جۇڭگو مەن ەۆروپا وداعى سەلبەستىگىنىڭ تاعى دا ٴبىر ساتى جوعارىلاۋىنان ٴۇمىت بار
كەلۋقاينارى:جۇڭگو قازاق راديو تورابى |جاۋاپتى رەداكتور:ايناگۇل | جاڭالانعان ۋاقىت:2017-05-20 08:47:00

 

    مەملەكەتتىك كەڭەستىڭ زۇڭليى لي كىچياڭ ماۋسىمنىڭ 1-، 2-كۇندەرى برۋسسەل قالاسىندا ەۆروپا وداعىنا مۇشە ەلدەردىڭ باسشىلارىمەن 19-رەتكى جۇڭگو مەن ەۆروپا وداعىنا مۇشە ەلدەردىڭ باسشىلار كەڭەسىنە قاتىناستى. حالىقارالىق جاعداي قىم-قۋىت كۇردەلى بولىپ تۇرعان كەزەڭدە وسى رەتكى كەڭەستىڭ تابىسى قوماقتى بولىپ، جۇڭگو مەن ەۆروپا وداعىنىڭ قاتىناسى ورنىقتىلىقتى ساقتاعان ٴارى جالعاستى بەكەمدەلگەن بەلسەندى سەگنال تاراتىپ، جۇڭگو مەن ەۆروپا وداعىنىڭ جالپى بەتتىك ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك قاتىناسىنا تاعى دا تىڭ قوزعاۋشى كۇش قوستى.


    وسى رەتكى كەڭەستە قولعا كەلگەن تابىستارعا نەگىزدەلگەندە، جۇڭگو مەن ەۆروپا وداعى ەكى جاقتىڭ ٴوزارا ٴتيىمدى جالپى بەتتىك ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك قاتىناسىنىڭ مازمۇنىن بايىتۋ جايلى ٴبىر قىدىرۋ جاڭا سەلبەستىك دارىپتەمەسىنە قول قويعان. مۇنداعى ەڭ نازار اۋدارۋعا تاتيتىنى- ەكى جاق «جۇڭگونىڭ دۇنيە ساۋدا ۇيىمىنا قوسىلۋ كەلىسىم حاتىنداعى» ەۆروپا وداعىنىڭ ادا ەتۋگە ٴتيىستى 15-تارماعىنداعى بورىشى ماسەلەلەرىن تالقىلاپ، قاتىستى ورتاق تانىمداردى ارتتىردى. جۇڭگو ەۆروپا وداعىنىڭ 15-تارماقتاعى بورىشتاردى ادا ەتىپ، حالىقارالىق قوعام مەن حالىقارالىق بازارعا حالىقارالىق قاعيداعا قۇرمەت ەتەتىن سەگنال تاراتۋى كەرەكتىگىن باسا دارىپتەدى؛ ال ەۆروپا وداعى جاعىنداعىلار قاتىستى زاڭعا وزگەرىس ەنگىزىپ، كەمسىتۋگە جاتپايتىن، دۇنيە ساۋدا ۇيىمىنىڭ قاعيداسىنا ۇيلەسەتىن تاسىلدەر قولداناتىندىعىن ايتتى.


    ەركىن ساۋدادا ەكى جاق تەگىس تيەسىلى حالىقارالىق قاعيداعا بويسىنۋلارى، اسىرەسە دۇنيە ساۋدا ۇيىمىنىڭ كوپ جاقتىلى ساۋدا تۇزىلىسىنە بويسىنۋلارى كەرەك. الايدا وكىنەرلىگى-جۇڭگوعا قاراتىلعان وتكەرمەلەپ ساتۋعا قارسى تەكسەرۋ جۇرگىزۋ بارىسىندا «ورنىن باسۋشى ەل» ماسەلەسى جايلى ساۋدا قاعيداسىن بەلگىلەگەن ماڭىزدى جاق بولعان ەۆروپا وداعى «جۇڭگونىڭ دۇنيە ساۋدا ۇيىمىنا قوسىلۋ كەلىسىم حاتىنداعى» 15-تارماقتىڭ بەلگىلەمەسىنە بويسىنىپ، 2016-جىلى جەلتوقساننىڭ 11-كۇنى وسى ٴتاسىلدى ۋاعىندا توقتاتقان جوق.


    لي كىچياڭ زۇڭليدىڭ ماۋسىمنىڭ 2-كۇنى جۇڭگو مەن ەۆروپا وداعىنىڭ ونەركاسىپ-ساۋدا سالاسىنداعى باسشىلار ماجىلىسىندە جاساعان لەكسياسىندا ايتقانىنداي قازىر اتقارىلىپ جاتقان كوپ جاقتىلى قاعيدانىڭ اۋقىم وزگەرىسىنە ساي كەلمەيتىن جەرلەرى بولعانىمەن كوپشىلىكتىڭ ورتاق ٴماسليحاتتاسىپ كەمەلدەندىرۋلەرىنە بولادى، الايدا بەلگىلەنگەن قاعيدانى ەلەپ-ەسكەرمەۋگە، كەرەكتەن شىعارىپ شىت جاڭا قايتا جاساۋعا بولمايدى. ەگەر دۇنيە ساۋدا ۇيىمىنا مۇشە ەلدەردىڭ بارلىعى حالىقارالىق قاعيدانىڭ ىشىندەگى قالاعانىنا عانا بويسىناتىن بولسا وڭاي ۇلاسپالى اڭىس تۋىلىپ، كوپ جاقتىلى ٴتارتىپ تاعانى تەڭسەلەتىن بولىپ، سوڭىندا ەشكىم پايداعا كەنەلە المايدى.


    ساۋدا مەن قارجى قوسۋ جۇڭگو-ەۆروپا وداعى قاتىناسىنىڭ ەكى ۇلكەن تاعانى. ەۆروپا وداعى-جۇڭگونىڭ ٴبىرىنشى ٴىرى ساۋدا سەرىگى، جۇڭگو بولسا ەۆروپا وداعىنىڭ 2-ٴىرى ساۋدا سەرىگى، ەكى جاقتىڭ ورتاشا كۇندىك ساۋدا سوماسى قازىر 1 ميلليارد 500 ميلليون ەۆرو، ياعني 1 ميلليارد 690 ميلليون امەريكا دوللارىنان استى. 2017-جىلى ناۋرىز ايىنا دەيىن، جۇڭگونىڭ ەۆروپا وداعىنا قوسقان تىكەلەي قارجىسى جيىنى 73 ميلليارد 300 ميلليون امەريكا دوللارىنا جەتسە، ەۆروپا وداعىنىڭ جۇڭگوعا قوسقان تىكەلەي قارجىسى 114 ميلليارد 600 ميلليون امەريكا دوللارىنا جەتكەن.


    وسى سيفىرلار قاراماققا ادامدى تاڭداندىرادى، الايدا وسى ەكى ۇلكەن تاعان، اسىرەسە قارجى قوسۋ جاعىنداعى زور كومەسكى كۇش ٴالى تولىق ىسكە قوسىلعان جوق. لي كىچياڭ زۇڭلي مىنانى اتاپ كورسەتتى: ەۆروپا وداعىنىڭ كەزەكتەگى جۇڭگوعا قوسىلىمى سىرتقا قوسقان قارجىسىنىڭ تەك %4 ىن عانا ۇستايدى، جۇڭگونىڭ قوسقان قارجىسىدا ەۆروپا وداعىنىڭ شەتەلدەن قابىلداعان قارجى جالپى مولشەرىنىڭ %2 ىن عانا يەلەيدى، وسى سالىستىرما ەكى جاقتىڭ شارۋاشىلىق جالپى مولشەرىنە ساي ەمەس.


    ٴوزارا اشىق ۇستاۋ، ناقتىلى سەلبەستىك جاساۋ، ٴبىر-بىرىنە پايدا جەتكىزۋ باستان-اياق جۇڭگو مەن ەۆروپا وداعى قاتىناسىنىڭ باستى اعىمى بولىپ كەلەدى، حالىقارالىق جاعداي تۇراقسىز بولىپ، ورنىقسىز فاكتورلار كورنەكتى كوبەيگەن تۇستا جۇڭگو مەن ەۆروپا وداعى باسشىلارىنىڭ وسى رەتكى كەڭەسىندە ەكى جاقتىڭ سەلبەستىگىن قويۋلاتۋ جايلى بەلسەندى دە ايقىن سەگنال تاراتىلدى.