جۇڭگو جاڭا ٴداۋىر ادامدىق ۇقىق ىستەرىنىڭ دامۋى جونىندەگى كورمە جەناۋادا ٴوتتى، دامۋشىلىق القاۋعا بولەندى
كەلۋقاينارى:جۇڭگو قازاق راديو تورابى |جاۋاپتى رەداكتور: | جاڭالانعان ۋاقىت:2018-11-09 10:43:00


    11-ايدىڭ 5-كۇنى مەملەكەتتىك كەڭەستىڭ احپارات كەڭسەسى، جۇڭگونىڭ ب م ۇ نىڭ باس ىشتابى جەناۋاداعى باسقارماسى مەن شۋەدسارياداعى وزگەدە حالقارالىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەر ۇيىرمەسى بىرلەسىپ وتكىزگەن «جاڭا داۋىر جۇڭگو ادامدىق ۇقىق ىستەرىنىڭ دامۋى» جونىندەگى كورمە جەناۋاداعى ۋانگو سارايىندا اشىلدى. كورمەگە جيىنى 100 گە جۋىق فوتوسۋرەت، 10 نەشە ٴبولىم ميكرو كەسكىن قويىلىپ، ٴومىر ٴسۇرۋ ۇقىعىنان تارتىپ دامۋ ۇقىعى، ەكونوميكا، قوعام جانە مادەنيەت ۇقىعى، ازاماتتىىق ۇقىق، ساياسي ۇقىق، ەرەكشە شوعىر ۇقىعى سونداي-اق قورشاعان ورتا ۇقىعى قاتارلى كوپتەگەن كولەمدە جاڭا داۋىردەگى جۇڭگونىڭ ادامدىق ۇقىق ىستەرىندەگى جەتىستىكتەرىن ٴارى جۇڭگونىڭ دۇنيە ادامدىق ۇقىق ىستەرىنە قوسقان ۇلەسىن ايگىلەدى. بۇل ب م ۇ ادامدىق ۇقىق القالار قوعامىنىڭ 3-كەزەك ەلدەر ارا ادامدىق ۇقىق ايىرماشىلىعىن قاراۋ قارساڭىندا وتكىزگەن كورمە جينالىسى. گەرمانيا، كۋبا، برازيليا، ەۋروپاوداعى، وڭتۇستىك افريكا قاتارلى ەلدەردىڭ ب م ۇ ىنداعى تۇراقتى وكىلى مەن حالقارالىق ۇيىمداردىڭ جاۋاپتىلارى سونداي-اق بەي ۇكىمەت باسشىلارى قاتارلى 500 دەي ادام اشىلۋ سالتىنا قاتىناستى. جۇڭگو وكىلدەر ۇيىرمەسىنىڭ باستىعى، سىرتقى ىستەر مينسترىنىڭ ورىنباسارى يۋە يۇيچىڭ اشىلۋ سالتىندا بىلاي دەدى: جۇڭگونىڭ دامۋى جاڭا داۋىرگە ٴوتتى، شي جينپيڭ جولداس ۇيتقى بولعان پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ باسشىلىعىندا جۇڭگونىڭ ٴتۇرلى ىستەرىندە تاريحي تابىستار قولعا كەلىپ، ادامدىق ۇقىققا كەپىلدىك ەتۋ ىستەرى دە العا دامۋدا. وتكەن 5 جىلدا جۇڭگو دامۋدى ماڭداي الدى ورىنعا قويىپ، دۇنيە شارۋاشىلىعىنىڭ ارتۋىنا قوسقان ۇلەس سالىستىرماسى 30% تەن اسىپ، حالىقتىڭ ٴومىر ٴسۇرۋ جانە دامۋ ۇقىعى بۇرىنعىدان كۇشەيدى. 1500 دەن استام رەفورما شارالارى ازاماتتاردىڭ ساياسي، زاڭ، دەنساۋلىق، وقۋاعارتۋ قاتارلى جاقتارداعى ۇقىعىن بارىنشا قامتاماسىز ەتتى. جۇڭگو حالقارالىق ادامدىق ۇقىق سەلبەستىگىنە جاپپاي ىشكەرلەي قاتىناسىپ، حالقارالىق ادامدىق ۇقىق ىستەرىن جەبەۋگە بەلسەندى ۇلەس قوستى. جۇڭگو بۇدان بىلاي ٴوز بورىشىن مۇقيات اتقارىپ، اشىق كەشىرىمشىل تۇرعىدان قاراۋعا قاتىسىپ، ٴار جاقپەن تەپە-تەڭ، سيلاسىمدى نەگىزدە سىندارلى سۇحپات وتكىزەدى ٴارى تاراپتاردىڭ كەڭەس بارىسىندا وبيەكتيۆ، ٴادىل، ٴوزارا عيبىرات الىپ ورتاق داميتىندىعىنا سەنەدى.


    يۋە يۇيچىڭ بىلاي دەدى: تۇڭعىش رەتكى جۇڭگو حالقارالىق ەمپورت جارمەڭكەسى 5-قاراشا كۇنى شاڭحايدا باستالدى. ٴتوراعا شي جينپيڭ ارقاۋ ٴسوز سويلەدى. بۇل قازىرگە دەيىن دۇنيەدەگى ەمپورتتى باستى تاقىرىپ ەتكەن كولەمدى كورمە، حالقارالىق ساۋدا تاريحىنداعى اسا زور جاڭالىق، جۇڭگونىڭ دۇنيەگە اناعۇرلىم اشىلۋىنداعى ۇلكەن شارا، ٴارى جۇڭگونىڭ كوپ جاقتىلى ساۋدا ٴتۇزىلىسىن، شارۋاشىلىقتىڭ جەرشارىلانۋىن قولداۋداعى ىسجۇزىندىك ارەكەتى.


    مەملەكەتتىك كەڭەس احپارات كەڭسەسى ادامدىق ۇقىق مەكەمەسىنىڭ باستىعى لۋ گۋاڭجين اشىلۋ سالتىندا بىلاي دەدى: كوپ جىلدان بەرى قۇلشىنۋدىڭ ناتيجەسىندە جۇڭگو ادامدىق ۇقىقتىڭ بۇقارالىق قاعيداسىن ەلىمىزدىڭ ىسجۇزىندىك جاعدايىمەن ۇشتاستىرىپ، ەل جاعدايىنا ۇيلەسەستىن ادامدىق ۇقىق جولىن تاپتى. جاڭا داۋىردەگى ادامدىق ۇقىق ىستەرى دە حالىقتى وزەك ەتىپ، ٴومىر ٴسۇرۋ ۇقىعىن كۇشەيتۋگە، دامۋ ۇقىعىن كەپىلدەندىرۋگە، ادامداردىڭ جالپى بەتتىك دامۋىن جەدەلدەتۋگە، ادامدىق ۇقىق زاڭدارىن بەكەمدەۋگە، بۇكىل ادامزاتتىڭ ورتاق ۇقىعىن جەبەۋگە اناعۇرلىم باسا نازار اۋداردى.


    رەفورما جاساپ ەسىك اشقان 40 جىلداعى جۇڭگو قوعامدىق ۇيىمىنىڭ دامۋى مەن ادامدىق ۇقىق ىستەرىندەگى اياق الىسى تاقىرىبىندا جۇڭگو حالىقتىق ۇيىمى حالقارالىق اۋىس-كۇيىستى جەبەۋ قوعامىنىڭ ورىنباسار باس حاتشىسى ليۋ كايياڭ: ۇكىمەتتىڭ قولداپ-قۋاتتاۋىندا اتالعان ۇيىم ٴۇرتىس زورايىپ، شارۋاشىلىق قوعام دامۋى مەن ادامدىق ۇقىق ىستەرىندە بەلسەندى رول اتقاردى دەدى. وزگەدە وكىلدەر كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ، ايەلدەر ٴىسى، مۇگەدەكتەردىڭ ۇقىق-مۇدەسى، وسپىرىمدەردىڭ جىنىستىق جانە ٴوربۋ تازالىعى، بالالاردى قورعاۋ قاتارلى مازمۇنداردا تاجىريبە-تاسىلدەرىن بايىمدادى.


    «جۇڭگو از ۇلتتارىنىڭ دامۋى مەن ادامدىق ۇقىق بەتالىسى» جايلى توقتالعاندا ليۋ كايياڭ جۇڭگو كوپ ۇلتتى مەمىلەكەت. مەمىلەكەت ٴار قايسى از ساندى ۇلتتاردىڭ زاڭدىق ۇقىق-مۇددەسىن،ٴار ۇلت حالقىنىڭ تەپە-تەڭ، بەرەكەلى، ٴوزارا جاراسىمدى بولۋىن قامتاماسىزداندىردى دەدى.


    جۇڭگو حالقارالىق اۋىس-كۇيىس بىرلەستىگىنىڭ وكىلى جۇڭگونىڭ ۇلتتىق ساياساتىن، ۇلتتىق رايونداردىڭ دامۋ جاعدايىن جۇيەلى تانىستىردى. ٴار قايسى از ۇلت وكىلدەرى ۇكىمەتتىڭ از ۇلتتاردىڭ زاڭدىق ۇقىق مۇددەسىن قورعاۋداعى ٴونىمدى ادىستەرىن، از ۇلت رايونىنداعى شارۋاشىلىقتىڭ دامۋىن، حالىق تۇرمىسىن جاقسارتۋ مەن داستۇرلى مادەنيەتتى قورعاۋ احۋالىن جاندى مىسالدارمەن اسەرلى تانىستىردى.