اعاجاي التاي جاسىل قامقا جامىلدى
كەلۋقاينارى: |جاۋاپتى رەداكتور: | جاڭالانعان ۋاقىت:2017-09-13 11:01:00

 

    ءوز حابارىمىز: شينجياڭنىڭ باتىس تەرىستىك مۇيىسىندەگى اعاجاي التايدىڭ قالا ىىشىندە قارا تاۋدى قاق جارىپ اققان اساۋ قىران وزەنى، تەڭىز دەڭگەيىنەن 1360 مەتىر بيىك ايگىلى گەنەرال تاۋى، باتىسىندا 150 مەتىر بيىكتەن قۇدىيا تونگەن نار وركەش سەكىلدى تاڭعاجايىپ تابيعات كورىنىستەرى بار. 2009 ـ جىلدان ىلگەرى قالا توڭىرەگىندەگى تاۋلار تاقىرايىپ جالاڭشتانىپ جاتاتىن ەدى، ال، قازىرگى التايدا سامالاداي سامسىعان جاسىل تەرەكتەر التىن تاۋعا جاسىل قامقا بولىپ جابىلعان. سونادايداعى سوم تۇلعالى نار وركەشتىڭ تاس جىلعالارىنا ەگىلگەن كوشەتتەر جايقالا كوكتەپ وعان دا جاسىل جابۋ جاۋىپ قويعانداي ءساندى سە ساۋلەتتى كورىنىسپەن كوزگە ۇرىلادى.

 

التاي ـ اسىل كەندەردىڭ قازىنالى مەكەنى. وتكەندە كەن اشۋدا تابيعات تانىنە جارا سالىپ، كەلبەتىنە كەسىر جەتكىزگەن جاعدايلار بولعان ەدى. 2009 ـ جىلدان باستاپ،التايدا كەن اشۋداعى كانىگى كاسىپ ءتاسىلى وزگەرتىلىپ، ساياحاتتى ارقاۋ ەتىپ، 1 ـ كاسىپتى جەتەكتەپ، 2 ـ كاسىپتى سۇيەمەلدەۋدەي دامۋ ساناسى ورناتىلدى. التايدى ساياحاتشىلار ارماندايتىن جايلى مەكەن، ارۋ قالاعا اينالدىرۋ كوزدەلىپ، جامىلعى ەگىپ جاسىلداندىرۋ يىنجەنەرياسى اتقارىلا باستادى.

 

قازىرگە دەيىن، التاي قالا ماڭىندا 24 مىڭ مۋ جەر جاسىلداندىرىلىپ، 2 مىلليون 300 مىڭ ءتۇپ ءار الۋان تال ـ تەرەك ەگىلىپ، قاتارعا قوسىلۋى %98 تەن استى. ءار جىلى كوكتەمدە التاي حالقى جالپى حالىقتىق اعاش ەگەدى. تاۋ ساعالاي، سۋ جاعالاي ورنالاسقان التايلىقتار توعان قازىپ، توپىراق تاسىپ جاسىلداندىرۋعا جان سالا كىرىستى. التاي قالالىق باۋ ـ باقشا جاسىلداندىرۋ باسقارماسىنىڭ قاعىر تاۋلاردى جاسىلداندىرۋ ارتىرەتىنىڭ باستىعى يۇي شياڭ بىلاي دەيدى: ەكولوگيا قالپىنا كەلگەن سوڭ، اعاش ەگىپ ورمان وتىرعىزۋعا كىرىستىك، گەنەرال تاۋىنا جول سالىپ، كول جاساپ، سامالدىقتار ورناتىپ، گەنەرال تاۋ باقشاسىن قۇردىق. قازىر التايلىقتار اپتا سوڭىنداعى جايلى كۇندەردە سەميالارىمەن بىرگە وسى تاۋعا شىعىپ سەيىل سەرۋەن قۇرىپ، دالا تاعامىن جەپ، دالا تىرلىگىن تاماشالاپ قايتادى.

 

ۇعىسۋعا قاراعاندا، 2017 ـ جىلى التاي قالاسىندا نار وركەش، گەنەرال تاۋى كورىنىس رايوندارىندا 10 مىڭ مۋ جەردى جاسىلداندىرۋ يىنجەنەرياسىنا 170 مىلليون يۋان قارجى قوسىلىپ، قالا رايونىنداعى 100 مىڭ مۋ قاعىر جەردى جاسىلداندىرۋ جوسپارلانعان. قاعىر جەر جاسىلداندىرىلعان سوڭ، التاي قالاسى ورمانمەن كومكەرىلىپ، اتى ـ زاتىنا ساي اعاجاي قالاعا اينالاتىن بولادى.

 

اۋدارعان: قاناتبەك جۇماباي ۇلى