شاڭعا كومىلگەن ايەل، شالقايىپ جاتقان ەركەك
كەلۋقاينارى: |جاۋاپتى رەداكتور: | جاڭالانعان ۋاقىت:2018-08-09 17:22:00

ماقسات قيزات ۇلى



_مىنە، وسى جەر،-دەدى ءبىزدى ەرتىپ كەلگەن ادام ماشينانىڭ ەسىگىن اشىپ جاتىپ.

كولىكتەن تۇسكەن بويدا بالاعىمدى بۇرىق ەتكەن بوز الا شاڭ سۇيكەپ ءوتتى.

كىرپيازدىعىم ۇستاپ شاڭدى جولاتپاۋعا قام جاساي بەرىپ ەدىم: قاقپاي-اق قويىڭىز، بالاق تۇگىل، بەتىڭىز دە شاڭ بولادى،-دەدى جول باستاپ جۇرگەن تىعىرشىقتاي قارا جىگىت.

-اۋىلدىڭ جولى اقشاڭداق دەگەن وسى ءدا،-دەدى قاسىمداعى سەرىگىم سۇرەڭىسز كوشەنىڭ كەيپىنە رازى بولماي.

- انە، انا باستان باستاپ ماي جول جاتقىزىلىپ كەلە جاتىر، ءبىر ماۋسىم وتكەن سوڭ تۋفليڭىزدى سۇرتپەيتىن بولاسىز،-دەدى قارا جىگىت سەرىگىمە ماقتانىشپەن قاراپ.

الىستان تاسپاداي ءتىلىنىپ ماي جول كەلەدى، جارقىراپ، تەپ-تەگىس كۇيىندە كوزدى باۋراپ قىزىقتىرىپ كەلەدى.

«كورىم بولعان ەكەن. بۇقارانىڭ كوزى ءبىر اشىلعان ەكەن»،-دەدىم جول جاتقىزىپ جاتقان قاجىرلى جۇمىسشىلاردىڭ سۇلباسىنا كوز سالا قاراپ.

«نىسان قارجىسىمەن ماي جول جاتقىزىلادى، وسىعان وزدەرىڭىزدەن ەڭبەككە جارالىق جۇمىسشى كەرەك، ەڭبەك اقىسى تولىق بەرىلەدى،-دەگەن سوڭ اۋىلداعى جۇمىسسىز جۇرگەن كەكسە جىگىتتەردىڭ باسىن قوسىپ ەڭبەك مايدانىنا اپارىپ تاستاپ ەدىك...»،-دەپ اۋىلىناي ءسوز سوڭىن ايتاردا قاتقان ناننىڭ قابىرشىعىن جۇتىپ قويعان كىسىشە كىبىرتىكتەپ قالدى.

«ە، وندا ءناسىپتىڭ كوگى ىرگەدەن كوكتەپ شىعىپتى عوي»،-دەدى سەرىگىم جەلپىنىپ.

«ون بەس جىگىت تاڭداپ اپارعانبىز، تاڭداپ اپارعانىڭا بولايىن، <جول جاساعانىڭدى ەندى بىزگە كورسەتپە، سىلىكپەڭدى شىعاراتىن ءيت كاسىپ ەكەن-دەپ جارىمى كەلىپ الدى. بايلاپ اپاراتىن ەمەس، ىستەسە ءوزى ءۇشىن ىستەيدى، بىزدىكى ەڭبەك باردا ەمىپ قالسىن دەگەن وي عوي، ايتپەسە وزگەلەرگە بەرسەڭ قازىر-اق قاعادى-دەپ اۋىلناي تىسىن شىقىر-شىقىر ەتكىزدى.

«ءبىز وسىندا ءتۇسىپ قالايىق، كوشەنىڭ انا باسىنا شىققانشا جاياۋ بارايىق، ءبىزدى جاڭا جولدىڭ باسىنان توسارسىز»،-دەپ اۋىلىنايدى العا وزدىرىپ جىبەردىك تە ءوزىمىز اۋىل ورتاسىندا قالدىق.

جولدىڭ ەكى جاعىن الا ورنالاسقان تۇرعىنداردىڭ ءجاي-جاپسارىن كوزبەن كورىپ، جولىققانداردى سوزگە تارتۋ ويىمىز بار.

تاڭ اتا جاۋعان جاۋىن بويىمىزدى سەرگىتىپ، سەرپىلتىپ تاستادى. ءبىز جول شەتىندەگى ۇيلەرگە كوز تاستاپ، تىرلىگىن تۇگەندەپ كەلەمىز.

-وسى ۇيگە كىرەيىك،-دەدى دە سەرىگىم قاقپاسى شالقادان اشىق جاتقان ءۇيدى نۇسقاپ.

-ءاي، مىنا ءۇيدىڭ يەسى دە قاقپاسىنا ۇقساپ شالقادان جاتىر-اۋ ءسىرا،-دەدىم مەن قاراشا ءۇيدىڭ سىرتقى پورىمىنا كوز تاستاپ.

قايدان بىلەسىز، قاقپاعا قاراۋعا ۇلگىرمەگەن قاربالاس بىرەۋ مە،-دەپ قاقپانى قاقتى.

ۇزاق قاقتى...

قاقپا جاققا كەلە قوياتىن ادامنىڭ قاراسى كورىنبەيدى.

-شالقادان جاتسا ءبىر ءسارى تاپا-تال تۇستە ۇيىقتاپ جاتپاسا دە،-دەپ ول ماعان قارادى.

قاقپاسىڭ داڭعىرلاتىپ بولدىڭ، كەلەتىن ادام كەلە قويماي ما، ءجۇر اۋلاسىن كورەيىك-دەدىم ىشكە قاراي وزىپ.

اۋلا ىشىندە جاڭادان سالىنعان قوبديداي ەكى ءۇي كورىندى. جاڭا ءۇيدىڭ باتىس جاعىن الا ەسكى قورا قۇلاپ جاتىر، ءۇيدىڭ جانىندا تەمەكى تارتىپ بوز شەكپەندى بىرەۋ وتىر. ارجاعىندا ەكى بالا كىرپىش تاسىپ ءجۇر.

ول ءبىزدى كورگەن بويدا تەمەكىسىن اسىعىس-ۇسىگىس قۇلاپ جاتقان ءۇيدىڭ ىشىنە قاراي لاقتىرپ جىبەردى دە بىزگە قاراي قوس قولىن الا ۇشتى. امانداسقانى ادامدى ريزا ەتەرلىكتەي كىسى ەكەن، «سىزدەر كەلەدى دەپ ەستىگەنمىن»،-دەدى ول بىزگە ىرجيا قاراپ.

مەن سەرىگىمە، سەرىگىم ماعان قارادى.

- ءيا، تەكسەرۋشىنى ايتاسىز عوي،-دەدى جولداس جىگىت جورتا جول تاۋىپ.

باسى يزەكتەپ كەتتى.

-قاقپاڭىزدىڭ حالى ناشار عوي-دەپ ءسوز باستاي بەرگەنىم سول ەدى،-سونى تۇزەتۋگە تيىن-تەبەننىڭ باسى قۇرالماي-اق قويعانى، اكە-شەشەم وقىتپادى، اۋىلدان ۇزاپ شىعا المادىم، قالادا بولماسا اۋىلدا جۇمىس جوق، ايەلىم بولسا بالا باستى، ءۇش بالانى ۇپى-تاپى ازەر باعىپ...-دەپ ول ارىز-ارمانىن ءۇيىپ-توگىپ جونەپ بەردى.

مەن تىڭداپ جاتىرمىن.

ول ايتىپ جاتىر.

«جۇمىس دەگەن مىنە جانىڭدا دۇرىلدەپ جاتىر ەكەن عوي، جول سالىنىپ جاتىر دەيدى، سوعان ەڭبەكشى كەرەك دەيدى»،-دەپ جولداسىم ونىڭ ءسوزىن جولدان ۇزىپ جىبەرۋگە قاتارلاسىپ-اق باقتى.

ول جال تابۋعا جۇيىرىك ەكەن.

-كۇنىنە بار بەرەتىنى 300 يۋان، ءجانشىلىپ ىستەيسىڭ، نە دەمالتپايدى، تاماعى دا سۋلى-ءشايلى، وعان ءبىر اي جانشىلىپ ىستەسەڭ، ءبىر ءومىر باسىڭدى كوتەرە المايسىڭ، ادامعا باستى كەرەگى دەنساۋلىق ەمەس پە،-دەپ ول سەرىگىمە دەنساۋلىقتى قورعاۋ تۋراسىندا «ساباق» وتە باستادى.

«اكە، كىرپىشتى ءجيىپ بولدىق»،-دەپ قالقاڭ قۇلاق قارا بالا قاسىمىزعا كەلدى.

قولى ەڭبەكتەن ءتىلىنىپ كەتىپتى. وڭىنەن شارشاعاندىق بىلىنەدى.

«اكە، شارشاپ كەتتىك، سۋسىن الىپ بەرەم دەپ ەدىڭ عوي»،-دەدى قالقاڭ قۇلاقتىڭ جانىنداعى شيبۇت قارا.

-«قاتالاپ قالعىر، جارىم ساعات كرپىش تاسىعانعا شولدەي قالدىڭ با؟»،-دەدى ول بالاعا باس-كوز جوق زەكىپ.

«ءبىزدىڭ كەلگەنىمىزگە ءبىر ساعاتتان استى، سودان بەرى تاسىپ جاتىر عوي»،-دەپ جولداسىم ءۇي يەسىنە تەسىلە قارادى.

«جوعا، دەيمىن، قولدارى قيمىلداپ كەتسە تەبەن سۇراپ، سۋ ىشەدى، سوعان ايتقانىم عوي، ءبىز بالا كەزىمىزدە بار عوي»،-دەپ ول مىڭگىرلەدى.
ونىڭ بالا كەزىن ەڭبەكپەن ەلەستەتۋ قيىن.

«ءما، مىناعان سۋسىندىق الىپ ىشىڭدەر، قالعانىنا قاعاز-قارىنداش »،-دەپ سەرىگىم قالتاسىنان قارجى شىعاردى.

بالالار بوتەن ادامنىڭ بەرگەنىنە قول سوزعاندى ۇيات ساناپ ۇدىرەيىپ قالدى.

«الىڭدار ەندى، زارلاۋىقتار، جاڭا عانا اقشا سۇراپ جالىنىپ تۇر ەدىڭدەر»،-دەپ اكەسى بالالارعا اقشانى الۋعا بۇيىرىق قىلدى.

قارا بالا قىمسىنا باسىپ كەلدى دە: راقىمەت،-دەدى.

بالالار كەتكەن سوڭ دا ول ورنىنان قوزعالعان جوق. ونىڭ بار ىستەيتىنى بۇيىرىق بەرۋ سياقتى.

ول بىردەڭە ايتار دەپ وتىر ەدىك. «شىركىن، مىنا قامىستى داۋالدىڭ استىنان الىپ تاستايتىن ادام بولسا عوي»،-دەپ ول كۇرسىندى.

جولداسىم ماعان، مەن جولداسىما قارادىم.

بىز قاقپاعا قاراي بەتتەدىك.

«بىزگە قورا سالىپ بەرسە جاقسى ەدى»،-دەدى ول ءبىزدىڭ سوڭىمىزدان ەرىپ كەلە جاتىپ.

«ءۇيدى سالىپ بەرىپتى، ەندى قورانى ءوزىڭ سالۋعا قاۋقارىڭ جەتپەي مە»،-دەدىم قۇلىقسىز كەيىپتە.

«اۋىلدا جۇمىس جوق، ايەلىم بالا باستى، تۇرمىسىمىز ۇپى-تاپى...»،-دەپ ول جاتتاندى ءسوزىن جانەدە قايتالادى.

قاقپادان شىعا بەرە قارتايعان، قاجىپ كەتكەن ايەلگە كەزىكتىك.

«جول جۇمىسشىلارىنىڭ تاماعىن ىستەپ بولىپ جەتكەنىم وسى، بالالارىم جۇگىرىپ بارىپتى، ۇيگە قوناق كەلدى،-دەپ، قۋىس ۇيدەن قۇر شىقتىڭىزدار-اۋ»،-دەپ ول ءوزىن كىنالاپ بۇگەجەكتەي بەردى.

مەن سەرىگىمە، سەرىگىم ماعان قارادى.

«ءسىز... ءسىزدى...مىنا كىسى ۇيدە...جۇمىس جوق،- دەپ ەدى»،-دەي بەرىپپىن اۋىزىمىزعا ءجوندى ءسوز تۇسپەي.

«بۇل جوقتان باسقانى ايتپايدى»،-دەدى ول قاباعى ءتۇيىلىپ.

«اكە، اكە، قامىس ورتەنىپ جاتىر»،-دەپ بالالار ءبىر قولىندا بالمۇزداق، ءبىر قولىندا قامىس بار وزانداپ جەتتى.

«ورتەنگەنى نەسى، ءاي، قۇداي العىرلار-اي، قايسىڭ، ەي، ءورت قويعان»،-دەپ ءۇي يەسى اۋلاعا قاراي سوزالاڭداي جۇگىردى.

ونىڭ بىزگە امانداسقان كەزدە تەمەكىسىن ءجوندى سوندىرمەستەن ەسكى تامعا قاراي لاقتىرىپ جىبەرگەنى ەسىمە كەلدى.

«ءوزى ىستەگەندى دە مويىنىمەن كوتەرسە جىگىت دەيسىڭ عوي، وسىنى دا ەركەك دەيدى-اۋ»،-دەپ شارشاعان ايەل ۇيىنە قاراي كىرىپ كەتتى.

وسى ءۇيدىڭ بار اۋىرتپاشىلىعىن ءوزى كوتەرىپ جۇرگەنىن سامايىنداعى اق شاشى ايتىپ بەرگەندەي ەدى.

ەركەگىنە كوڭىلى تولمايتىن ايەلدەن اسقان سورلى بارما ەكەن، ءسىرا؟