”قۋىرشاق جاساقتىڭ“ انگلياعا قايتادان كورمەگە قويىلۋى، ەكى ەلدىڭ ”التىن ٴداۋىر“ تاعانىن بەكەمدەدى
كەلۋقاينارى:جۇڭگو قازاق راديو تورابى |جاۋاپتى رەداكتور:ايناگۇل | جاڭالانعان ۋاقىت:2018-02-13 09:23:00


    جۇڭگونىڭ ”قۋىرشاق جاساعى“ 2007-جىلى ۇلى بريتانيا مۇراجايىندا كورمەگە قويىلعان سوڭ بيىل 9-اقپاندا ليۆەرپول دۇنيە مۇراجايىندا 8 ايلىق كورمەسىن باستادى. بۇل جولعى كورمە انگىليانىڭ باس ٴۋازىرى تريسا مەي تاياۋدا جوڭگودا ساپاردا بولعاننان كەيىن جۇڭگو مەن انگليا بىرلەسىپ وتكىزگەن تۇڭعىش اسا كولەمدى مادەني قيمىل.


    ليۆەرپول پويەز بەكتەنەن شىعا قالساڭىز ماڭايداعى عيماراتقا اسۋلى تۇرعان قۋىرشاق جاساق كوشىرمە سۋرەتىنىڭ الىپ نۇسقاسىن كورەسىز. بەكەتتىڭ وڭ جاق الدىنداعى سەنت جورجەس زالىنىڭ الدىنا دا ”جوڭگو ارمانى“ دەگەن كەرمەتۋ ىلىنگەن. وعان ماڭىنداعى جوڭگوشا شىراعداندار قوسىلىپ، ليۋەرپولدى قويۋ جوڭگوجىلى نىشاندارىمەن كومكەرگەن.


    ليۆەرپولدىڭ ”ەۆروپا مادەنيەت ورتالىعى“ بوپ باعالاندىعىنا 10 جىل، سوعان وراي مۇراجاي 18 ٴتۇرلى كورمە اشپاقشى، ”قۋىرشاق جاساق“ سولاردىڭ ىشىندەگى ەڭ باعالىسى سانالادى. كورمە زاى جوڭگوشا نىشاندارعا تولىپ، شىراعدان بەينەلى قاقپا، چين ٴداۋىرىنىڭ تاڭبا-جازۋلارى قاتارلىلار قويۋ جوڭگو مادەنيەتىن نۇسقالاعان.


    شانشي ولكەلىك مادەني اۋىس-كۇيىس وزەگىنىڭ جاۋاپتىسى ۋ حاييۇن بىلاي دەدى: كورمەگە 125 دانا جادىگەر قاتىسادى، مۇنىڭ 120 داناسى مادەني بۇيىمدار، ولار چين شىحۋاڭ كەسەنەسى مۇراجايى، شانشي تاريح مۇراجايى، شانسي ولكەىك ارحولوگيا زەرتتەۋ ورنى قاتارلى 13 مادەني كورمە ورنىنان كەلگەن. مۇنىڭ كوپ مولشەرى تۇڭعىش رەت انگىليادا كورمەگە قويىلىپ وتىر.


    كورمەنى جوبالاۋشى، كەمبريدج ۋينۆەرسيتەتى فۇكوۋيليام مۇراجايىنىڭ دوكتورى لين جىڭشىڭ تىلشىگە وسى جولعى كورمەگە قويىلعان مادەني مۇراعاتتار سوناۋ جاۋلاسقان بەكتىكتەر داۋىرىنەن تارتىپ چين، حان داۋىرىندەگى كوپتەگەن زاتتاردى قامتيتىدىعىن، انگىليا كورەرمەندەرىنە سول كەزدەگى جوڭگونىڭ بەت-بەينەسىن تولىق بەينەلەپ بەرۋدى تىلەيتىندىگىن ايتتى.


    كورمەنىڭ عىلمي كەڭەسشىسى، چين شىحۋاڭ كەسەنەسى مۇراجايىنىڭ ساقا زەرتتەرمەنى لي شيۋجۇن بىلاي دەدى: شەتەلدىكتەرگە چين شىحۋانىڭ سوڭعى ۇرپاققا جاساعان ىقپالىن تەرەڭىرەك ۇعىندىرۋ ٴۇشىن كورمەگە حان ٴداۋىرىنىڭ قىش بۇيىمدارىن، اسپاپتارى مەن جەرلەۋ سالتىنا قاتىستى جادىگەرلەردى قويدىق.


    كورمەنى تاماشالاعان انگىليالىق زەينەتكەر قارت بىلاي دەدى: ۇلى بريتانيا مۇراجايىنان 11 جىلدىڭ الدىندا قۋىرشاق جاساقتاردى كورگەن ەدىم، اسا وزىق جاساۋ تەحنيكاسى تەرەڭ اسەر قالدىرعان بولاتىن. بۇل جولح قۋىرشاق جاساقتارمەن بىرگە سول ٴداۋىردىڭ تاريحي بۇيىمدارى كورمەگە قويىلعان ەكەن، سونى كورىپ قاتتى قۋاندىم. جوڭگولىقتاردىڭ 2000 جىل ىلگەرى وسىنشاما كوپ قۋىرشاق جاساقتاردى جاساپ شىعىۋى راسىندا كەرەمەت شەبەرلىك. ونىڭ تاريحي ماڭىزىن ەگيپەتتىڭ پەرعاۋىن مۇناراسىمەن دەڭگەيلەس دەۋگە ابدەن بولادى.


    8-اقپانداعى كورمەنىڭ اشىلۋ سالتىندا انگىليا پاتشايىمىنىڭ وكىلى بۇرىندەر ايەل پاتشا اتىنان شانشي ولكەلىك ۇكىمەتكە راحمەت ايتىپ، باس ٴۋازىر تيرسا مەيدىڭ قۇتتىقتاۋ ٴسوزىن وقىدى. ول حاتىندا بىلاي دەگەن: قۋىرشاق جاساق دۇنيە جۇزىندەگى اسا ماڭىزدى ارحولوگيالىق قازبالاردىڭ ٴبىرى، جۇرت كورمەدەن جوڭگو مادەنيەتى مەن تاريحىنىڭ كەڭدىگى مەن تەرەڭدىگىن قايتالاي تانيدى دەپ بىلەم. بۇل ەكى ەل مەن ەكى ەل حالقىنىڭ باياندى دوستىعىنىڭ تاماشا سيمۆولى.


    جۇڭگونىڭ انگىلياداعى باس ەلشىسى ليۋ شاۋميڭ ارناۋ سوزىندە بىلاي دەدى: قۋىرشاق جاساقتاردىڭ 11 جىلدان كەيىن انگىلياعا قايتا كەلۋى بيىلعى جوڭگو-انگىليا گۋمانيتارلىق اۋىس-كۇيىسىندەگى اسا سالتاناتتى ٴىس بولدى. كەزەكتى كورمەنىڭ 3 ۇلكەن ماڭىزى بار: جوڭگو مەن انگىليا تۇسىنىستىك، دوستىق كوپىرىن سالدى؛ اسا اسەرلى جوڭگو تاريحى ساباعىن ٴوتتى؛ ٴبىر بەلدەۋ، ٴبىر جولدى تۇسىنۋگە تەرەزەلىك رول وينادى.


    انگليانىڭ ليۋەرپول مۇراجايى جوڭگو-انگىليا بارىس-كەلىسىندە ۇلكەن رول اتقارىپ كەلەدى. 1834-جىلى جوڭگودان كەلگەن تۇڭعىش ساۋدا كەمەسى ليۆەرپول پورتىنا توقتادى. بۇگىن ليۆەرپول ۋينۆەرسيتەتى بۇكىل ەۋروپاداعى جوڭگودان بارعان وقۋشىلار ەڭ كوپ وقۋ ورنى. وتكەن ەكى عاسىردا جوڭگولىقتار مەن جوڭگو مادەنيەتى ليۆەرپول قالا تاريحىنىڭ ٴبىر بولشەگىنە اينالدى. قۋىرشاق جاساق كورمەسىنىڭ اشىلۋى وسىناۋ قالا تاريحىنا تاعى دا ٴبىر بوياۋى قانىق پاراقشا قوسارى حاق.


اۋدارعان: بالاپان ٴارىپجان ۇلى