شىعىس پەن باتىستىڭ ۇشتاسۋى-جاڭا جىبەك جولىنداعى ازيا-ەۆروپا حيكاياسى
كەلۋقاينارى:جۇڭگو قازاق راديو تورابى |جاۋاپتى رەداكتور: | جاڭالانعان ۋاقىت:2018-09-12 09:39:00


    2013-جىلى 9-ايدىڭ 7-كۇنى مەملەكەت ٴتوراعاسى شي جينپيڭ قازاقستانعا ساپارلاي بارعان كەزىندە «جىبەك جولى شارۋاشىلىق بەلدەۋىن» بىرلىكتە قۇرۋ وي جەلىسىن العا قويدى، سودان باستاپ، «ٴبىر بەلدەۋ، بىر جول» ۇعىمى دۇنيە جۇزىنە تانىس بولا باستادى. بەس جىلدان بەرى،ٴار قايسى جاقتار ورايدان ورتاق يگىلىكتەنىپ، ابزالدىقتاردى ٴوزارا تولىقتادى. مەملەكەت جونىنەن العاندا، ٴبىر بەلدەۋ ٴبىر جول قۇرىلىسى مەملەكەتتىڭ ىشكى قوزعاۋشى كۇشىن جۇمىلدىرىپ، بولاشاق دامۋعا جول اشادى، حالىق تۇرمىسى جونىنە العاندا،«ٴبىر بەلدەۋ، ٴبىر جول» دارىپتەمەسى ماۋەلى جەمىس بەرىپ، كوپتەگەن ەلدەردەگى حالىقتار مۇنىڭ يگىلىگىن كورە باستادى.


    سادىق جۇڭگولىقتارمەن ەڭ ەرتە ساۋدا-ساتتىق ىستەرىن باستاعان قازاقستاندىق كاسىپكەرلەردىڭ ٴبىرى، ول وتكەن عاسىردىڭ 90- جىلدارىندا قازاقستاندا ەڭ العاش جۇڭگونىڭ تاۆار بازارىن اشتى. سادىق جۇڭگودان 200 دەي ساۋداگەردى شاقىرىپ، جۇڭگونىڭ توۆارىن الىپ، قازاقستان بازارىنا كىردى، ول ساۋداعا سالعان ۋمي توبىنىڭ ونىمدەرى ونداعى جۇرتشىلىقتىڭ قارسى الۋىنا يە بولا باستادى، ٴسۇيتىپ، سادىقتىڭ بازارى بىرتىندەپ كولەمدەنۋگە بەت الدى.


    ول بىلاي دەدى: باستابىندا ساۋدانى جۇڭگونىڭ توۆارلارىن ۇگىتتەۋدەن باستادىق، كەيىننەن جۇڭگونىڭ ساپالى توۆارىن قازاقستان بازارىنا شىعاردىق، كوپتەگەن الارماندار جۇڭگونىڭ ونىمدەرىن قىزۋ قارسى الدى.


    2013-جىلى جۇڭگو «جىبەك جولى شارۋشىلىق بەلدەۋى» دارىپتەمەسىن العا قويعانىنان كەيىن سادىقتىڭ ساۋدا جولى بارعان سايىن كەڭەيە تۇستى. ونىڭ جۇڭگومەن بولعان سەلبەستىگى كۇن سايىن كەڭەيىپ، الۋاندانۋعا قاراي بەت الىپ، ساۋداسى كولەمدەنىپ، قاراپايىم زات ساۋداسىنان ٴتىس، قۇرىلىس، ونەركاسىپ، اۋىل-شارۋاشىلىق ونىمدەرىن مانەرلەۋ قاتارلى كوپتەگەن سالالارعا ويستى.


    «ٴبىر بەلدەۋ، ٴبىر جول» سادىققا تەك توۆار ساۋداسىن عانا ەمەس، بولاشاقتاعى دامۋ فورماسى مەن ٴادىسىن جانە جوباسىن ۇسىندى. كۇن ەنەرگياسى ەلەكتىر ستانسياسىن ريمونتتاۋ، ماشينا زاپچاستارى وزەگىن اشۋ، ماشينا جۋۋ قاتارلى سالالار سادىقتىڭ ىستەسەم دەپ جۇرگەن شارۋلارى ەدى، ول امالياتتا جۇڭگو سەرىكتىكتەرىمەن بىرلەسىپ ٴتىپتى دە كوپ سالالارداعى اق تاڭداقتاردىڭ ورنىن تولتىردى.


    ٴار كۇنى تۇستەن بۇرىن ساعات سەگىز مولشەرىندە، جۇڭگو بەلروسسيا ونەركاسىپ باقشاسىن اشۋ سەرىكتىگىنىڭ 1-ورىنباسار باس ديرەكتورى كلويەف كولىك ايداپ، بەلروسسيانىڭ استاناسى مينسكىدەن جولعا شىعىپ، جولدا ەكى قىزمەتتەسىن سالىپ الىپ، قالانىڭ شىعىسىنداعى جۇڭگو بەلروسسيا ونەركاسىپ باقشاسىنا كەلدى. ولار وسى ارادا جۇڭگوداعى قىزمەتتەستەرمەن بىرلىكتە، جىبەك جولىنداعى جاڭا ساۋدا جولدارىن اقىلداسىپ، بيىك بەلەستەردى باعىندىرۋدىڭ كوركەم كارتيناسىن كەستەلەيدى.


    جۇڭگو مەن بەلروسسيا باسشىلارى 2015-جىلى 5-ايدا كەڭەس وتكىزگەندە، جۇڭگو بەلروسسيا ونەركاسىپ باقشاسىن قۇرۋدى سەلبەستىكتىڭ تۇيىنى ەتىپ، ونەركاسىپ باقشا رايونى نسانىن جىبەك جولى شارۋاشىلىق بەلدەۋىندەگى جاڭا ارتۋ تۇيىنىنە جانە ەكى جاقتىلى ٴتيىمدى سەلبەستىكتىڭ ۇلگىسىنە اينالدىرۋعا كەلسكەن بولاتىن.


    كلويەف بىلاي دەدى: بەلروسسيا ۇكىمەتى جۇڭگو بەلروسسيا ونەركاسىپ باقشا رايونىن جىبەك جولى شارۋاشىلىق بەلدەۋىندەگى وزەكتى قۇرىلىسىن رەتىندە قاراپ كەلەدى. ونەركاسىپ باقشا رايونىنا دامۋ بولاشاعى زور كاسىپتەردى ورنالاستىرىپ،قاتىستى كاسىپتەردىڭ دامۋىن جەبەۋدى ٴۇمىت ەتەدى.


    قىسقا عانا 3 جىل ىشىندە، جۇڭگو مەن بەلروسسيا ونەركاسىپ باقشاسىنىڭ 1-مەزگىلدىك قۇرىلسى اياقتاپ، ونەركاسىپ باقشاسىنىڭ مەدىگەر شاقىرىپ قارجى ەنگىزۋ قىزمەتىنىڭ باستاماسى تاماشا بولدى. قازىرگە دەيىن بۇل اراعا 37 كاسپورىن ىرگە تەپتى. مۇندا جۇڭگو مەن بەلروسسيانىڭ كاسپورنىنان ٴتىس، رەسەي، گەرمانيا، اۆستىريا، اق ش، يزرايليا قاتارلى ەلدەردىڭ كاسپورىندارى بار، ٴبىر قانشا كاسپورىن قازىر جۇمىسىن باستاپ اينالىمعا تۇسىپ كەتتى.

    قىرعىزىستاننىڭ استاناسى بىشكەكتىڭ نەگىزگى كوشەلەرىنەن جۇڭگو مەن قىرعىزىستان دوستىعى بەدەرلەنگەن اۆتوبوزداردى ٴجيى كورە الاسىز، قازىر جۇڭگونىڭ كوپتەگەن كاسپورىندارى قىرعىزىستانعا ىرگە تەۋىپ، جەرلىكتە كوپتەگەن كاسىپتەنۋ ورنىن جاراتتى. «ٴبىر بەلدەۋ، ٴبىر جول» دارىپتەمەسىنىڭ اسەرىنەن حانزۋ ٴتىلىن ۇيرەنۋشىلەردىڭ قاتارىن مولايىپ، حانزۋ ٴتىلىن ۇيرەنۋ ورلەۋى قالىپتاستى. جۇڭگوعا بارۋ قىرعىزىستان جاستارىنىڭ باستى تالعامىنا اينالدى.


    بيىل 65 جاستاعى ليۋ ۆيگاڭ قىرعىزىستانداعى حانزۋ تانۋشىلاردىڭ اراسىنداعى تانىمالى قايراتكەردىڭ ٴبىرى. ول رەسەيدىڭ ۆلاديوۆستوك قالاسىندا تۋىلعان، وتكەن عاسىردىڭ 70-جىلدارىندا بۇرىنعى سوۆەت وداعىنىڭ قيرشىعىس ۋنيۆەرسيتەتىنەن 5 جىل حانزۋ ٴتىلىن وقىعان، مەكتەپ بتىرگەنىنەن كەيىن اۋدارماشىلىقپەن شۇعىلدانعان. 90 جىلداردىڭ باسىندا قىرعىزىستان ۋنيۆەرسيتەتتەرى حانزۋ ٴتىلى فاكۋلدەتىن اشا باستادى، وسى كەزدە حانزۋ ٴتىلىن بىلەتىندەرگە سۇرانىس ارتىپ، ليۋ ۆيگاڭ قىرعىزىستان گۋمانيتارلىق عىلىمدار ۋنيۆەرسيتەتىنە كىرىپ، 20 جىل وقىتۋشىلىقپەن اينالىستى. بيىل جازدا ليۋ ۆيگاڭ قىرعىزىستان گۋمانيتارلىق عىلىمدار ۋنيۆەرسيتەتى كۇڭزى ينيستيتوتىنىڭ مەڭگەرۋشىلىگىنەن شەگىنىپ دەمالىسقا شىقتى.قازىر ول وسى ينيستيوتتىڭ حانزۋ ٴتىلى وقىتۋ ىستەرمەن جالعاستى شۇعىلدانىپ، تىپتى دە كوپ حانزۋ تانۋشىلاردى تاربيەلەپ، جۇڭگو ارمانىن ىسكە اسىرۋعا وڭ ەنەرگيا توپتاۋ ٴۇشىن قۇلشىنىپ كەلەدى.