ساقتىقتا قورلىق جوق دەگەن …
كەلۋقاينارى:جۇڭگو قازاق راديو تورابى |جاۋاپتى رەداكتور: | جاڭالانعان ۋاقىت:2018-06-26 16:07:00

 

ەسىمبەك رامازان ۇلى


    ودان بەرى دە ٴبىر اي وتە شىعىپتى. سول ٴبىر باسى ۇرەيمەن باستالىپ، اياعى قۋانىشقا ۇلاسقان قاس–قاعىم ٴساتتى ويلاسا بولدى باقاڭنىڭ قىزىل شىرايى قۋقىل تارتىپ بارىپ قايتادان قالپىنا كەلەتىن. ‹سول كۇنى كەشتە جايىلىم شارلاۋعا وزەن ورلەپ كەتكەن بولسام ەرلى–زايىپتى ەكەۋى قايتەر ەدى؟ مۇمكىن ەكى بالاسىنىڭ كوز جاسىنا بولا الدە ٴبىر نارسە سەبەپ بوپ وسىلاي قيۋىن كەلتىردى مە ەكەن؟ ايتەۋ اجال اۋزىنان امان قالدى عوي!›….


    اڭگىمە بىلاي: جايىلىم مەن مەن مالدىڭ تەپە-تەڭدىگىن ساقتاۋ، كوشى–قوننىڭ ٴتارتىپتى، جۇيەلى ٴجۇرىلۋى ٴۇشىن شىڭگىل اۋداندىق ۇكىمەت ٴارقايسى اۋىل-قالاشىقتىڭ نەگىزگى كوش جولدارىنان جىلجىمالى پۋنكيت قۇرعان. ول ٴارى ٴار تۇلىك مالدىڭ كوزەۋلى مەزگىلدەن بۇرىن ٴتور جايلاۋعا بارىپ وتىن توزدىرۋىنان ساقتايتىن توسقاۋىل ٴارى توڭىرەكتەن اتتىلى–موتولى سابىلىسقان جوقشىلاردىڭ كولىك بەلىن سۋىتىپ،تاڭداي جىبتەر ايالداماسى بولاتىن . ارال اۋىلدىق ۇكىمەت بيىل باقاڭدى ۇلكەن شىڭگىل وزەنىن ورلەيتىن ۇرىمتال مويناقتاعى مودىر مال شارۋاشىلىق–جايىلىم پۋنكىتىنە ورنالاستىرعان. وندادا باقاڭنىڭ مال مەن جايىلىمنىڭ قىر-سىرىنا قانىق، مالشىمەن ٴتۇس تانىس، ۇلكەن-كىشىگە ٴسوزى ٴوتىمدى دەپ ۇيعارعان.


    پۋنكيتتە كۇندىز ادام اياعى ۇزىلمەيدى. وزەن ورلەپ ورماندى وڭىرگە باراتىن ادامدى تىزىمدەۋ، ۇگىت تاربيە ايتۋ باقاڭ باستاعان قىزمەتكەرلەردىڭ مىندەتى. پۋنكيت قىزمەتكەرلەرى مەن كەلىمدى–كەتىمدى ادامداردىڭ اس-سۋىنا جاۋاپتى بولعان مۇقيت پەن باقىتگۇلدىڭ ٴوز الەگى وزىندە. كەشەدەن بەرى جاۋعان جاڭبىر جون تاۋدىڭ اشىلعان ەتەگىن قايتا قىمتادى دا سونىڭ ىزعارى وزەن بويىن تىمىسكىلەپ ىزعىرىق ۇزىلمەي قويدى. كەشكى تاماعىن ىشە سالىپ ۇيقىعا باس قويعان باقاڭ تاڭ الا كەۋىمدە ويانىپ سىرتقا شىقتى. مۇقيت ٴالى ويانباپتى. كەشە ەرتە تۇرىپ وزەن بويىنا جۇمىسقا بارامىن، پۋنكيتتىڭ جۇمىسنا جاردەم قىلا تۇرىڭىز دەگەن ەدى. دەنەسى ٴسال توڭازىعان سوڭ ۇيگە قايتا كىرىپ توسەككە قيسايا كەتتى. قانشا ۋاقىت وتكەنى بەلگىسىز ەرنى كەبەرسىپ، باس ٴسال زەڭىپ وياندى دا دالاعا شىقتى. ٴماسساعان كۇن ماڭدايعا كەلىپتى. ساعات التى جارىمدى كورسەتىپ تۇر. مۇقيتتار جاتقان ٴۇيدىڭ ەسىگىن قاعىپ ەدى، ٴىلۋلى تۇر. ايعايلاپ ەدى، ەشكىم ٴۇن قاتپادى. ويىنا بەلگىسىز كۇدىك ۇيالاي قالدى دا تەرەزەدەن ىشكە ٴۇڭىلدى. ەرلى-زايىپتى ەكەۋى تىم–تىرىس جاتىر، ەشتەڭەنى سەزەر ەمەس. كۇدىگىنىڭ تەرىسكە بەت العان ويلاپ تەرەزەنى شاعىپ ىشكە اتىلدى. جالتاڭعا سالىنعان ٴۇيدىڭ مورجاسىنان بوراندى كۇنى ٴتۇتىن قايتۋشى ەدى. سودان كەلگەن كەسىر ەكەن. ەكەۋىنە ىس ٴتيىپتى. دەرەۋ ەكەۋىن دالاعا شىعارىپ سىرماق توسەپ ارلى-بەرلى اۋناتىپ، بەت-اۋىزدارىنا سۋ بۇرىكتى. سول ارەدىكتە موتو ٴمىنىپ وزەن ورلەگەن 3-4 جىگىت كەلە قالدى. بارلىعى سۋ تاسىپ شالا جانسار ەكەۋدىڭ بەت–اۋىزدارىنا دامىلسىز سۋىق سۋ بۇركىپ ماشيناعا شىعارىپ شيپاحاناعا الا جونەلدى. جولشىباي اۋىلدىق پارتكو مەن ۇكىمەتكە شۇعىل جاعدايدى مالىمدەپ كومەك سۇرادى. جارىم جولدان اسقاندا اۋىلدىق شيپاحانانىڭ شۇعىل قۇتقارۋ كولىگىنە ۇشىراسىپ شيپاگەرلەرگە تاپسىرىپ بەردى. اۋىل–اۋدان ەكى دارەجەلى پارتكوم–ۇكىمەت دەرەۋ بەيتۇن قالاسىنا جوتكەۋدى ۇيعارىپتى. ول ارادا وتتەگى تولتىرىلعان كۇبىنىڭ ىشىنە ەكى ساعاتتاي وتىرىپ دەنەگە جايىلعان ىستى سورعىزعان سوڭ بارىپ ەرلى-زايىپتى ەكەۋىنىڭ كوزى شىراداي جانىپ تىنىش تىرلىككە قايتا كەلىپتى. ٴبىر ساتسىزدىك ٴبىر ساباق دەپ بىلگەن ارال اۋىلدىق پارتكوم مەن ۇكىمەت دەرەۋ ادام كۇشىن شىعارىپ، قارجى،جابدىق بوساتىپ ٴۇش اۋىزدى ۇيگە پار ورناتىپ حاۋىپسىزدىكتى كەپىلدەندىرىپتى.


    6-ايدىڭ 14-كۇنى شىڭگىل اۋدانى ارال اۋىلىنىڭ بەكتى جايلاۋىنا مالشىلاردىڭ كوش جولىن جوندەۋ ناۋقانىنا تىلشىلىككە بارعانىمدا مالشىلار وسى ٴىستى ماعان ەسكەرتە بەردى. سول كۇنى تۇستەن كەيىن شىڭگىل اۋدانى ارال اۋىلى جايىلىم پۋنكيتىنىڭ قىزمەتكەرى باقىتبەك قابىلقاق ۇلى مەن ارال اۋىلى ٴدوڭتى قىستاعىنىڭ مالشىسى مۇقيت ورالدى ۇلىنا جولىعىپ شىڭگىل اۋدانى ارال اۋىلى مودىر مال مەن جايىلىمنىڭ تەپە-تەڭدىگىن ساقتاۋ پۋنكىتىىندە تۋىلعان ٴىستىڭ ٴمان-جايىنا قانىعىپ عيبرات بولسىن ٴۇشىن كوپ نازارىنا ۇسىندىم.


    ٴسوز كەزەگىندە باقاڭ كاسىپتىك ادەت بويىنشا ورمان مەن جايىلىمداعى قالىپسىز قۇبىلستارعا ٴمان بەرىپ جۇرەمىز. 2002-جىلى 4-ايدىڭ اياق شەنى. ۇرىمجىدەن قايتىپ شىڭگىل قالاشىعىنان 14كيلومەتر جەردەگى تالدى سايدىڭ مويناعىنا شىققاندا كىشى شىڭگىلدىڭ باسىنداعى جون تاۋدان وتتىڭ جارىعىن كوردىم دە سونبەي قالعان وتتىڭ شالاسى بولماسىن قاتىستى ورىندارعا ايتايىن دەپ دەرەۋ اۋداندىق تاۋ ورمان الاڭىنىڭ باسشىلارىنا حابارلادىم. ارتىنان ۇعىسسام قويشىنىڭ ٴشاي قايناتىپ ىشكەلى جاققان وتى سونبەي ۇلعايىپ بارا جاتقان كەزى ەكەن. قاتىستى قىزمەتكەرلەر دەرەۋ بارىپ ٴسوندىردى،–دەيدى.


    ٴيا، ساقتىقتا قورلىق جوق. مەيلى كادر، الدە بۇقارا بولسىن قىزمەت پەن ۇيرەنۋدە، ٴوندىرىس پەن تۇرمىستىڭ ٴارقايسى بۋىنىندا تولىپ جاتقان كومەسكى قاتەرلەردىڭ بارلىعىن ەسكەرسەك جاراسىمدىلىقتىڭ شات كۇلكىسى شار تاراپقا شالقىر ەدى.


شىڭگىل اۋداندىق راديو-تەلەۆيزيا مەكەمەسى قازاق اقپارات ٴبولىمى