ماجىلىسكە قاتىناسقان ۋاكىلدەر مەن حالىقارالىق ماسەلەلەردى زەرتتەيتىن قاتىستى ماماندار ٴتوراعا شي جينپيڭىنىڭ جۇڭگو مەن اراب ەلدەرى سەلبەستىك تالقىسىنىڭ 8-كەزەكتى مينيستر دارەجەلىلەر ٴماجىلىسىنىڭ باستالۋ سالىنداعى ماڭىزدى ٴسوزىن قىزۋ تالقىلادى
كەلۋقاينارى:جۇڭگو قازاق راديو تورابى |جاۋاپتى رەداكتور: | جاڭالانعان ۋاقىت:2018-07-11 17:31:00

 

    شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ حابارى: مەملەكەت ٴتوراعاسى شي جينپيڭ شىلدەنىڭ 10-كۇنى جۇڭگو مەن اراب ەلدەرى سەلبەستىك تالقىسىنىڭ 8-كەزەكتى مينيستر دارەجەلىلەر ٴماجىلىسىنىڭ باستالۋ سالتىندا «قۇل ۇستاسا وتىرىپ جاڭا داۋىردەگى جۇڭگو مەن اراب ەلدەرىنىڭ سىتراتەگيالىق سەرىكتەستىك قاتىناسىن جەبەيىك» دەگەن تاقىرىپتا ماڭىزدى ٴسوز سويلەدى. بۇل 2014-جىلعى جۇڭگو مەن اراب ەلدەرى سەلبەستىك تالقىسى 6-كەزەكتى مينيستر دارەجەلىلەر ٴماجىلىسىنىڭ باستالۋ سالتىنداعى ٴسوزى مەن 2016-جىلعى اراب ەلدەر وداعىنىڭ باس شتابىنداعى لەكسياسىنان كەيىن، ٴتوراعا شي جينپيڭىنىڭ 3-رەت اراب دۇنيەسىنە باعىتتالعان ماڭىزدى ساياساتتارىن جاريالاۋى.


    ماجىلىسكە قاتىناسقان ۋاكىلدەر مەن حالىقارالىق ماسەلەلەردى زەرتتەيتىن قاتىستى ماماندار بىلاي دەپ قارادى: ٴتوراعا شي جينپيڭىنىڭ ٴسوزى جۇڭگو مەن اراب ەلدەرىنىڭ ۇزاق بولاشاقتىق مۇددەسىنە كوز سالىپ، جۇڭگو مەن اراب ەلدەرى سەلبەستىگىنىڭ جاڭا وي جەلىسىن، جاڭا شارالارىن، تىڭ قۋاتتامالارىن بايىمداپ، جاڭا داۋىردەگى جۇڭگو مەن اراب ەلدەرىنىڭ ستىراتەگيالىق سەرىكتەستىك قاتىناسىنىڭ دامۋىنا ايقىن باعدار كورسەتىپ، بولاشاقتاعى سەلبەستىك جونىندە ايقىن، يكەمدى جول قاريتا جوسپارىن بەلگىلەپ، ورتا شىعستىڭ بەيبتشىلىك ىستەرىنە جۇڭگونىڭ اقىل-پاراساتىن قوستى.


    جۇڭگو ورتا شىعىس قوعامىنىڭ باستىعى ياڭ گۋاڭ بىلاي دەدى: ٴتوراعا شي جينپيڭ جۇڭگو مەن اراب ەلدەرىنىڭ قاتىناسىن ستىراتەگيالىق سەرىكتەستىك قاتىناستىڭ جاڭا دەڭگەيىنە كوتەرىپ، جۇڭگو مەن اراب ەلدەرى سەلبەستىگىنىڭ جارقىن بولاشاعىن اشتى. بۇل جۇڭگو مەن اراب ەلدەرىنىڭ دوستىق سەلبەستىگىن جاڭا تاريحي باستامادا ونان ٴارى جەبەۋ جونىنەن كەزەڭدىك مانگە يە.


    جۇڭگو حالىقارالىق ماسەلەلەردى زەرتتەۋ ورىننىڭ ورىنباسار باستىعى دۇڭ مانيۋان بىلاي دەپ قارادى: ٴتوراعا شي جينپيڭ جۇڭگو مەن اراب ەلدەرىنىڭ قاتىناسىن اناعۇرلىم كۇشەيتۋ جونىندە بيىك مىنبەردەن جوبا جاساپ، كوللەكتىپ سەلبەستىك جوسپارى مەن تالقى قۇرىلىسىنا جەتەكشىلىك ەتۋ قاتارلى جاقتارداعى جۇڭگو جاقتىڭ كوزقاراسىن بايىمداپ، جۇڭگو مەن اراب ەلدەرى قاتىناسىنىڭ بولاشاق دامۋىنداعى تۇبىرلى پريىنسىپتى ايقىندادى.


    اراب ەلدەرىنىڭ جۇڭگودا تۇراتىن ەلشىلەر ۇيرمەسىنىڭ باستىعى، وماننىڭ جۇڭگوداعى باس ەلشىسى ابدوللا. ساادي بىلاي دەپ قارادى: ٴتوراعا شي جينپيڭىنىڭ ٴسوزى--جۇڭگو مەن اراب ەلدەرىنىڭ سەلبەستىگى مەن دامۋىنا ايقىن جوسپار جاسادى، بۇل اراب ەلدەرى مەن جۇڭگونىڭ قويۋ سەلبەستىگىنىڭ جول قاريتا جوسپارى.


    ساۋد اربيانىڭ سىرتقى ىستەر ٴۋازىرى حۋبەر بىلاي دەدى: وتكەن بىرنەشە جىلدا، جۇڭگو مەن اراب ەلدەرىنىڭ سەلبەستىك تالقى مەحانيزىمى نەگىزىندە، ەكى جاقتىڭ سەلبەستىگى كوپتەگەن سالادا تەز دامۋعا قول جەتكىزدى. ساۋد اربيا: جۇڭگو مەن اراب ەلدەرىنىڭ ستىراتەگيالىق سەرىكتەستىك قاتىناس ورناتۋىن قولدايدى، بۇل جۇڭگو مەن اراب ەلدەرىنىڭ مۇددەسىن تىپتى دە جاقىنداستىرادى.


    جۇڭگونىڭ ورتا شىعىس ماسەلەسى جونىندەگى بۇرىنعى ەرەكشە ەلشىسى ۋسىكى بىلاي دەدى: ورتا شىعىس رايونى حاۋپسىزدىك پەن دامۋ سىندى ەكى ۇلكەن ماسەلەگە ٴدۇپ كەلىپ وتىر. ٴتوراعا شي جينپيڭنىڭ ٴسوزى بۇل تۇيىندى ٴداپ باسىپ، وسى ماسەلەلەرگە باعىتتاي وتىرىپ، جۇڭگونىڭ اقىل-پاراساتى مەن جۇڭگونىڭ قۋاتتاماسىن العا قويدى. ۋ سىكى بىلاي دەدى: كەزەكتە ورتا شىعىس وڭىرىندە بولشەكتەنۋ اقىمى جارىققا شىعىپ، وڭىرلىك جاعداي بارعان سايىن ۇشىقتى، ورتاق، جالپى بەتتىك، كوپ جاق سەلبەسكەن، باياندى حاۋپسىزدىك جۇلگەسىن بىرلىكتە قۇرۋ وي جەلىسى-وسى ماسەلەنىڭ تۇيىنىن مىقتى يگەرگەندىك، بۇل وتە ماڭىزدى رەيال مانگە يە.


    دۇڭ مانيۋان بىلاي دەپ قارادى: ٴتوراعا شي جينپيڭ لەكسيا بارسىندا «باۋىرمالدىق پەن راقايلاسۋدى دارىپتەپ، زورلىقپەن ىمىراعا كەلتىرۋگە قارسى تۇرۋ» قاتارلى تانىمدى العا قويدى، مۇنىڭ سىريا ماسەلەسى مەن يراننىڭ يادىرو ماسەلەسى قاتارلى وڭىرلىك تولعاقتى ماسەلەلەردى شەشۋدە باعىتتالىعى وتە كۇشتى.


    ابدوللا . ساادي بىلاي دەپ قارادى: اراب ەلدەرىنىڭ مىقتى قولداۋشىسى رەتىندە، جۇڭگو ورتا شىعىستىڭ وڭىرلىك ماسەلەسىن شەشۋدە ماڭىزدى جەتەكشىلىك رول اتقارىپ كەلەدى. مىنە بۇل تۇيىننەن جۇڭگونىڭ اراب ەلدەرىنىڭ شىنايى سەرىگى ەكەنىن ايقىن سەزىنە الامىز.


    دۇڭ مانيۋان بىلاي دەدى: جۇڭگو مەن اراب ەلدەرى دامۋ جولىنداعى ەلدەر، دامۋ تالابى مەن كوركەيۋ ارمانى ۇقساستاۋ. ەكى جاقتىڭ قۇل ۇستاسا وتىرىپ بىرلىكتە العا باسۋى مەن ٴبىر-بىرىنە قارايلاسىپ كومەك بەرۋى-ورتا شىعس وڭىرىندە بەيبتشىلىك، ورنىقتىلىق، دامۋدى ەرتەرەك ىسكە اسىرۋعا سەپتىگىن تيگىزىپ قالماستان، جۇڭگو مەن اراب ەلدەرى سىندى ەكى ۇلتتىڭ ۇلى گۇلدەنۋى مەن جۇڭگو مەن اراب ەلدەرىنىڭ مۇددەلەس-تاعدىرلاس ورتاق تۇلعا قۇرۋىنىڭ نەگىزىن اناعۇرلىم بەكەمدەيدى.


اۋدارعان: سەرىك راقىم ۇلى