ۇلۋ جىلى ۇلى ءسوز
كەلۋقاينارى:جۇڭگو قازاق راديو تورابى |جاۋاپتى رەداكتور: | جاڭالانعان ۋاقىت:2018-06-07 09:41:00


    (قارا ءسوز-شالقىما)


    قاپاس اسەيىن ۇلى


«بەسىنشى جىلىڭىز ۇلۋ بولار
بۇداعى جاندىك ەكەن سونداي سۇلۋ.
جىل اتى مۇشەلىمەن ۇعىپ الشى-
جىگىتكە لايىق پا قاراپ ءجۇرۋ.»


    كانادانىڭ ۋانكوۆەر رايونىنداعى قالا تۇرعىندارى ءار جىلى ريسىمان تابيعي باقشاسىندا وزدەرى باققان ۇلۋلارىن اكەپ جارىسقا قاتىناستىرادى ەكەن. قىزىقتى قيمىلدىڭ ءٶتىپ كەلە جاتقانىنا 31 جىل بولىپتى. بۇل قيمىلعا ەڭكەيگەن كارىلەر مەن ءسابي بالالارعا دەيىن كەلىپ قاتىناسادى ەكەن. «ەستىمەگەن ەلدە كوپ» دەگەندەي ارعىماق-تۇلپارلارىن، اۆتوكولىكتەرىن، ۇشاقتارىن بايگەگە قوساتىن ادامدار ءۇشىن بۇل ءبىر كۇلكىلى حيكايات.


«كىپ-كىشكەنتاي ۇلۋىم،
قىزىقتايمىن قىلىعىن.
قابىرشاقتى جامىلىپ،
اسپاي-ساسپاي ءجۇرۋىن.»
«اسىقپاعان اربا قويانعا جەتەدى» دەگەن ءسوز بار، سول ارعىماق، تۇلپار، اۆتوكولىك، ۇشاقتار جەتكەن جەرگە ۇلۋ دا جەتەدى. ادام ۇلۋدى جەڭە المايدى، ۇلۋ ادامزاتتى جەڭەتىنىنە تالاس جۇرمەيدى. ادامزات جىلعا كىرگەن جوق، ۇلۋدىڭ جىلعا كىرگەنىنە ەكى مىڭ جىلدىڭ ءۇستى بولىپتى. ادامنىڭ ءبىر ادىمىن ۇلۋ ءجۇز ادىمداسادا باسبارماقتاي عانا تۇرىمەن ادامزاتتىڭ تورىنە قانشا رەت وتىرىپ، قانشا رەت كەتتى؟! ادامزات ماڭگى تابيعاتتىڭ قۇلى، سونان جان-جانۋار ونىڭ جىلى بولدى. ولار ماڭگى تورىمىزگە شىعا بەرەدى.


«اينالايىن ۇلۋىم،
بويىڭدا بار جىلۋىڭ.
باسبارماقتاي تۇرىڭمەن
ادامزاتتى تۇقىرتىپ
موينىنا مىنەر ءبىر جىلىڭ.» 
    ءيا، ۇلۋ جىلى ۇلۋ ادامزاتتىڭ موينىنا مىنەدى قۇلاقتان تۇقىرتىپ. ۇلۋعا ادامزات ەرتەگىلەردە ايتىلعانداي «اياعى جەر تىرەگەن، توبەسى كوك تىرەگەن ءداۋ» كورىنەدى. سول ءداۋ باسبارماقتاي ايىر ءمۇيىزدى ۇلۋدى باسىنا كوتەرىپ قاسيەتتەپ، تابىنىپ كەلدى  مۇسىندەرىن تۇرعىزدى، سۋرەتتەرىن ءىلدى... . اسقاقتاتىپ ءان ايتتى، كۇمبىرلەتىپ كۇي شەرتتى، تورسىلداق اتىپ تويلادى، شاراپ ءىشىپ قويمادى. كىپ - كىشكەنتاي عانا ۇلۋدىڭ قۇدىرەتى جەر شارىن دۋمانعا بولەپ، ۇلۋعا ارنالعان ماداق جىرلارى، مۋزىكالار شەكسىز الەمگە تارالىپ جاتادى.


    ۇلۋدىڭ ءتۇرىنىڭ ءوزى 10 مىڭنان اسادى ەكەن. شاندۇڭ ولكەسى چيڭداۋ قالاسى قۋاڭداۋ رايونىنداعى «ۇلۋ قابىعىنان سالىنعان عيمارات» بار ەكەن. بۇل عيماراتتى اشەكەيلەۋگە 50 مىڭنان نان استام ۇلۋ قابىعى كەتكەن.


    ۇلۋعا دۇشپان جوق، ۇلۋ ادامزاتتىڭ دوسى. ادامزات ءبىر جىل بۇرىن ەكى وكپەسىن قولىنا الىپ جول-جورالعىسىن ازىرلەپ، قوناعاسىسىن تايارلاپ رازى قىپ قايتارۋدىڭ قامىنا كىرىسەدى. ونىڭ بويىنا ۇلىلىق جاسىرىنعان. باسبارماقتاي عانا ۇلۋدىڭ بويىنا بىتكەن وسى ۇلىلىق بۇكىل جەر شارىن بەرەكە-بىرلىككە شاقىرىپ، دۋمانعا بولەپ كەتەدى.


«جىلقى ءسانى جاباعى-قۇلىن ەكەن،
بەكىتكەن ومىرتقانى جۇلىن ەكەن.
ارىپتەس سەن بىلمەسەڭ مەن ايتايىن
بەسىنشى جىلعا كىرگەن ۇلۋ ەكەن.»
حالقىمىز ۇلۋ جىلىن ءشوپ قاۋلاپ ءوسىپ، قاپ-قاپ استىق الاتىن مولشىلىق، جايلى جىل دەپ ەسەپتەگەن.


ۇلۋ جىلى بەرەكە-بىرلىك سيلاسىن، ۇلۋ جىلى ۇلىلىققا جەتكىزىسىن!