19-قۇرىلتاي بايانداماسىنا تۇسىنىك : ۇلى وزگەرىس
كەلۋقاينارى:جۇڭگو قازاق راديو تورابى |جاۋاپتى رەداكتور: | جاڭالانعان ۋاقىت:2017-10-20 18:38:00


    «ۇلى وزگەرىس» ەرەكشە باعدارلاماسىنىڭ «شارۋاشىلىق تۇزىلىستى وسىزامانداندىرۋ»- قانداي تەڭشەۋلەر جۇرگىزىلىپ، قانداي جاڭالىق جاراتىلدى؟ دەگەن ەكىنشى ٴبولىمى، ستانسيامىز باقىلاۋشىسى ۋاڭ جياننىڭ، ٴتىلشىمىز ماچۋاڭ مەن جاڭ ميانمياننىڭ ناق مايداننان جاساعان تۇسىنىگىن تىڭداڭىزدار:


    ستانسيامىز باقىلاۋشىسى ۋاڭ جيان بىلاي دەدى:ادامدار كوبىندە «ساپا مەن قارقىندى بىرگە الىپ جۇرۋگە بولمايدى» دەپ قارايدى، حالىق سارايىندا باس شۋجيدىڭ بايانداماسىن تىڭداعانىمدا مىناداي تەرەڭ تۇسىنككە يە بولدىم: جۇڭگو شارۋاشىلىعىنىڭ بەس جىلدان بەرگى ەرەكشە دامۋىن ونىڭ « قارقىن مەن ساپا»اراسىنان تەڭدىك تابا العاندىعى دەپ بىلۋگە بولادى، بۇل بەينە جىلدام كەلە جاتقان« كوركەيۋ ٴنومىرلى» جۇردەك پويەزى سپەتتى، قارقىنى جىلدام بولۋمەن بىرگە باعىتى دا ورنىقتى، بۇل وڭاي-وسپاق ٴىس ەمەس. باس شۋجى شي جينپيڭنىڭ «شارۋاشىلىق تۇزىلىستى وسىزامانداندىرۋ» جونىندەگى ۇسىنىسى ەرەكشە كوزگە تۇستى. ىسجۇزىندە جۇڭگولىقتاردىڭ ويىنداعى ەڭ العاشقى«وسىزامانداندىرۋ»-تەك شارۋاشىلىق سالانى عانا مەڭزەيتىن، الايدا كولەمنىڭ ۇلكەن بولۋى ونىڭ شىنايى مىعىم ەكەندىگىن كورسەتپەيدى، شارۋاشىلىق مولشەردىڭ كولەمدى بولۋى ونىڭ قۇرلىمىنىڭ ۇيلەسىمدى ەكەندىگىنە ۋاكىلدىك ەتپەيدى. شارۋاشىلىق تۇزىلىستى وسىزامانداندىرۋدىڭ شەشۋشى تۇيىنى- تۇزىلىستە.جۇڭگو شارۋاشىلىعى قازىر كولەمدى كەڭەيتۋدەن ساپانى جاقسارتۋعا بۇرىلىس جاساۋدا.


    ستانسيامىز ٴتىلشىسى ماچۋاڭ بىلاي دەدى: شارۋاشىلىق دەگەن اتاۋدىڭ ماعىناسى ەرەكشە كەڭ، ۇلكەن ماعىنان ايتقاندا مەملەكەتتىڭ باياندى تىنشتىعىنا قاتىستى بولسا، تار ماعىنان ايتقاندا جۇرتشىلىقتىڭ كۇندەلىك ىشەر اسىنا تىكە قاتىستى. « شارۋاشىلىق قۇرىلىستى وزەك ەتۋ» دەگەن ٴسوز- پارتيا 11-كەزەكتى ورتالىق كوميتەتىنىڭ 3-جالپى ماجىلىسىنەن بەرى پارتيا نەگىزگى لۋشيانى بولىپ تۇراقتانىپ، 39 جىلدان بەرى وزگەرىپ كورگەن جوق. وسى وزگەرمەس لۋشياننىڭ جول كورسەتۋىمەن جۇڭگو شارۋاشىلىعى « تىڭ جاعدايعا» قادام تاستادى. باس شۋجي تەكسەرىپ زەرتتەۋ جۇرگىزگەن جەرىنىڭ بارىندە «جاڭالىق جاراتۋ، سايكەستى دامۋ، زالالسىز دامۋ، ەسىكتى ايقارا اشۋ، ورتاق يگىلىكتەنۋ» قاتارلى بەس دامۋ ٴىرى دامۋ تانىمىن اۋىزدان تاستامادى، ول: بۇل جۇڭگو شارۋاشىلىعىنىڭ باعدار شامى، ەلىمىز شارۋشىلىق دامۋىنىڭ تىڭ جاعدايعا قادام تاستاۋى مەن دۇنيە شارۋاشىلىعىنىڭ دارمەنسىزدىگىنە شىعارىلعان ناقتى شارا،-دەپ كورسەتتى. وسى بەس دامۋ تانىمىن قايتكەندە دايەكتى تياناقتاندىرۋعا بولادى؟ بۇل ٴۇشىن جۇڭگوعا ونەگە قاجەت. بيىل 1-ٴساۋىر كۇنى شۇڭ-ٴان جاڭا رايونى بارلىققا كەلدى. سودان ٴبىر اي بۇرىن باس شۋجى حىبەي ولكەسىنىڭ ٴانشي اۋدانىندا شۇڭ-ٴان جاڭا رايونىنىڭ جوسپار قۇرلىس قىزمەتىن تەكسەرگەن كەزدە بۇنىڭ كەلەلى ٴمانىن ايقىن اتاپ كورسەتتى. باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەدى:شۇڭٴان جاڭا رايونى ٴبىزدىڭ ۇرپاقتارعا قالدىراتىن تاريحي مۇرامىز بولادى، سوندىقتان بۇندا« دۇنيەلىك كوزايا، حالىقارالىق ولشەم، جۇڭگوشا ەرەكشەلىك، جوعارى تالاپ» تانىمىنان اۋىتقىماي، ونى جاڭا دامۋ تانىمىن دايەكتىلەندىرگەن جاڭالىق جاراتىپ دامىعان ۇلگى رايونعا اينالدىرۋ كەرەك. ۇلى دامۋ ۇلى ستراتەگياعا مۇحتاج بولسا، ۇلى ستراتەگيا قوماقتى قارجىنى قاجەت ەتەدى. شۇڭ-ٴان رايونىنىڭ دامۋى- تۇتاس جۇڭگونىڭ وڭىرلىك شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋ فورماسىنا ٴسوز جوق وزگەرىس اكەلەدى، بولاشاقتا جۇڭگو شارۋاشىلىعىنىڭ تىڭ جاعدايى اناعۇرلىم تەپە-تەڭ بولادى.


    ستانسيامىز ٴتىلشىسى جاڭ ميانميان بىلاي دەدى: 19-قۇرىلتاي ۋاكىلدەرىنىڭ بايانداماعا تالداۋ جاساۋ جاعدايىنان قاراعاندا دا ولاردىڭ« وسىزامانداندىرۋعا» سەنىمى كامىل ەكەندىگىن كورۋگە بولادى. جىل سوڭىندا جۇڭگو شارۋاشىلىعىندا تاعى قۋانارلىق جايىتتەر جارىققا شىقتى، الدىنعى جارىم جىلدا ەلىمىزدىڭ ىشكى وندىرىس جالپى ونىم قۇنىنىڭ ارتۋ قارقىنى %6.9 بولدى، سوڭعى جارىم جىلدا %7 بولاتىندىعى مەجەلەندى. جىل سوڭىندا ورتالىق كاسپورىندارى تۇزىلىسكە رەفورما جۇرگىزىپ بولادى. 3-توپتاعى ەركىن ساۋدا رايونىنىڭ الدىنعى جارىم جىلدىق دامۋىنان قۋانىشتى حابار تارالىپ، جاڭا تىزىمگە الىنعان كاسپورىن 60 مىڭنان استى.


    اۋدارعان: گۇلميرا قوزىقان قىزى