مەشىن جىلى مەرەيلى ءسوز
كەلۋقاينارى:جۇڭگو قازاق راديو تورابى |جاۋاپتى رەداكتور: | جاڭالانعان ۋاقىت:2018-07-04 15:49:00


(قارا ءسوز-شالقىما)


قاپاس اسەيىن ۇلى


«اۋەلى ءتۇس قيسايسا بەسىن ەدى،
جىگىتتەر ءداريا كورسە شەشىنەدى.
ارىپتەس، سەن بىلمەسەڭ مەن ايتايىن
توعىزىنشى جىلعا كىرگەن مەشىن ەدى.»
اعاشتان اعاشقا سەكىرگەن مەشىن، جىل بايتەرەكتەرىنە اسىلىپ، سەكىرىپ-شورشىپ اۋىلىمىزعا كەلىپ قالعان ەكەن. قۇت قونعان «قۇتتى مەشىن ۇيىمىزدە»داستارقانىمىزدى جايىپ، قۇرت-مايىمىزدى سالىپ قۋانا-قۋانا قارسى الامىز، ەسىل جىلعا ەسىگىمىزدى اشىپ. حالقىمىزدىڭ جۇرەگىنەن تەرەڭ ورىن الىپ، ساعىندىرعان ەسىل جىل، كەلگەن قادامىڭنان نۇر جاۋسىن!


«اۋىلىم بوعدا تاۋدىڭ ەتەگىندە،
كىم كەتپەس بۇل ومىردىڭ جەتەگىندە.
مەشىن جىل، ەسىل جىلىم كەلىپ قاپسىڭ
ءان سالماي بۇل ومىردەن كەتەمىن بە؟»
«مەشىن جىل، ەستەن كەتپەس ەسىل جىل» دەپ ساعىنا ەسكە الاتىن مەشىن جىل، اينالايىن، «مەشىن جىل، ءوتىپ كەتكەن ەسىل جىل»، «مەشىن جىل، كورمەي كەتتىم ەسىل جىل» كەلدىڭ بە، تورگە شىق، اقسارباس سويىپ، الاشتى شاقىرىپ توي جاسايىق؛ «سارارقا»كۇيىن شەرتىپ، «قارا جورعا»عا بيلەپ، «سارءبيداي» ءانىن شىرقايىق، ەستە قالسىن ەسىل جىل!


«باتىسقا ساپار» كينوسىنداعى مايمىل پاتىشاسى سۇنۋكۇڭ جەتپىس ەكى قۇبىلىپ، ءبىر سەكىرگەندە سەكسەن مىڭ شاقىرىم جول باسادى ەكەن. سول مايمىلدىڭ قۇدىرەتىمەن تاڭ سىڭ باتىستان نۇم اكەلىپ، اۋليە بولعان. جۇڭگو حالىق بانكەسى مەشىن جىلىن قۇتتىقتاۋعا ارنالعان ەستەلىك اقشادان ەكى رەتتە بەس ءجۇز ميلليون تەڭگە اقشا تاراتقان.


ءبىر مايمىل: «كۇي ساندىق دەگەن نەمەنە ول، ءيا، ءبي بيلەي الماسا، ءيا، ءان شىرقاي الماسا، ءيا، ادامداردى كۇلدىرىپ كوڭىلدەندىرە الماسا؛ بۇل دۇنيەدە ادامدى كۇلدىرە العاندار عانا ناعىز اتى-زاتىنا ساي ونەر يەسى بولادى، ادامدى كۇلدىرە العاندار عانا ۇلى كوركومونەرشى ەسەپتەلەدى».- دەپ بوسىپ جاتىر دەيدى كوپ حايۋاناتتاردىڭ اراسىندا. ورمان اراسىندا بۇتاقتان-بۇتاققا سەكىرگەن مايمىل كەيدە زەرىككەندە ورمانداعى ايۋ، جولبارىستاردىڭ باسىنا تەۋىپ وينايدى ەكەن. ورمان پاتىشالارىن كوڭىل اشۋدىڭ ويىنشىعىنا اينالدىرعان قانداي مىقتىلىق دەسەيشى! «ءبىر كۇلگەن مىڭ جاسايدى»دەيدى.


حايۋاندار ادامزاتقا باعا بەرگەندە مايمىل تۇرىپ:«ادامزات دۇنيەدەگى ەڭ اقىماق حايۋان، ولار ءبىر تاۋىقتى باۋىزداپ ءبىزدى قورقىتۋدى ويلايدى».- دەپتى. ءيا، ادامزات سەنى ەركەلەتىپ، جىلعا كىرگىزىپ باسىنا كوتەرىپ وتىرعانى، سەنەن قورققانىنان بولار باسىڭدى سيلاپ. سونان«مەشىن جىل، كورمەي كەتتىم ەسىل جىل» دەپ ساعىنادى.


قاسيەتتى، اۋزى دۋالى اتا-بابالارىمىز ۇرپاقتارىن«التاۋ الا بولسا اۋىزداعى كەتەدى، تورتەۋ تۇگەل بولسا توبەدەگى كەلەدى»دەپ بەرەكە-بىرلىككە شاقىرىپ، اقىل-كەڭەستەرىن ايتىپ، اقتىلەكتەرىن ءبىلدىرىپ وتىرعان.


«قوي جىلىندا قوپاڭداپ،
ات قۇيرىعىن كەسكەن دوس؛
مەشىن جىلى ءماز بولىپ
ءتۇيىستىرىپ ءتوسپەن ءتوس،
قۇدا بولىپ تابىسسىن!»
«ايىرىلعان ازادى، قوسىلعان وزادى» دەيدى، مەشىن جىل، ەسىل جىل، سەن كەلىپ اتا-بابامىزدىڭ ەلدى بەرەكە-بىرلىككە، تاتۋ-تاتىلىككە شاقىرعان قاسيەتتى اقتىلەگىن ەسپەلەپ ەسكە سالدىڭ. بەرەكە-بىرلىككە، ىنتىماققا نە جەتسىن، «بەرەكەمەن ەل كوركەيەدى»، «ىنتىماقتى ەل وزار، ىنتىماقسىز ەل توزار».


«جىلىم ـ مەشىن، جولىم بولسىن، ءىسىم ءونسىن!» دەپ تىلەك تىلەپ جاتادى مەشىن جىلى تۋعاندار.
«توعىزىنشى جىلىڭىز بولار مەشىن،
مەشىن جىلى ومىرىڭدە توعىز كەلسىن!»
تىلەگى بابالاردىڭ وڭنان كەلىپ-
مەشىن جىل بارىمىزگە توعىز كەلسىن!