ماماندار جۇڭگو-ا ق ش باسشىلارىنىڭ بەيجيڭدەگى كەزدەسۋىنىڭ تابىستارىنا تالداۋ جاسادى
كەلۋقاينارى: |جاۋاپتى رەداكتور: | جاڭالانعان ۋاقىت:2017-11-13 11:08:00


    قاراشانىڭ 8،9-كۇندەرى ەلىمىزدىڭ مەملەكەت ٴتوراعاسى شي جينپيڭ ا ق ش تىڭ پرەزيدەنتى ترامپپەن بەيجيڭدە كەزدەستى. ماماندار بىلاي دەپ قاراۋدا: جۇڭگو-ا ق ش باسشىلارىنىڭ كەزدەسۋى بارىسىندا ەكى جاقتى قارىم-قاتىناستىڭ بولاشاعى جايلى جوعارى دەڭگەيدە جوسپارلار جاسالىپ، شارۋاشىلىق ساۋدا سەلبەستىگى جاعىندا بۇرىن بولىپ كورمەگەن زور دارەجەدە ٴىرى نىساندارعا قول قويىلىپ، وڭىرلىك جانە دۇنيە جۇزىلىك قاتتامداعى سەلبەستىك جاعىنداعى ماڭىزدى تابىستار مەن ورتاق تانىمداردى كورسەتىپ، جۇڭگو-ا ق ش قاتىناسىنىڭ تاريحتاعى تىڭ باستالۋ تۇيىنىندە تۇرعاندىعىن ايگىلەدى.


    ەكى ەل باسشىسى مەملەكەت باسشىلارى دەپلوماتياسىنىڭ ەكى ەل قاتىناسىنداعى ستراتەگيالىق جەتەكشىلىك رولىن جالعاستى ساۋلەلەندىرە بەرۋگە ٴبىر اۋىزدان ماقۇلدىق بەردى. ولار الدا تەلەفوندا سويلەسۋ، حابارلاسۋ، كەزدەسۋ سىياقتى فورمالار ارقىلى بايلانىستى قويۋلاتىپ، ورتاق كوڭىل بولىپ وتىرعان كەلەلى ماسەلەلەر جايلى دەر كەزىندە پىكىر الماستىرىپ تۇرماق.


جۇڭگو وسىزامان حالقارالىق قاتىناس زەرتتەۋ ورنىنىڭ بۇرىنعى باستىعى سۇي ليرۋ بىلاي دەپ قارادى: وسى رەتكى كەزدەسۋدىڭ ەڭ ماڭىزدى ساياسي تابىسى—ەكى جاق ەكى ەل سەلبەستىگىنىڭ وزارا پايدا جەتكىزىپ تەڭ ىيگىلىككە كەنەلۋ باعىتىن ايقىنداپ، جۇڭگو-ا ق ش قاتىناسىنىڭ بولاشاق دامۋىنا نەگىز قالادى. ەكى ەل ورتاق مۇددەنىڭ الاۋىزدىقتان جوعارى تۇراتىندىعىن، سەلبەستىك سۇرانىمىنىڭ باسەكەلەستىكتەن ۇلكەن ەكەندىگىن قايتالاي دارىپتەدى.


    ماماندار بىلاي دەستى: جۇڭگو مەن ا ق ش تىڭ دەپلوماتيالىق قاتىناس تاريحىنا كوز جىبەرسەك، ەكى ەل قاتىناسىنىڭ دامۋىنداعى ماڭىزدى كەزەڭدەرىندە، ەكى ەل باسشىلارىنىڭ كەزدەسۋى زور ىقپال كورسەتكەن. بۇگىنگى تاڭدا جۇڭگو مەن ا ق ش ەلدەرى ەل ىشىندەگى رەتتەۋ-وڭاۋ، حالقارالىق اۋقىمداعى وزگەرىستەر سىياقتى سايىستارعا ۇشىراۋدا. بۇل باسشىلىق قاتتامنىڭ ستراتەگيالىق جەتەكشىلىگىنە زارۋ بولماق.


    ٴساۋىر ايىندا مار ا لاگو باعىندا كەزدەسۋ بولدى، شىلدەدە حانبۇرگ كەزدەسۋى ٴوتتى، قاراشادا بەيجيڭدە كەزدەستى، كوپ رەت تەلەفون سۇحباتتارى ورىستەتىلدى. ٴتوراعا شي جينپيڭ مەن پريزدەنت ترامپتىڭ اراسىندا وتە جىيى ارالاستىق ساقتالدى.


ساپار كەزىندە، ەكى جاق ماڭىزدى ماسەلەلەردە سەنىمدى ارتتىرىپ، كۇماندى سەيىلتىپ، سەلبەستىك ىنتاسى جوعارىلادى. ا ق ش ٴبىر جۇڭگو ساياساتىن تاباندى اتقاراتىندىعىن ٴبىلدىردى. ەكى ەل كەلەر جىلى اسكەري جاقتىڭ جوعارى دارەجەلى وزارا ساپارىن جۇزەگە اسىرۋعا، جىل ىشىندە ەكى ارميا بىرلەسپە قولباسشىلىق شتابىنىڭ سۇحبات مەحانيزىمىنىڭ تۇڭعىش سۇحباتىن وتكىزۋگە، توراپتىق قىلمىستارعا سوققى بەرۋدى كۇشەيتۋگە، توراپ جەلىسىن قورعاۋ سەلبەستىگىن ارتتىرۋعا، ا ق ش تا قاشىپ جۇرگەن قىلمىسكەرلەرگە قاتىستى دەلولاردى جەدەل تۇراقتاندىرىپ، قاشقىنداردىڭ ىزىنە ٴتۇسۋ سەلبەستىك ارەكەتتەرىن ورىستەتۋگە قوسىلدى.


    ٴتوراعا شي جينپيڭ مىنانى العا قويدى: ەكى جاق ازيا تىنىق مۇحيت رايونىندا بەلسەندى سەلبەستىك ورىستەتىپ، وڭىردەگى ەلدەردىڭ جۇڭگو مەن ا ق ش تىڭ ورتاق دوستار شەڭبەرىنە كەلىپ قوسىلۋىنا مۇمكىندىك جاراتۋ كەرەك.


    بۇل جايلى سىرتقى ىستەر ينستيتۋتىنىڭ ورىنباسارى باستىعى ۋاڭ فان بىلاي دەدى: جۇڭگو جاق جۇڭگو مەن ا ق ش تىڭ ازيا تىنىق مۇحيت رايونىنداعى ىقپالداستىعىنىڭ جاڭا وي جەلىسىن العا قويدى. ەكى ەلدىڭ ازيا تىنىق مۇحيت رايونىندا وڭىرلىك ىستەر مەن داعدارىستاردى قول ۇستاسا ٴبىر جايلى ەتۋى وڭىرلىك اۋقىمنىڭ تۇراقتىلىعىنا ٴتىيىمدى.


    ترامپ پريزدەنتتىڭ جۇڭگوداعى ساپارى كەزىندە، ەكى ەل كوپتەگەن ساۋدا توقتامدارى مەن ەكى باعىتتاعى قوسىلىم كەلسىمدەرىنە قول قويدى، ونىڭ جالپى قارجى كولەمى 250 ميلليارت امەريكا دوللارىنان اسىپ، جۇڭگو مەن ا ق ش تىڭ شارۋاشىلىق ساۋدا سەلبەستىگىنىڭ تىڭ رەكوردىن جاراتتى.


    جۇڭگو حالقارالىق شارۋاشىلىق اۋىس-كۇيىس ورتالىعىنىڭ زەرتتەرمەنى جاڭ رۇڭنان بىلاي دەدى: جۇڭگو مەن ا ق ش كوپ سالادا ابىزالدىقتارمەن ٴبىر-ٴبىرىن تولىقتاپ وتىرادى. سەلبەستىكتى تەرەڭدەتۋ ەكى جاقتىڭ مۇددەسىنە سايكەسەدى. ەنەرگيا سەلبەستىگى سالاسىنداعى جاڭا تۇيىندەر ارقىلى، ا ق ش تىڭ ەنەرگيا كاسپورىندارى ەكسپورت بازارىنا يە بولىپ، جۇڭگونىڭ ەنەرگيامەن قامداۋ جاعىندا اناعۇرلىم ارناسىن كەڭەيتتى.


    ترامپ پريزدەنت پەن زايىبى توراعا شي جينپيڭ مەن حانىمىنىڭ سەرىك بولۋىندا گۋگۇڭ سارايىنىڭ حيكىمەتتەرىن كوزدەن كەشىرىپ، ەستەن كەتپەس ساتتەردى وتكىزىپ، جۇڭگو مادەني داستۇرىندەگى جاراسىمدىقتىڭ جارقىن بەينەسىن سەزىندى.


    چيڭحۋا ۋنيۆەرسيتەتى احبارات جانە تارالىم ينستيتۋتىنىڭ ورىنباسار باستىعى جوۋ چيڭ ان بىلاي دەدى: وسىزامان جۇڭگو دەپلوماتياسىنىڭ يدەياسى جۇڭگونىڭ داستۇرلى مادەنيەتىنىڭ جاۋھارىن بەينەلەدى. ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسى تانىمىنىڭ ارقاۋى جاراسىمدىلىق مادەنيەتى. ال جاراسىمدىلىق دەگەنىمىز جۇڭگو-ا ق ش قاتىناسىنىڭ دا جاۋھارى بولماق. جۇڭگو-ا ق ش قارىم قاتىناسىنداعى «جاراسىمدىلىقتان ەكى جاق تا پايداعا كەنەلەدى، تەكە تىرەستەن ەكى جاق تا زيانعا ۇشىرايدى» دەگەن تاعىلىم كەلىپ شىعادى. بۇل جۇڭگو-ا ق ش قاتىناسىنىڭ ۇزاق ۋاقىتتىق دامۋى بارىسىندا قورىتىلعان.


    ەكى ەل حانىمدارى گۋگۇڭ سارايىندا ٴشاي ىشىپ، سىر شەرتىسكەندە ترامپ پريزدەنت شي جينپيڭ ٴتوراعاعا جيەن نەمەرەسى ارابيلانىڭ حانزۋ تىلىندە ٴان ايتىپ، ٴۇش ٴتاپسىردى جاتتاپ، جۇڭگونىڭ بۇرىنعى زامان بايتتەرىن وقىعان ۆيدەيوسىن كورسەتتى.



    ماماندار بىلاي دەپ قارادى: ترامپ پرەزيدەنتتىڭ وتباسى جاقىندارىنىڭ جۇڭگو مادەنيەتىنە دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ىرىقتى تۇردە كورسەتۋى ونىڭ جۇڭگوعا دەگەن تۇسىنىك تانىمىن ۇزدىكسىز تەرەڭدەپ كەلە جاتقاندىعىن ايعاقتايدى.


    جۇڭگو مەن ا ق ش ەكى ەلدىڭ قوس باعىتتا وقۋشى تاربيەلەۋ، وقىتۋ قۇرىلىمدارىن قۇرۋ، وقىمىستىلاردىڭ اۋىس-كۇيىس، سەلبەستىگىن ورىستەتۋ ىستەرىن جەبەۋگە جالعاستى قۇلشىناتىندىقتارىن ٴبىلدىردى ٴارى شەتەلدە وقۋ سيلىق قاراجاتىن تاعايىنداۋ، جاستاردىڭ جاڭالىق جاراتۋ اۋىس-كۇيىس قيمىلدارىن وتكىزۋ سىياقتى شارالاردى العا قويدى.


    جوۋ چيڭ-ان بىلاي دەدى: ادامزات مادەنيەت اۋىس-كۇيىسى-ٴتىل تابىسۋدىڭ نەگىزى. ەگەر ا ق ش تا جۇڭگو تانۋشى ماماندار مولايسا، جۇڭگودا ا ق ش قا قانىق دارىندىلاردىڭ سانى ارتا تۇسەدى. بۇنىڭ ەكى ەل قارىم قاتىناسىنىڭ دامۋىنا بەلسەندى ىقپال كورسەتەتىندىگى داۋسىز.


    اۋدارعان: سەرىك راقىم ۇلى