ا ق ش چاۋشيانعا قايتا-قايتا تاعاتسىزداندى
كەلۋقاينارى:جۇڭگو قازاق راديو تورابى |جاۋاپتى رەداكتور: | جاڭالانعان ۋاقىت:2018-09-12 16:37:00

 

    ا ق ش-تىڭ مەملەكەت ىستەر حاتشسى پومپەوۋ 8-ايدىڭ 28-كۇنى مالىمدەمەسىندە بىلاي دەدى: ا ق ش چاۋشيانمەن سويلەسۋگە ازىرلىك كورۋدە، ٴبىراق وسى كۇنى ا ق ش-تىڭ مەملەكەت قورعانىس مينيسترى ماتيسس «ٴوز بەتىنشە» سويلەپ: ا ق ش پەن حانگونىڭ بىرلەسپە اسكەري مانيۆەرىن ا ق ش «مەرزىمسىز» توقتاتا بەرمەيدى،-دەدى.


    ساراپشىلار بىلاي دەپ قارادى: ا ق ش ۇكىمەتى قىسقا ۋاقىت ىشىندە تۇبەكتى يادروسىزداندىرۋدى ىسكە اسىرۋدا زور ناتيجەنى قولعا كەلتىرە قويۋى قيىن، قايتا دەگبىرسىزدەنىپ، ٴالسىن-ٴالى ساندالعان سوزدەرى ا ق ش پەن چاۋشياننىڭ ٴوزارا سەنىمدىلىگى كەمشىل بولعان قازىرگى جاعدايدى جاقسارتا قويۋىنا ٴتيمسىز.


    پومپەوۋ مالىمدەمەسىندە چاۋشيان ەكى ەل باسشىلارىنىڭ سينگاپورداعى كەڭەسىندە بەرگەن يادرودان بەزۋ ۋادەسىن اتقارۋعا ازىرلەنەتىن بولسا، ا ق ش تا چاۋشيانمەن جالعاستى سۇحپاتتاسۋعا جاقسىراق ازىرلەنەدى،-دەلىندى.


    ماتيسس سول كۇنى مەملەكەت قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ تىلشىلەر ماجىلىسىندە بىلاي دەدى: ا ق ش پەن چاۋشيان باسشىلارى سينگاپوردا كەڭەسكەننەن كەيىن، ا ق ش پەن حانگونىڭ بىرنەشە مارتە بىرلەسپە مانيۆەرىن ۋاقىتشا توقتاتۋ «نيەتىن» بىلدىرگەن بولسادا، قازىر ٴتىپتى دە كوپ بىرلەسپە مانيۆەردى ۋاقىتشا توقتاتۋدى جوسپارلاماعان، ا ق ش-تىڭ كەلەر جىلى ا ق ش پەن حانگو اراسىنداعى باستى اسكەري مانيۆەردى جالعاستى توقتاتۋ-توقتاتپاۋىن ا ق ش پەن چاۋشياننىڭ كەلسسوز جاعدايى بەلگىلەيدى.


    پومپەوۋ 8-ايدىڭ 23-كۇنى چاۋشياندا ساپاردا بولدى، سونىمەن قاتار چاۋشيان جاققا ا ق ش-تىڭ چاۋشيانعا قاراتىلعان جاڭادان تاعايىندالعان ساياسات ەرەكشە ۋاكىلى ستەفەن بيگەندى جىبەردى. ا ق ش پرەزيدەنتى ترامپ 8-ايدىڭ 24-كۇنى الەۋمەتتىك جەلىدە وسى جولعى ساپارىن كۇشىنەن قالدىراتىندىعىن جاريالادى ٴارى ا ق ش پەن چاۋشيان چاۋشيان تۇبەگىن يادروسىزداندىرۋ ماسەلەسىندە دەرلىكتەي تابىسقا جەتە قويعان جوق،-دەدى.


    «ۋاشينگتون پوچتا گازەتىنىڭ» 8-ايدىڭ 27-كۇنى ا ق ش ٴمانساپتىسىنىڭ سوزىنەن سيتات كەلتىرگەن حابارىنا قاراعاندا، پومپەوۋ 8-ايدىڭ 24-كۇنى تۇستەن بۇرىن چاۋشيان ەڭبەك پارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ورىنباسار باستىعى جين يىڭجىنىڭ حاتىن تاپسىرىپ العان، حاتتا ا ق ش جاقتىڭ سەبەبىنەن ساپاردىڭ كەشىگەتىندىگى ايتىلعان.


    چاۋشيان جاق وسى ئس جونىندە ا ق ش-قا ٴجوندى جاۋاپ قايتارماعان. ٴبىراق چاۋشيان ەڭبەك پارتياسىنىڭ ورگان گازەتى «ەڭبەك اقپاراتى» 8-ايدىڭ 26-كۇنى اۆتورلى شولۋ جاريالاپ، ا ق ش-تى «ەكى بەتكەي» دەپ جازعىرىپ، كورنەۋدە كۇلىمسىرەپ سويلەسكەنىمەن، كومەسكىدە ەرەكشە قوسىنداردى اتتانىسقا كەلتىرىپ، چاۋشيانعا قاراتا قۇپيا جاتتىعۋ جۇرگىزدى،-دەگەن.

    
    حانگو چيڭۋاتاي پرەزيدەنت سارايىنىڭ مالىمدەمەشسى جين يچيان 8-ايدىڭ 28-كۇنى بىلاي دەدى: ا ق ش پەن چاۋشياننىڭ سۇحپاتى توقىراپ قالدى، حانگو-چاۋشيان باسشىلارى كەڭەسۋ قاجەت. حانگو پرەزيدەنتى ۋىن زاي-ين مەن چاۋشياننىڭ ەڭ جوعارى باسشسى جين جىڭ-ىن 9-ايدا بيىلدان بەرگى 3-رەتكى كەڭەسىن وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىر.


    ٴبىراق حانگو جاق 8-ايدىڭ 27-كۇنى پومپەوۋ حانگوداعى ساپارىن كەشىرىكتىرۋى چاۋشيان مەن حانگونىڭ بىرلەسىپ قۇرعان بايلانىس جاساۋ كەڭسەسىنىڭ جوسپارىنا نۇقسان جەتكىزبەيتىندىگىن مويىنداعان.


    ا ق ش جاقتىڭ پومپەوۋدىڭ چاۋشيانداعى ساپارىن توسىن كەشىكتىرۋ قاتارلى ٴبىر قىدىرۋ ئسى جۇرتقا ا ق ش-حانگو باسشىلارىنىڭ سينگاپورداعى كەڭەستى توسىن كۇشىنەن قالدىرىپ جانە قالپىنا كەلتىرگەندەگى «كومەديالى» بارىسىن ەسكە سالىپ، بۇل ەكەۋىن ەرىكسىز بايلانىستىرا تۇسەدى.


    جۇڭگو قوعامدىق عىلىمدار اكەدەمياسىنىڭ ازيا-تىنىق مۇحيت جانە جەر شارى ستراتەگياسىن زەرتتەۋ ورىنىنىڭ ورىنباسار زەرتتەرمەنى ۋاڭ جۇنشىڭ بىلاي دەدى: ەكى جاقتىڭ ۇزاق ۋاقىتتان بەرگى ٴوزارا سەنىمدىلىگى اۋىر دارەجەدە كەمشىل بولىپ، يادروسىزداندىرۋدى ىسكە اسىرۋ جولىندا مايدان الاۋىزدىعى ساقتالدى، ودان تۋىنداعان رەال توسقىندىقتار ا ق ش-چاۋشيان باسشىلارىنىڭ سينگاپور كەڭەسىنەن بىرتىندەپ كورنەكتىلەنە ٴتۇستى.


    ٴبىر جاقتان، ترامپ ۇكىمەتى قىسقا ۋاقىت ىشىندە تۇبەكتى يادروسىزداندىرۋ ماسەلەسىندە ناتيجەلى نىساناعا جەتۋ ارمانى ىسكە اسپاي، تاعاسىزداندى. ەندى ٴبىر جاقتان، سينگاپور كەڭەسىنەن كەيىن، چاۋشيان جاقتىڭ ارمانداعان حالىقارالىق جازانى توقتاتۋ، چاۋشيان مەن ا ق ش-تىڭ ديپلوماتيالىق قاتىناسىن بىرتىندەپ قالپىنا كەلتىرۋ قاتارلى تىلەكتەرى ىسكە اسپاعاندىقتان، بەلگىلى دارەجەدە ۇمىتسىزدەندى.


    ۋاڭ جۇنشىڭ بىلاي دەدى: پومپەوۋدىڭ چاۋشيانداعى ساپارىن نەگىز ەتكەن ديپلوماتيالىق ٴادىس جەڭىلىسكە ۇشىراۋدان نەمەسە توقىراۋدان ىلگەرى، اق ش پرەزيدەنتتىك مەملەكەت حاۋىپسىزدىك ىستەرىنىڭ كومەكشسى جون بولتون قاتارلىلار ۋاكىل بولعان چاۋشيانمەن ىمىراعا كەلمەيتىندەر توبى چاۋشيانعا «جوعارى شەكتە قىسىم ٴتۇسىرۋ» ساياساتىن ىلگەرىلەتتى.


    چاۋشيان تۇبەگىن يادروسىزداندىرۋ مەن بەيبىتشىلىك اياق الىسىن جەبەۋدىڭ مىندەتى اۋىر جانە جاپالى، جاي شارۋا ەمەس. ا ق ش پەن چاۋشيان اراسىنداعى ۇزاق ۋاقىتقا جالعاسقان قارسىلىق پەن ٴوزارا سەنىمسىزدىك قىسقا ۋاقىت ىشىندەگى «قامقورسىعان» پەيىلمەن جاقسارىپ كەتە قويمايدى.


    كەلسسوز وتكىزگەن سايىن توقىراپ، تىرىققا تىرەلگەن ساتتە، تۇبەك ماسەلەسىن شەشۋدىڭ بەلسەندى ارىنىن بارعان سايىن قاستەرلەۋى جانە ونى قورعاۋى،ٴسوز-ارەكەتتەرىنىڭ سالماقتى بولۋى مەن ٴۇزىلسسىز بولۋىنا كەپىلدىك ەتىپ، ەلىرمەۋ، بىلىقتىرماۋ كەرەك.


    قاتىستى ٴار جاق ساياسي جولمەن شەشۋدىڭ دۇرىس باعىتىنا تاباندى بولىپ، سويلەسۋ مەن اقىلداسۋعا بەلسەندىلىك تانىتىپ، ٴبىر-ٴبىرىنىڭ ۇيلەسىمدى مۇمكىندىكتەرىنە قامقور بولىپ، ادالدىقتارى مەن يكەمدىلىكتەرىن كورسەتكەندە عانا، تۇبەكتىڭ يادرو ماسەلەسىن ساياسي جولمەن شەشۋدە ۇزدىكسىز ناتيجە جاراتۋعا بولادى.


اۋدارعان: ٴسانيا قازەك قىزى