مەنىڭ شەشەم «باي» ادام
كەلۋقاينارى: |جاۋاپتى رەداكتور: | جاڭالانعان ۋاقىت:2017-09-07 10:35:00

لي چيڭچيان

 

كەدەيمەن اقشا جايلى سويلەسۋ ءدام - تاتۋسىز، ەرىككەنىنىڭ ەرمەگى سىندى شارۋا. مۇندا قىزىعى مەنىڭ شەشەم ەدى.

كەشە قياق كۇرىش مەرەكەسى، ول كىسىمەن قول تەلەفونداعى كەسكىندە ازداپ سويلەستىم، ارتىنان ول كىسىگە قىزىل قالتا مەن اقشا جىبەردىم، ءبىراق المادى.

كورمەگەن شىعار دەگەن ويمەن: اقشانى الساڭىزشى- دەپ كەلتە حات جولدادىم.

سودان شەشەم: الا المايمىن، سونشا كوپ اقشا جىبەرگەنىڭ نە؟ - دەپ قايىرىپتى.

اپىراي، ءبىر رەتتە قىزىل قالتاعا ەڭ كوپ بولعاندا تەك 200 يۋان عانا سىيادى. قانشالىق كوپ اقشا ەدى ول.

وتكەندە انالار مەرەكەسىندە، ەنەم ەكەۋىنە جەكە -جەكە 188 يۋان قىزىل قالتامەن اقشا جىبەرگەم. ول اقشانى السا دا ۇندەمەگەن. « كوپسىنىپ » تۇرعانى بەلگىلى ەدى. سوعان بۇل جولى الماي وتىرعانى سول. سوڭىنان تاعى « اقشام بار» دەپ جازىپ قويىپتى.

بۇنى كورىپ كۇلكىم كەلدى. وعان بۇل كوپ اقشا ەمەس، ازعانا تيىن - تەبەن عوي، الدانىپ قالدىڭىز دەپ ەدىم.

- وندا وسىنداي تيىن - تەبەندى كوبىرەك جىبەرشى – دەپ جازىپتى.

ارينە بۇل قالجىڭ عوي، ەگەر مەن شىنداپ جىبەرەر بولسام ول تاعى المايدى. ۇيتكەنى ول مەنىڭ اقشامدى العىسى كەلمەيدى، مەنىڭ « قىزمەت ىستەمەگەنىمە» ءىشى اشيدى.

وعان ءار جولى تابىسىم لاۋ چيان جولداستان كوپ دەيمىن( ارينە لاۋ چياننىڭ تابىسى ماردىمسىز عانا عوي). وندايدا ايتاتىنى: اقشام بار، اقشالارىڭدى وزدەرىڭ جۇمساڭدار- دەيتىن.

بۇل ول كىسىنىڭ اقشادان قاشقانى ەمەس. تۋىسقانداردىڭ ۇنحات توبىنداعى باستى شارۋا قىزىل قالتا تاراتۋ، قىزىل قالتاعا تالاسۋ. شەشەم ىشىندەگى ەڭ بەلسەندى ادام. بىرەر تيىن قاعىپ السا بالاشا قۋانىپ كەتەتىن. وسىنشا اقشاعا جاقىن ادام مەن جىبەرگەن « قوماقتى قىزىل قالتا» نىڭ الدىندا قالاي عانا سابىرلى بولىپ قالعانىنا، اقشام بار دەيتىنىنە قايرانمىن، شىن « دۇكەي» مە ءوزى.

شەشەم قاراپايىم اۋىل ايەلى، ءومىر بويى اۋىلدان اتتاپ الىسقا شىقپاعان، الدىنداعى توقىمداي اتىزدان اۋجال بولاتىن تاماعىن تابۋدان ءتىس ارتىق كىرىسى جوق دەرلىك.

بۇرىن ول اۋىلداعى كەزدە، ءسىڭىلىم ەكەۋمىز سىرتتا جۇمىس ىستەيتىنبىز، اكەم كۇن بويى قۇرىلىس ورنىندا جۇمىس ىستەيتىن دە، ۇيدىڭ بىتپەس شارۋاسى سول كىسىنىڭ موينىندا بولاتىن. ەگىن ەگۋدەن ءتىس ءسىڭىلىم ەكەۋمىزدىڭ بالامىزعا قارايتىن. اتىز جۇمىسىنان قولى بوساي قالسا، نەمەرەسىن ەرتىپ الىپ، ەلگە ورامال بۇكتەسەتىن، ءبىر تال ورامال بۇكتەسە ەڭبەك اقىسىنا ءۇش تيىن الاتىن. سودان شەشەم ءار كۇنى از دەگەندە ون نەشە يۋان، ءتىپتى كەيدە وتىز نەشە يۋان تاباتىن. ءاركۇنى ۋاقىتىندا « قىزمەتكە» شىعاتىن. ارا - تۇرا جۇمىس كوپ بولعاندا قىرىق ەلۋ يۋان ەڭبەك اقى الىپ، داستارقاندى كوپ -كورىم جاياتىن. اكەم ول كىسىگە« تاپاۋاتىڭ تازدىڭ شاشىنداي» دەپ سىقاق ەتسەدە، سول ۇساق - تۇيەك اقشا ءۇشىن شەشەمنىڭ قول - اياعى جەرگە تيمەيتن. باسقالارعا سابىز جۋىساتىن، باناندى تۇپتەسەتىن... قويشى ايتەۋ بوس جۇرمەيتىن، وسىلاي جۇرىپ ايىنا بىرنەشە جۇز يۋان كىرىس كىرگىزەتىن.

وكىنىشكە وراي، اۋىلدا ورامال بۇكتەۋ سىندى ۇساق جۇمىستار كۇندە شىعا بەرمەيتىن، داپتەرقاپ تىگەتىن اقشاسى جوعارى جۇمىسقا ەرتەگىنە ورالعان نەمەرەسى بار كەمپىردى كىم جۇمىسقا الار دەيسىز. سوعان اكەمنىڭ قولىنا قارايتىن. قولىنا بىردەمە تۇسكەندە عانا يىعىن كوتەرەتىن. ال ءسىڭىلىم ەكەۋمىز بەرگەن اقشانى الماي قايتارتىن. « اقشام بار، وزدەرىڭ جۇمساڭدار» دەگەن ءسوز ونىڭ ادەتىنە اينالعان سىياقتى.

شەشەم ۇنەمى مەنىڭ جۇمىسقا اينالعان ورايىمنان پايدالانىپ، سومكەمە بىرەر مىڭ سوم سالا قوياتىن، بۇل باردام ادامدار ءۇشىن تۇككە تۇرماس، الايدا شەشەم جوننەن العاندا، ءبىر ايلىق تۇرمىس قاراجاتى عوي.

كەيىن شەشەم سىڭىلىمە ەرىپ بيجيڭگە كەلدى، جيەن نەمەرەسىن تاستاپ اۋىلعا قايتۋعا كوڭىلى كونشىمەدى، قالا تۇرمىسىنا دا بىردەن كوندىگە المادى. اسىرەسە جيەنى وقۋعا تۇسكەن سوڭ، ىستەرگە ءىس تاپپاي ەكى قولى الدىنا سيماي تىنمى كەتتى.