ايتشى شىراعىم، ءوزىڭ ارمانداعان تۇرمىستى نەمەن وتكىزەسىڭ ؟
كەلۋقاينارى:جۇڭگو قازاق راديو تورابى |جاۋاپتى رەداكتور: | جاڭالانعان ۋاقىت:2019-07-08 08:58:00

 

    01


    بىرنەشە كۇننىڭ الدىندا GQ تاجىريبەحاناسىنىڭ ءبىر ماقالاسىن كوردىم، وندا «تەڭىز قۇراعى جاۋھارى» دەپ اتالاتىن تۇرلاۋسىز،ءوزى ىستەمەكشى بولعان ءىستى ىستەي المايتىن ءبىر تۇردەگى ادامدار ءجايلى ءسوز قوزعاعان ەكەن.


    ماقالاداعى «اسپيرانتىققا ەمتيحان بەرۋ» مازمۇنى قىزىقتىردى. مەن ۇنەمى مىناداي ءبىر جاس قىزدارعا كەزدەسىپ قالامىن، سوسىن ولار مەنەن: «اسپيرانتىققا ەمتيحان بەرەمىن بە، قايتەمىن؟ ەگەر ەمتيحاننان وتپەي قالسام قايتەمىن؟»-دەپ سۇرايدى، ال ولارعا مەنىڭ بەرەر جاۋابىم: «اسپيرانتىققا ەمتيحان بەرۋگە بەكىنگەن بولساڭ، الدىمەن جاقسىلاپ دايىندال، باسقاسن ويلاپ قايتەسىڭ» بولاتىن. ءبىراق بۇل جاۋابىم ولاردى قاناعاتتاندىرا الماسا كەرەك: «اسپيرانتتىق ەمتيحانىنا وتە الماي قالسام زايرى نە ىستەۋىم كەرەك؟» نەمەسە «مۇقيات ۇيرەنەيىن–اق دەيمىن، زەيىنىم شوعىرلانبايدى، شىن تۋايتىندا قولىمنان كەلمەيدى»،-دەپ جالعاستى سۇراق قويادى.


    اسپيرانتتىققا ەمتيحان بەرۋ ءۇشىن قاجىرلىقپەن ۇيرەنۋ كەرەك، تەك بار زەيىن- زەردەنى ۇيرەنۋگە شوعىرلاندىرعانۋدان باسقا سىرى مەن قىرى جوق دەر ەدىم ولارعا تاعى. ساتسىزدىكتەن بارلىق ادام قورقادى، كەزىندە مەندە سولاي قۇتىم قاشىپ قورقىپ ەدىم.


    قورىققاننان وزگەرەتىن دۇنيە بارما؟ ودان كەلەر سەپتىك جوق ەكەنىن بىلەمىن، الدىمەن باردى سالىپ ۇيرەنۋ كەرەك، ال باسقاسىن كەيىن كورە جاتارسىز.


    كەيدە وسى قىزدار قىزىقسىڭدار، بىرەۋدىڭ ارمانداعان مەكتەبىنە كىرىپ وقىعانىنا قىزىعا قاراپ، سوسن«بۇل قولىڭىزدان قالاي كەلدى؟»-دەيسىڭدەر شىراقتارىم.


    قالاي ىستەۋشى ەدىك، ارينە قاجىرلىقپەن ۇيرەنەمىز عوي، ايتەۋ مەندە مۇنان وزگە قۇپيالىق جوق دەر ەدىم. ءوزىڭ قالاعان جەرگە بارۋ ءۇشىن، اڭساعان تۇرمىسقا قول جەتكىزۋ ءۇشىن تەك قاجىرلىقپەن العا ۇمتىلۋ، سول ءۇشىن ءسوزسىز بوداۋ بەرۋ كەرەك.


    بۇل قاعيدا قاراماققا ەسكىرگەندەي ءبىراق كوپتەگەن ادامدار بىلە تۇرىپ مۇنى ىستەۋ مۇلدە ولاردىڭ قولىنان كەلمەيدى. ولار ءوزى ارمانداعان تۇرمىستى وزەگى ورتەنە اڭساعانىمەن، اۋەلى وسى شارۋانىڭ العاشقى قادامىن دا باسقىسى كەلمەيدى.


    ولار بويىن بيلەگەن قورقىنىشى مەن جالقاۋلىق دەيتىن ناۋقاسىن جەڭە المايدى.


    02

    اتقارۋ قۋاتى كەمشىلدەۋ ادامنىڭ ءوزى اڭساعان تۇرمىستى كەشىرۋى مۇمكىن ەمەس


    ماڭايىمدا ءوزى ارمانداعان تۇرمىسىن كەشىرىپ جۇرگەن ماعان تانىس قىز بالالار بار، ولار دەرلىك وزدەرىنە سەنىمدى، ويعا العان ءىسىن تىندىرماي تىنبايتىن جىگەرلى جاندار. مىسالى، كەيبىر قىز بالالار ساۋادا ىستەگىسى كەلسە، دەرەۋ بارىپ تيجاراتقا قاتىستى ماتەريالدار ساتىپ الادى، ىلە–شالا زات كىرگىزۋدى، قالاي دۇكەن اشۋدى، قالاي باسقالارمەن ساۋدا–ساتتىق بايلانىسىن ورناتۋدى ۇيرەنەدى.


    تابىسقا جەتە الۋ–الماۋ بۇل ماڭىزدى ەمەس، ءبىراق، ءىس جۇزىندە وسىنداي ادامداردىڭ ءىسى ساتىنە باسىپ، جالعاسىن تاۋىپ جاتادى، ۇيتكەنى ولار قاجىرلى ءارى سانالى تۇردە ءبىر ءىستى ىستەگەندىكتەن، نىساناعا وپ-وڭاي قول جەتكىزەدى.


    الايدا ءوزى قاجەت ەتكەن تۇرمىسىنا قولى جەتپەگەن قىزدار «ايتۋعا بار ىسكە جوق» قۇرى ايعايعا بىتەر جۇمىس قايدا، سوسىن تۇك تىندىرماي قالادى دا قويادى.


    ولار ەكونوميكالىق دەربەستىك العان حانىم–قىزداردى كورگەندە قىزعانا دا قىزىعادا قاراپ، ءوزىنىڭ 80 پايىز ۋاقىتىن بوسقا وتكىزىپ الادى. ولار باسىم كوپ ۋاقىتىن ميكرو بىلوكتاعى الدە كىمدەردىڭ ادەمى كەلبەتىن، جەكەلىك تۇرمىسىن ءسوز ەتۋگە جىبەرىپ، وزگەنىڭ مىنگەن ماركالى كولىگى، كيىمى، سومكاسىنا قاراپ كۇرسىنىپ، وسىنشاما كوپ اقشانى قالاي تاپقانىنا اقىلى جەتپەي الىسادى.


ء    بىراق مۇنداي قىز بالالار جاڭاعى ويمەن ىشتەي الىسادى دا قويادى، ءوزى ءۇشىن ەشقانداي وزگەرىس جاساۋعا ۇرىنبايدى، قۇلدانىلمالى نارسەلەردى ۇيرەنبەيدى، ءوز قابىلەتىن وسىرۋگە ەرىنەدى، سىلقىم قىزدىڭ ساناسىنداعى بالاڭ ويى دا، ءومىردىڭ كۇزى مەن قىسىنىڭ تاياپ كەلە جاتقانى دا، جاز بويى قۋعان ويىن مەن كۇلكىنىڭ كولەڭكەسىندە قالادى. كوشە ارالاۋ، كەزدەسۋلەر، سۋرەتكە ءتۇسىۋ، دوستار شەڭبەرىندەگى مازمۇنعا باسقالاردىڭ بارماق باسقانىن سارىلا كۇتۋ، ودان اتا-اناعا الاقان جايىپ، قالتاسىن قاعۋمەن كەتىپ بارا جاتقان قىزدار قانشا؟


    «اقشا» ارقىلى مىسال كەلتىرۋ اقشا بارىنەن ماڭىزدى دەگەندىك ەمەس، تەك اقشا ءبىرشاما كورنەكى بولعاندىقتان عانا. كوپتەگەن ادامداردىڭ اۋزىنان «ءوزىنىڭ ارمانداعانىنداي تۇرمىستى» كەشىرە الماي جۇرگەنىن ەستيمىز، ونىڭ سۇرە الماي جۇرگەنى اقشالى تۇرمىس ەمەس، قايتا ءوزىن باسقارىپ، كوزدەگەن نىساناعا تالپىنۋعا ءالى جەتپەگەن «جۇتاڭ» تۇرمىس.


    بۇل استە امانات اقشانىڭ از – كوپتىگىندەگى ماسەلە ەمەس، اتقارۋ قۋاتى مەن قاجىر-قايرات ماسەلەسى


    03


    مىسالى، ءوزىن–ءوزى تارتىپكە شاقىرعىسى كەلسە دە، وعان ەركى جىبەرمەيتىن، ءتۇنى بويى كوز ىلمەي، ەرتەسى ورنىنان ءجاي تۇراتىن، ءار كۇنى بىرنەشە ساعات ۋاقىتىن ىسىراپ ەتسە دە مۇنى ءوزى مۇلدە قالىپسىزدىق دەپ سانامايتىن، ادەمى جوسپارلار جاساعانىمەن، شەشۋشى كەزدە تابانى تايىپ توقتامايتىن تۇرلاۋسىز جاندار بار.


    كەيبىر بالالار وقۋ تاۋسىپ، قىزمەت ىزدەگەن سوڭ، كوڭىلدەگىدەي قىزمەت ورىن تابا الماي قالۋدان قورقادى. ءبىراق ءبىر جاعىنان ولاردى وسى وي مازالاسا دا، ەندىءبىر جاعىنان كوشە قىدىرىپ، باسقانىڭ دوستار شەڭبەرىندەگى دۇنيەگە كوزى قىزارىپ « كۇندەرىڭىز شىنىندا كوڭىلدى ەكەن» دەپ قويىپ باياعى سارىندى تۇرمىسىن قايتالاي بەرەدى.

ايتشى شىراعىم، ءوزىڭ ارمانداعان تۇرمىستى نەمەن وتكىزەسىڭ؟


    ەگەر ادام تىرناعىن قىبىرلاتپاي–اق ارمانداعان تۇرمىسىنا قولى جەتەر بولسا،وندا توڭىرەگىڭىزدەگى قۇربى قۇرداستارىڭىز نە ءۇشىن جاپا شەگىپ ٴجۇر؟


    ارينە، ءومىردىڭ ءلاززاتى جاپا-ماشاقاتپەن كەلەدى. ءبىراق، ول سەنىڭ قولىڭنان كەلمەيدى، قينالعىڭ، جاپا تارتقىڭ كەلمەيدى عوي.


    مۇمكىن سەنى دە وسى ويلار تولعاندىرماعان بولار، وزىڭە شەكتەن ارتىق ەركىندىك بەرىپ، سالبىر–سالاڭ كۇيگە تۇسكەنىڭ، ءوزىڭ ويلاعانداي ادام بولۋ ماقساتىڭنان قاشىرعانىڭ. بۇعان ءوزىڭ عانا كىنالىسىڭ، وزگە مەن قىلداي قاتىسى جوق.


    ءىس جۇزىندە مەن دە 100 پايىز ۇستامدى جان ەمەسپىن، ءبىراق وزىمە قۋزاۋ سالىپ وتىراتىن ادەتىم بار، باسىم كوپ ۋاقىتتى قۇلشىنۋعا ءسوزسىز جۇمسايتىنىم.


    ميكرو بلوكتا مىناداي ءبىر ءسوز بار ەكەن: «مۇمكىن مىناۋ پاراللەل الەم كەڭىستىگىندەگى تۇرمىسىڭىز قام-قايعىسىز، دەنساۋلىعىڭ اقاۋسىز، كۇندەرىڭىز كوڭىلدى، دوس– جاراندارىڭىز ءارقاشان قاسىڭىزدان تابىلاتىن، ۇمسىنعانعا قولىڭىز جەتەتىن، كورگەن-بىلگەنىڭىز مول پەندە بولارسىز.....»


    بۇل ءسوزدى سونشاما ۇناتتىم، سوسىن وسى ءسوزدى قايتا– قايتا ويلاندىم، ءىس جۇزىندە، وسى «پاراللەل الامدەگىءوزىڭىزدى» رەال ومىردەگى وزىڭىزگە اينالدىرۋعا شاماڭىز قاپتال جەتەر ەدى، وزىڭىزدىءسال تارتىپكە شاقىرساڭىز، ەڭبەكشىلدەۋ بولساڭىز، تىم قيىن ەمەس شىعار، سولاي قيىن ەمەس.


    تاقىرىپقا كەلسەك، ءبىز الدىمەن ءوزىمىز جاتىپ الىپ، ەشقانداي ىستەن ناتيجە شىعارا الماي، بارلىق وڭالۋعا بولاتىن مۇمكىندىكتەن باس تارتىپ، ونان سوڭ «جاقسى تۇرمىستىڭ» كوزدەن بۇلبۇل ۇشقانىنا نەسىنە ناليمىز؟


    ءىس جۇزىندە، ءسىز نە ءۇشىن ءالى ارمانداعان تۇرمىسقا قول جەتكىزە الماي ٴجۇرسىز، بۇل جاعى جۇرتتان گورى وزىڭىزگە ايان. ول ءۇشىن ەشكىم دە كىنالى ەمەس، سەبەبىن وزىڭىزدەن ىزدەڭىز.