باجىنى كەمەيتۋ، اقىنى تومەندەتۋ ساياساتىنىڭ پايداسى مول
كەلۋقاينارى: |جاۋاپتى رەداكتور: | جاڭالانعان ۋاقىت:2019-04-15 11:00:00

 

    ٴوز حابارىمىز: «باجىنى كەمەيتۋ، اقىنى تومەندەتۋ ساياساتتىق شارالارىن تۇبەگەيلى تياناقتاندىرىپ، كاسىپورىنداردىڭ جۇگىن جەڭىلدەتۋ كەرەك.» باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ 2019-جىلعى جاڭا جىلعا ارنالعان قۇتتىقتاۋىندا ايتىلعان وسى ٴسوز كاسىپورىنداردى الاڭسىز ەتتى. باجىنى كەمەيتىپ، اقىنى تومەندەتۋ ساياساتىنىڭ پايداسىن كورنەكتىلەندىرۋ-كاسىپورىنداردىڭ اۋىرتپالىعىن ونان ارى جەڭىلدەتىپ، بازاردىڭ ومىرشەڭدىك كۇشىن تاسقىنداتادى. بيىل جىل باسىنان بەرى، مەملەكەت شاعىن، ۇساق كاسىپورىنداردىڭ باجىسىن كەمەيتۋ، كەشىرىم ەتۋ، ارتقان قۇن باجىسىنىڭ مولشەرىن تومەندەتۋ قاتارلى ٴبىر قىدىرۋ ٴتيىمدى ساياساتتاردى ارت-ارتىنان جاريالادى، 4-ايدا ياكي ارتقان قۇن باجىسى رەفورماسى تياناقتانىپ، اتقارىلعان العاشقى ايدا جانە شاعىن، ۇساق كاسىپورىنداردىڭ جالپىعا ٴتيىمدى باجىنى ازايتۋ، كەشىرىم ەتۋ ساياساتىنىڭ اتقارىلۋىن توقساندىق بويىنشا ٴوتىنش ەتۋدىڭ العاشقى ايىندا ۇكىمەتتىڭ اناعۇرلىم كولەمدى، اناعۇرلىم ناقتى باجىنى كەمەيتۋ، اقىنى تومەندەتۋ ساياساتىنىڭ پايداسى شوعىرلى ايگىلەنىپ، ارتقان قۇن باجىسى رەفورماسى ورنىقتى تياناقتاندى، باجى تاپسىرۋشىلار وسىٴتۇيىندى مەزگىلدە تابىس سەزىمىنە شىنايى بولەندى.

 

كوپ ساندى شاعىن كولەمدەگى سالىق تولەۋشىلەر باجىنى توقسان بويىنشا ٴوتىنىش ەتەدى، ونىڭ ۇستىنە كاسىپورىنداردىڭ تابىس باجىسى توقسان بويىنشا الدىن الا تاپسىرىلاتىندىقتان، 4-ايداعى باجى الۋ مەرزىمى شاعىن، ۇساق كاسىپورىنداردان الىناتىن باجىنى كەمەيتۋدىڭ پايداسىن شوعىرلى جۇزەگە اسىراتىن مەرزىمگە اينالدى. شاڭحاي لى-ي قوعامدىق قىزمەت وتەۋ ورتالىعىنىڭ قازىنا قىزمەتكەرى جاڭ شيۇڭيىڭ بىلاي دەدى: وسى رەتكى رەفورما شاعىن كولەمدەگى باجى تاپسىرۋشىلاردىڭ ارتقان قۇن باجىسىنىڭ باستالۋ ٴتۇيىنىنىڭ ايلىق ساتىلۋ سوماسىن 30 مىڭ يۋاننان 100 مىڭ يۋانعا جوعارىلاتتى، بۇل ولاردىڭ ٴبىر توقساندا 7000 يۋاننان استام ارتقان قۇن باجىسىن از تاپسىرۋىنا مۇمكىندىك جاسادى، سونىمەن بىرگە ارتقان قۇن باجىسىنىڭ ٴبىر ٴبولىم جەرگىلىكتى باجى سوماسى دا كۇشىنەن قالدىرىلدى.

 

وسى رەتكى شاعىن، ۇساق كاسىپورىنداردىڭ تابىس باجى ساياساتىنىڭ كەڭەيتىلۋى شاعىن، ۇساق كاسىپورىنداردىڭ كاسىپپەن شۇعىلداناتىنداردىڭ سانىن 300 ادامنان، مال-مۇلىك جالپى سوماسىنىڭ ولشەمىن 50 ميلليون يۋاننان اسىرماۋىنا، باجى تاپسىرۋعا ٴتيىستى تابىس سوماسىن 3 ميلليون يۋانعا جەتكىزۋىنە مۇمكىندىك جاسادى، مۇنداي بولعاندا شاڭحايدا كاسىپورىنداردىڭ % 92 تەيى باجىنى كەمەيتۋ، كەشىرىم ەتۋ تيىمدىلىگىنەن يگىلىكتەنە الادى. جالپىعا ٴتيىمدى باجىنى كەمەيتۋ ساياساتىن اتقارۋ مەرزىم شەگى ۋاقىتشا 3 جىل بولىپ بەلگىلەندى، بۇكىل ەل بويىنشا جىلىنا شاعىن، ۇساق كاسىپورىنداردىڭ تاعى دا 200 ميلليارد يۋانداي اۋىرتپالىعى جەڭىلدەتىلەدى دەپ مەجەلەنىپ وتىر. مايكى زەردەلى عىلىم-تەحنيكا شاڭحاي شەكتى سەرىكتىگىنىڭ باس اتقارۋشى ٴمانساپتىسى ديڭ گودۇڭ بىلاي دەدى: ٴبىز باجى رەفورماسىنان يگىلىكتەنۋشىلەرمىز، سوندىقتان باجى رەفورماسى تيىمدىلىگىنەن يگىلىكتەنۋ بارىسىندا، ٴبىز ٴونىم باعاسىن ونان ارى تومەندەتەمىز، وسى ارقىلى قىزمەت وتەۋ وبيەكتىمىز بولعان شاعىن، ۇساق كاسىپورىندار دا باجى اۋىرتپالىعىن ياكي وزىندىك قۇندى ونان ارى تومەندەتىن بولادى.

 

جالپىعا ٴتيىمدى باجىنى كەمەيتۋ مەن قۇرىلىمدىق باجىنى ازايتۋدى قاتار جۇرگىزۋ-بيىلعى باجىنى كەمەيتۋ، اقىنى تومەندەتۋ ساياساتىنىڭ ايقىن ەرەكشەلىگى. باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ «شىنايى، قاتاڭ بولۋ» نۇسقاۋىنىڭ رۋحىنا ساي، مەملەكەتتىڭ جاڭا كەزەكتى اناعۇرلىم زور كولەمدە باجىنى كەمەيتۋ، اقىنى تومەندەتۋ شاراسى بويىنشا، تۇتاس جىلدا كاسىپورىنداردىڭ اۋىرتپالىعى 2 تريلليون يۋانعا تاياۋ جەڭىلدەيدى، مۇنىڭ ىشىندە ازايتىلاتىن باجى مولشەرى ٴبىر تريلليون يۋاننان اساتىن ارتقان قۇن باجىسى رەفورماسىن تەرەڭدەتۋ باستى مىندەتكە اينالدى. 4-ايدىڭ 1-كۇنىنەن باستاپ ارتقان قۇن باجى رەفورماسى تياناقتانىپ، ارتقان قۇن باجىسىن تاپسىراتىندار يگىلىگىن كورەتىن بولادى. بەيجيڭ شۋاڭلۋ ٴدارى-دارمەك شەكتى جارنا سەرىكتىگىنىڭ جاۋاپتىسى شۇي مىڭ بىلاي دەدى: باجىنى كەمەيتۋ ساياساتى بىزگە اسا زور ىقپال جاسادى، ويتكەنى ٴبىز وندىرگەن حيميالىق ٴدارى-دارمەكتەرگە بۇرىن % 16 تىك باجى الىناتىن، قازىرگى ساياسات بويىنشا % 13 كە تومەندەسە، وسى جىلدىڭ وزىندە 60 ميلليون يۋاننان استام باجىنى از تاپسىرامىز.

 

چيڭداۋ رۇييۋان ينجەنەريا توبى شەكتى سەرىكتىگىنىڭ باس جوراسى يۇي رۇيشىڭ بىلاي دەدى: ارتقان قۇن باجى باجى مولشەرىنىڭ تومەندەۋى، قوعامدىق قامسىزداندىرۋ اقىسىنىڭ تومەندەۋى، شاعىن، ۇساق كاسىپورىنداردىڭ جالپىعا ٴتيىمدى باجىنى ازايتۋ، كەشىرىم ەتۋ سياقتى كوپ ٴتۇرلى باجىنى كەمەيتۋ، اقىنى تومەندەتۋ جاڭا ساياساتتارىنىڭ ارت-ارتىنان جاريالانۋى ٴارى جەدەل تياناقتانۋى بىزگە ساۋدا ورتاسىنىڭ بارعان سايىن جاقسارعانىن سەزىندىردى. ٴبىز باجىنى كەمەيتۋ، اقىنى تومەندەتۋ سىندى ٴتيمدى ساياساتتىڭ يگىلىگىن شىنايى سەزىنىپ وتىرمىز، 4-ايدىڭ 1-كۇنى ارتقان قۇن باجىسىنىڭ مولشەرى تومەندەتىلگەننەن كەيىن، توپ سەرىكتىگىمىزدىڭ باجىسى 20 ميلليون يۋانداي ازايادى؛ شاعىن، ۇساق كاسىپورىنداردىڭ جالپىعا ٴتيىمدى باجى كىرىسىن كەمەيتۋ نەمەسە كەشىرىم ەتۋ ساياساتىنىڭ ارقاسىندا، شاعىن، ۇساق كاسىپورىنداردىڭ تابىس باجى شىعىمى 2 ميلليون يۋانداي ازايتىلادى؛ قوعامدىق قامسىزداندىرۋ اقىسى جاعىندا، توپ سەرىكتىگىمىز قوعامدىق قامسىزداندىرۋ قاراجات شىعىمىمىز 10 ميلليون يۋان ازايتىلادى دەپ مەجەلەپ وتىر. مەملەكەتتىڭ وسى باجى ساياساتى كاسىپورىنعا باجىنى كەمەيتۋ، اقىنى تومەندەتۋ شاراسىنىڭ ناقتى پايدا جەتكىزگەنىن شىنايى سەزىندىردى.

 

باجىنى كەمەيتۋ، اقىنى تومەندەتۋ ەكونوميكالىق رەفورما مەن دامۋ جالپى جاعدايىنا سايادى، « باجىنى كەمەيتۋ، اقىنى تومەندەتۋ ساياساتتىق شارالارىنىڭ تۇبەگەيلى تياناقتانۋى كاسىپورىنداردىڭ اۋىرتپالىعىن جەڭىلدەتۋگە» شىنايى كەپىلدىك ەتتى، بىلتىر 11 ـ ايدان بەرى باس شۋجي شي جينپيڭ ىلگەرىندى ـ كەيىندى تالاي رەت ماڭىزدى ٴسوز سويلەپ، باجىنى كەمەيتۋ، اقىنى تومەندەتۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، باجىنى اناعۇرلىم زور كولەمدە كەمەيتۋدى جانە اقىنى اناعۇرلىم كورنەكتى تومەندەتۋدى باسا دارىپتەدى، ٴارى باجىنى ازايتۋ، اقىنى تومەندەتۋ قىزمەتىن تەكسەرۋ مەن باقىلاۋدى كۇشەيتىپ، ورتالىقتىڭ ٴتۇرلى شارالارىنىڭ دايەكتى تياناقتانۋىنا كەپىلدىك ەتۋدى تالاپ ەتتى.

 

3-ايدىڭ باس شەنىندە باجىنى كەمەيتىپ، اقىنى تومەندەتۋدىڭ شارالارى جاريالاعاننان بەرى، مەملەكەتتىك باجى باس مەكەمەسى 12 قۇجات شىعاردى. مەملەكەتتىك باجى باس مەكەمەسىنەن تارتىپ ولكە، قالا ( رايون )، اۋدان دارەجەلى باجى مەكەمەلەرىنە دەيىن باجىنى كەمەيتۋ، اقىنى تومەندەتۋ قىزمەتىنە باسشىلىق ەتۋ گرۋپپاسى قۇرىلىپ، “ٴبىرىنشى باسشى” جاۋاپتى بولۋ ٴتۇزىمى اتقارىلدى ٴارى مىندەت تىزىمدىگى مەن جۇمىس جۇرگىزۋ كارتاسى جاسالپ، ساتىلار بويىنشا ىلگەرىلەتىلدى. حىنان ولكەلىك باجى مەكەمەسىنىڭ باستىعى جاڭ يوۋچيان بىلاي دەدى: بۇكىل ولكەدەگى باجى تاراۋلارى ىشكى-سىرتقى ۇگىت پەن قۋزاۋ-جەتەكشىلىك ەتۋ، تەكسەرۋ تەبىنىن كۇشەيتىپ، باجىنى كەمەيتۋ، اقىنى تومەندەتۋ شارالارىنىڭ تياناقتانۋىنا كەپىلدىك ەتتى. ٴبىز باقىلاۋ مەن تەكسەرۋدى كۇشەيتىپ، ارناۋلى باقىلاۋ-جەتەكشىلىك ەتۋ گرۋپپاسىن جىبەرىپ، ٴارقايسى اۋدان-قالالاردىڭ وسى رەتكى رەفورمالاۋ جاعدايىنا باقىلاۋ مەن جەتەكشىلىك ەتۋدى كۇشەيتىپ، رەفورما بارىسىندا مەملەكەت ورتاعا قويعان رەفورما شارالارىنىڭ ويداعىداي اتقارىلماۋ جاعدايىنىڭ جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرىپ، وسى رەتكى رەفورمانىڭ ويدايىداي تياناقتانۋىنا كەپىلدىك ەتەمىز.

 

جۇڭگو باجى عىلمي قوعامىنىڭ ورىنباسار باستىعى جاڭ ليانچي بىلاي دەپ قارادى: باعا باعدار مەحانيزمى ارقىلى ٴوندىرۋ-جاساۋ كاسىپورىندارى، تيجارات كاسىپورىندارى جانە تۇتىنۋشىلار باجى ازايتۋدىڭ پايداسىنان ورتاق يگىلىكتەنەدى، وسى ارقىلى كاسىپورىنداردىڭ باجى اۋىرتپالىعىن جەڭىلدەتۋ، تۇتىنۋ ىشكى سۇرانىسىن كەڭەيتۋ سىندى ەكى جاقتى شابىتتاندىرۋ رولىن اتقارادى. جاڭ ليانچي بىلاي دەدى: جاساۋ كاسىبىندە ارتقان قۇن باجى مولشەرىن بارىنشا تومەندەتۋ كاسىپورىننىڭ پايداسىن جوعارىلاتۋعا ٴتيىمدى، كاسىپورىندى دەربەس جاڭالىق جاراتۋ تىلەگى مەن قابىلەتىن ارتتىرۋعا باستايدى. باعا باعدار مەحانيزمى ارقىلى ارتقان قۇن باجىسىنىڭ مولشەرى تومەندەتىلگەننەن كەيىنگى پايدادان ٴوندىرىس كاسىپورىندارى، ساتىپ الۋشى كاسىپورىندار جانە تۇتىنۋشىلار ورتاق يگىلىكتەنەدى. باجىنى كەمەيتۋ شاراسىنىڭ يگىلىگى ەڭبەككۇشتى قابىلداۋ مولشەرى جوعارى حالىق باسقارۋىنداعى كاسىپورىنداردا ەڭ كورنەكتى بولادى.