«ٴبىر بەلدەۋ، ٴبىر جول» جۇڭگو مەن لاتىن امەريكا ەلدەرى وركەنيەتتى كەڭەسىنىڭ تىڭ جولىن اشتى
كەلۋقاينارى:جۇڭگو قازاق راديو تورابى |جاۋاپتى رەداكتور: | جاڭالانعان ۋاقىت:2018-09-12 09:41:00

 

    16-عاسىردىڭ ورتا شەنىندە، جىبەك، ٴشاي، فارفور بۇيىمداردە لىق تيەگەن جۇڭگونىڭ كەمەسى فۋجيانىنان اتتانىپ، مەكسيكانىڭ اكاپۋلكو كەمە جايىنا قاراي بەت الىپ، جۇڭگو مەن لاتىن امەريكا ەلدەرىنىڭ ساۋدا بارىس - كەلىسىنىڭ تاريحىن اشتى. بەس عاسىردان كەيىن، جۇڭگو العا قويعان «ٴبىر بەلدەۋ، ٴبىر جول» دارىپتەمەسى جۇڭگو مەن لاتىن امەريكاسى ەلدەرىنىڭ جالپى بەتتىك سەلبەستىگىنە تىڭ وراي جاراتىپ، جۇڭگو مەن لاتىن امەريكا ەلدەرىنىڭ حالىق تىلەگى مەن وركەنيەتىن توعىستىرۋعا تىڭ جول اشتى.


    وسى ايدىڭ 9- كۇنى «ٴبىر بەلدەۋ، ٴبىر جولدى» وزەك،جۇڭگو مەن لاتىن امەريكا ەلدەرىنىڭ وركەنيەت كەڭەسىن باس تاقىرىپ ەتكەن 2- كەزەكتى جۇڭگو مەن لاتىن امەريكا ەلدەرىنىڭ وركەنيەت كەڭەسى تالقى ٴماجىلسى نانجيڭدە جابىلدى. جۇڭگو مەن لاتىن امەريكاسىنان كەلگەن 13 ەلدىڭ جۇزدەي ۋاكىلى تالقى ماجىلىسىنە قاتىناستى. «ٴبىر بەلدەۋ، ٴبىر جول» دارىپتەمەسىنىڭ حالىق تىلەگىن توعىستىراتىن، وركەنيەتتەرتتىڭ الماسۋ جەبەيتىن كەڭەسكە اينالعاندىعى وسى رەتكى تالقىداعى تولعاقتى تۇيىندەردىڭ ٴبىرى بولدى.


    مەكسيكا ينيستيتوتى تاريحتى زەرتتەۋ وزەگىنىڭ زەرتتەرمەنى مايانوۆ.پونيالي بىلاي دەپ قارادى: 16- عاسىرداعى تىنىق مۇحيتتى اينالعان جول بولسىن، قازىرگى تاڭداعى «ٴبىر بەلدەۋ، ٴبىر جول» دارپتەمەسى بولسىن بارلىعى دا الەميلەنۋدىڭ ماڭىزدى قۇرامداس بولەگى بولىپ، الەميلەنۋ بارسىنداعى دۇنيەنىڭ شارۋاشىلىق ٴتارتىبىنىڭ تەڭدىگىن ساقتاۋدا ماڭىزدى رول اتقاردى.


    بيىل «ٴبىر بەلدەۋ، ٴبىر جول» دارپتەمەسى العا قويىلعاندىعىنىڭ بەس جىلدىعى، لاتىن امەريكا ەلدەرى 21- عاسىرداعى تەڭىزدەگى جىبەك جولىنىڭ ٴتابيعي جالعاسى جانە «ٴبىر بەلدەۋ، ٴبىر جول» قۇرىلىسىندا كەم بولسا بولمايتىن ماڭىزدى جاق رەتىندە، «ٴبىر بەلدەۋ، ٴبىر جول»دى ورتاق قۇرۋ لاتىن امەريكا ەلدەرى مەن ٴار ەلدىڭ قارجى، تەحنيكا، نەگىزدىك قۇرىلىعى قۇرىلىسى جاقتارداعى قاجەتىن قاناعاتتاندىرادى. قازىر لاتىن امەريكاسىنداعى 9 ەل جۇڭگومەن «ٴبىر بەلدەۋ، ٴبىر جول»دى ورتاق قۇرۋ تۇسىنىستىك ەسكەرپتە حاتىنا قول قويدى.


    جۇڭگو قوعامدىق عىلىمدار اكادەمياسى لاتىن امەريكانى زەرتتەۋ ورىنى قوعامدىق مادەنيەتتى زەرتتەۋ كەڭسەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى گوسۇنحاي «ٴبىر بەلدەۋ، ٴبىر جول» دارىپتەمەسى الەمدىك ماسەلەلەردى شەشۋدە جۇڭگونىڭ اقىل - پاراساتى مەن جوباسىن ۇسىندى، ول بەستى قاتىناتۋ رۋحىن قامتىدى اسىرەسە ساياساتتىق تىلدەسۋ مەن حالىق تىلەگىن توعىستىرىپ، جۇڭگو مەن لاتىن امەريكا ەلدەرى وركەنيەت وزەگىنىڭ كۇرە تامىرىنا اينالدى.


    مەكسيكا ۆيلاكلوس ۋنيۆەرسيتەتى جۇڭگونى زەرتتەۋ وزەگىنىڭ مەڭگەرۋشىسى انيبار.سۋتىلايگىن: «ٴبىر بەلدەۋ، ٴبىر جول» دارىپتەمەسى جۇڭگو مەن لاتىن امەريكا ەلدەرىنىڭ مادەنيەت اۋىس - كۇيسىن جەبەۋدە ماڭىزدى رول اتقارىپ كەلەدى، جۇڭگو مەن لاتىن امەريكانىڭ مادەنيەت جانە قوعامدىق سالاداعى اۋىس - كۇيىسى مەن بارىس كەلسىن الدىمەن دامىتۋدى ۇسىنىس ەتەمىن . وسى رەتكى تالقى بۇل جاعىنداعى تىڭ باستاما بولدى -دەدى . سۋتىلايگىن شينحۋا اگەنتىگىنىڭ تىلشىسىنە جۇڭگو مەن باتىستاعى دامىعان ەلدەردىڭ ەڭ زور ۇقساماستىعى جۇڭگو تەڭ، كوپ جاقتىلى كەڭەستىڭ جولىن قاراستىرادى، ٴوز كوزقاراسىن باسقالارعا زورلاپ تاڭبايدى-دەدى.


    گۋسۇنحاي بىلاي دەپ قارادى: «ٴبىر بەلدەۋ، ٴبىر جول» دارىپتەمەسىنىڭ تۇلعالىق جولگەسىنىڭ جەتەكشىلىگىندە، جۇڭگو مەن لاتىن امەريكا ٴتىل، مادەنيەت، باسپا، عىلمي زەرتتەۋ، مەديا قاتارلى كوپتەگەن سالالاردا جالعاستى سەلبەسىپ،جالپى بەتتىك، كوپ ساتىلى، كەڭ سالاداعى وركەنيەت كەڭەس جۇلگەسىن قالىپتاستىرادى.


    ٴتىل وركەنيەت قاتىناسىنداعى ماڭىزدى قۇرال، مادەنيەتتىڭ تارتۋدىڭ ٴتاسىلى، تاياۋ جىلداردان بەرى لاتىن امەريكا ەلدەرىندە حانزۋ ٴتىلىن ۇيرەنۋ ورەلەۋى قالىپتاسىتى.


    كەزەكتە جۇڭگو لاتىن امەريكاسىنداعى 21 ەلدە 40 كۇڭزى ينيستيتوتىن، 12 دەربەس كۇڭزى ساباقحاناسىن جانە ٴبىر وڭىرلىك وزەكتى سالىپ ۇلگىردى. 2017- جىلى لاتىن امەريكاسىنداعى كۇڭزى ينيستيتوتتارى 45 مىڭ وقۋشى قابىلداپ، ۇقساس مەزگىلدەن 9% ارتتى.


    مەملەكەتتەر اراسىنداعى دوستىقتىڭ تامىرى حالىقتاردىڭ ەتەنە بولۋىنا قاتىستى، حالىق تىلەگى توعىساتىن بولسا مادەنيەت اۋىس - كۇيسى جيلەي تۇسەدى. كولومبيالىق كينو رەجيسسەرى لودگرەي. ەسكوف: قۇرمەت ەتۋ مەن قابىلداۋ مادەنيەتتى پارىقتى جويۋدىڭ باستى ٴتاسىلى دەپ قارايدى، ول بالا كەزىنەن باستاپ، جۇڭگو مادەنيەتىنە قىزىعاتىن، اسىرەسە « باتىسقا ساياحات » اتتى تەلە فيلىم وعان ايرىقشا اسەر ەتىپ، وسى بارىستاردان لاتىن امەريكاسى مەن جۇڭگو مادەنيەتىنىڭ اۋىس-كۇيىسىندەگى ورتاقتىقتاردى تاپقاندىعىن اڭگىمەلەدى.