۇرمىن! 

    - جۇگىرمەك، داۋدى باسىنان باستاپ، تايلاسىپ، مەنى مازاق قىلماقپىسىڭ؟! 

    - جوق، ونداي بوتەن ويىم جوق، تەك نەلىكتەن جازالاناتىنىمدى تۇسىنبەي... 

    - اتتەڭ، بالامىسىڭ دەگەن، نە دەپ تۇسىندىرسەم بولار؟! جالپاق تىلمەن ايتقاندا، جاعادا تۇرىپ شاپتىرىپ، حالىقتىڭ كوزىنە شالىنىپ قالعاندىعىڭ ءۇشىن جازالاناسىڭ! 

    - نەلىكتەن؟! 

    - تايت! پالەكەت! تارتقىزامىن مەن ساعان!... 

    ساقشى بۇيرا باستى جەلكەسىنەن ءبۇرىپ، دەدەكتەتىپ وتىرىپ، قوعام حاۋىپسىزدىك مەكەمەسىنىڭ بولىمشەسىنە اپاردى. اماندىقتى باسقارۋعا قايشىلىق جاساعانداردى جازالاۋ ەرەجەسىنىڭ بەلگىلەمەسى بويىنشا، 200 يۋان ايىپ سالدى، ءارى قاتاڭ ەسكەرتۋ بەردى... (اڭگىمە اۆتوردىڭ «وسىزامانعى ادەمى اڭگىمەلەر» جيناعىنان الىندى.)