شي جينپيڭ تاجىكستان مەدياسىندا اۆتورلى ماقالا جاريالادى
كەلۋقاينارى: |جاۋاپتى رەداكتور: | جاڭالانعان ۋاقىت:2019-06-12 16:03:00

 

    ءوز حابارىمىز: 6 ـ ايدىڭ 12 ـ كۇنى ازيا ٴوزارا سەلبەستىك جانە سەنىمدىلىك شارالارى ٴماجىلىسىنىڭ 5 ـ رەتكى باسشىلار باس قوسۋىنا قاتىناسۋ ٴارى تاجىكستان رەسپۋبليكاسىندا مەملەكەتتىك ساپاردا بولۋ قارساڭىندا، مەملەكەت ٴتوراعاسى شي جينپيڭ تاجىكستاننىڭ «حالىق گازەتىندە »، «حابار» مەملەكەتتىك اگەنتتىگىندە «جۇڭگو ـ تاجىكستان دوستىعىنىڭ شۇعىلالى جاڭا جەتىستىكتەرىن قول ۇستاسا بىرلىكتە بەكەمدەيىك» دەگەن تاقىرىپتا اۆتورلى ماقالا جاريالادى.

 

ماقالادا بىلاي دەلىنگەن: تىرشىلىك تىنىسىنا تولى وسىناۋ جاز ورتاسىندا تاجىكستان پرەزيدەنتى راحىماننىڭ ۇسىنىسى بويىنشا، تاتۋ دوس ەل تاجىكستاندا مەملەكەتتىك ساپاردا بولامىن. 5 جىلدىڭ الدىندا تاجىكستاندا تۇڭعىش رەت ساپاردا بولعانىمدا، تاجىكستاننىڭ كوركەم تابيعات كورىنىسى، شۇعىلالى مادەنيەتى، اقجارقىن جايدارمان حالقى ماعان وتە تەرەڭ اسەر قالدىرعان ەدى. وسىناۋ بايىرعى وڭىرگە تاعى دا قادام تاستاپ، مەيماندوس تاجىكستاندىق دوستارمەن كەزدەسەتىندىگىمدى ويلاعاندا كوڭىلىم ۇمىت شۋاعىنا تولعانداي سەزىنۋدەمىن.

 

جۇڭگو مەن تاجىكستاننىڭ تاۋ ـ سۋى جالعاسىپ جاتادى. ەكى ەل حالقىنىڭ دوستىق بارىس ـ كەلىسى وتە ارىدان باستاۋ الادى. 2000 نەشە جىلدىڭ الدىندا، جۇڭگونىڭ باتىس حان پاتشالىعىنىڭ ەلشىسى جاڭ چيان باتىس وڭىرگە ساپار شەگىپ، ۇلى جىبەك جولىن اشىپ، ادامزات وركەنيەتىنىڭ اۋىس - كۇيىس تاريحىندا تاماشا داستان قالدىردى. نەشە مىڭ جىلدان بەرگى بەكەمدەلۋ ارقىلى ەكى ەل حالقىنىڭ دوستىعى بەينە ايبىندى پامير شىڭى سياقتى بارعان سايىن بيىكتەپ، اۋمالى ـ توكپەلى جاعدايدا مىزعىعان جوق، ٴداۋىردىڭ وزگەرىسىنە ىلەسە وزگەرىپ كەتكەن دە جوق.

 

ماقالادا بىلاي دەپ انىق ايتىلدى: 27 جىلدىڭ الدىندا جۇڭگو تاجىكستاننىڭ تاۋەلسىزدىگىن ەڭ الدىمەن مويىندادى، ەكى ەل ديپلوماتيالىق قاتىناس ورناتتى، جۇڭگو مەن تاجىكستان حالقىنىڭ دوستىعى تىڭ ومىرشەڭدىك كۇشكە يە بولدى. 27 جىلدان بەرى، جۇڭگو مەن تاجىكستان باستان ـ اياق ٴبىر ـ بىرىنە سەنىپ، ٴبىر ـ بىرىنە قۇرمەت ەتىپ، ٴار سالادا ٴوزارا ٴتيىمدى سەلبەستىك ورىستەتىپ، حالىقارالىق قوعامدا تۇرلىشە ٴتۇزىم، تۇرلىشە وركەنيەت، تۇرلىشە كولەمدەگى ەلدەردىڭ دوستىق سەلبەستىگىنىڭ ۇلگىسىن ورناتتى.

 

تەڭدىك، ٴوزارا سەنىمدىلىك جۇڭگو مەن تاجىكستاننىڭ دوستىعىن بولاتتاي بەرىك سومدادى. ٴوزارا سەنىمدىلىك نەگىز ەتىلگەندىگى سەبەپتى، جۇڭگو مەن تاجىكستان تاريحتان قالعان شەكارا ماسەلەسىن ٴساتتى شەشىپ، 495 كيلومەترلىك ورتاق شەكار سىزىعى جۇڭگو ـ تاجىكستان حالقىنىڭ دوستىعىن جالعاستىراتىن كوپىرگە جانە دانەكەرگە اينالدى. ەكى جاق ٴبىر ـ ٴبىرىنىڭ وزەكتى مۇددەسىنە ساياتىن كەلەلى ماسەلەلەردە باستان ـ اياق ٴبىرىن ـ ٴبىرى ٴتۇسىنىپ، ٴبىرىن ـ ٴبىرى قولداپ كەلەدى. جۇڭگو مەن تاجىكستان تاۋ ـ وزەندەرى تۇتاسقان تاتۋ كورشى، ادال دا سەنىمدى ابزال دوس، سەلبەسىپ ورتاق يگىلىكتەنەتىن جاقسى سەرىكتەر، ٴوزارا سۇيەمەلدەيتىن قورمال باۋىرلاس ەلدەرگە اينالدى.

 

ٴوزارا پايدا جەتكىزە ورتاق يگىلىكتەنۋ جۇڭگو ـ تاجىكستان دوستىعىن ومىرشەڭدىك كۇشكە يە ەتتى. جۇڭگو مەن تاجىكستاننىڭ «ٴبىر بەلدەۋ، ٴبىر جولدى» ورتاق قۇرۋ سەلبەستىگى الدىڭعى لەكتە كەلەدى. تاجىكستان جۇڭگومەن تۇڭعىش رەت جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋىن ورتاق قۇرۋ سەلبەستىك ەسكەرتپە حاتىنا قول قويىپ، سەلبەستىك كوميتەتىن قۇردى، ەكى جاق ٴبىر قىدىرۋ بەلگى سيپاتتى ٴىرى سەلبەستىك نىساندارىن بىلىكتە اتقاردى. جۇڭگو تاجىكستانعا قارجى قوسقان ەڭ ءىرى ەلگە جانە نەگىزگى ساۋدا سەرىگىنە اينالدى. الداعى بىرنەشە جىلدا جۇڭگو مەن تاجىكستاننىڭ ساۋدا سوماسى 3 ميلليارد امەريكا دوللارىنان اسادى. اماليات جۇڭگو مەن تاجىكستان ارتىقشىلىق ارقىلى ءوزارا تولىقتاۋ، دامۋعا تالپىنۋ، ورتاق يگىلىكتەنىپ كوركەيۋ جولىن اشقاندىعىن دالەلدەدى.
جۇرت تىلەگىنىڭ توعىسۋى جۇڭگو مەن تاجىكستاننىڭ دوستىعىن ۇرپاقتان ـ ۇرپاققا جالعاستىردى. «حانزۋ ٴتىلىن ۇيرەنۋ ورلەۋى»، «تاجىك ٴتىلىن ۇيرەنۋ ورلەۋى » ەكى ەلدە سالتقا اينالدى. جۇڭگونىڭ كوپتەگەن ۆەنيۋەرستەتى تاجىك ٴتىلى كاسىبىن جانە تاجىكستان زەرتتەۋ ورتالىعىن اشتى، ەكى كۇڭزى ينستيتۋتى مەن ەكى كۇڭزى ساباقحاناسى تاجىكستاندا حانزۋ ٴتىلى وقىتۋ قىزمەتىن ورىستەتتى. وتكەن ايدا «تاجىكستان مادەنيەت مەرەكەسى» بەيجيڭ مەن شي ـ اندا ٴساتتى وتكىزىلىپ، جۇڭگو حالقى تاجىكستان مادەنيەتىنىڭ تارتىمدىلعىن تاعى ٴبىر رەت سەزىندى. ەكى ەل حالقى تۋىسقاندىق سەزىممەن ۇنەمى بارىس ـ كەلىس جاساپ، ۇرپاقتان ـ ۇرپاققا جالعاسقان دوستىق جۇرت جۇرەگىنە تەرەڭ ۇيالادى.

 

ماقالادا بىلاي دەپ باسا دارىپتەلدى: بۇگىنگى دۇنيە ٴجۇزى ٴجۇز جىلدا بولماعان زور وزگەرىسكە ٴدوپ كەلىپ وتىر، بەيبىتشىلىك پەن دامۋ ٴالى دە ٴداۋىردىڭ باستى تاقىرىبى، ٴبىراق قورعانىمپازدىق، سىڭار جاقتىلىق كەسە كولدەنەڭدەپ، وڭىرلىك جاعدايداعى تۇراقسىز فاكتورلار كوبەيدى. جۇڭگو مەن تاجىكستاننىڭ جالپى بەتتىك ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك قاتىناسىنىڭ دامۋى تاپتىرماس تاريحي ورايعا دا، بۇرىن بولىپ كورمەگەن كۇردەلى سىندارعا دا كەزىكتى. جۇڭگو تاجىكستانمەن تىزە قوسا سەلبەسىپ، ورايدى مىقتى يگەرىپ، سايىستارعا بىرگە توتەپ بەرۋدى قالايدى.

 

ٴبىز ساياساتتىق بايلانىستى تەرەڭدەتىپ، جۇڭگو ـ تاجىكستان قاتىناسىنىڭ دامۋىنا ستراتەگيالىق جانە ۇزاق بولاشاقتىق تۇرعىدان جوعارى دەڭگەيدە جوبا جاساۋىمىز كەرەك. ٴبىز «ٴبىر بەلدەۋ، ٴبىر جولدى» بىرگە قۇرۋدىڭ ەگجەي ـ تەگجەيلى جوباسىن جاساپ، تەڭدىك، ٴوزارا تيىمدىلىك نەگىزىندە سەلبەستىك ٴورىسىن كەڭەيتىپ، مازمۇنى باي، ٴونىمى كورنەكتى، حالىققا ٴتيىمدى ناقتى سەلبەستىك جاعدايىن قالىپتاستىرۋىمىز كەرەك. ٴبىز حالىق تىلەگىنىڭ توعىسۋىن ىلگەرىلەتىپ، جۇڭگو مەن تاجىكستان سىندى ەكى ۇزاق وركەنيەتتىڭ اۋىس ـ كۇيىس، توعىسۋ بارىسىندا ٴتىپتى دە باي مازمۇندى بولۋىنا مۇمكىندىك جاساۋىمىز كەرەك. ٴبىز جاستار مەن ورەندەردىڭ جۇرەگىنە دوستىق ۇرىعىن سەۋىپ، ەكى ەلدىڭ دوستىق ىستەرىنىڭ ٴىزباسارلارىن تاربيەلەپ، جۇڭگو مەن تاجىكستان دوستىعىنىڭ ۇرپاقتان ـ ۇرپاققا جالعاسۋىنا مۇمكىندىك جاساۋىمىز كەرەك. ٴبىز «ٴۇش ٴتۇرلى كۇشكە» سوققى بەرۋ مەن ەل اتتاعان ۇيىمدىق قىلمىس وتكىزۋ، ەسىرتكىگە تيىم سالۋ، ينتەرنەت حاۋىپسىزدىگى سياقتى سالالارداعى سەلبەستىكتى بار كۇشپەن تەرەڭدەتىپ، ەكى ەلدىڭ جانە وسى ٴوڭىردىڭ حاۋىپسىزدىگى مەن ورنىقتىلىعىن اناعۇرلىم ويداعىداي قورعاۋىمىز كەرەك. ٴبىز حالىقارالىق ىستەردەگى ستراتەگيالىق سەلبەستىكتى كۇشەيتىپ، بۇكىل جەرشارىندىق جونگە سالۋ جۇيەسىنىڭ كەمەلدەنۋى مەن وزگەرۋىن ىلگەرىلەتۋ جولىندا قاجىماي - تالماي قۇلشىنۋىمىز كەرەك.

 

ماقالانىڭ سوڭىندا بىلاي دەلىندى: ازيا ٴوزارا سەلبەستىك جانە سەنىمدىلىك شارالارى كەڭەسى قۇرىلعان 27 جىلدان بەرى، ٴداۋىردىڭ دامۋ اعىمىنا سايكەسىپ، ٴار ەلدىڭ ٴوزارا سەنىمى مەن سەلبەستىگىن نىعايتۋعا كۇش سالىپ، ٴوڭىردىڭ حاۋىپسىزدىگى مەن ورنىقتىلىعىن قورعاپ، ازيانىڭ بەيبىتشىلىگى مەن دامۋىن جەبەۋگە بەلسەندى ۇلەس قوستى. تاجىكستان ازيا ٴوزارا سەلبەستىك جانە سەنىمدىلىك شارالارى كەڭەسىنىڭ ٴتوراعا ەلى بولعاننان بەرى، ازيا ٴوزارا سەلبەستىك جانە سەنىمدىلىك شارالارى كەڭەسىنىڭ دامۋىن ىلگەرىلەتۋگە بەلسەندى ۇلەس قوستى. جۇڭگو تاجىكستانمەن جانە باسقا دا مۇشە ەلدەرمەن بىرگە دۋشانبە باس قوسۋىن جاڭا باستاما ەتىپ، ازيا ٴوزارا سەلبەستىك جانە سەنىمدىلىك شارالارى كەڭەسى سەلبەستىگىنىڭ ۇزدىكسىز تىڭ ساتىعا كوتەرىلۋىن ىلگەرىلەتىپ، ازيا مەن دۇنيە ٴجۇزىنىڭ حاۋىپسىزدىگى جانە دامۋىن جەبەۋگە اناعۇرلىم زور ۇلەس قوسۋدى قالايدى. جۇڭگو تاجىكستانمەن تىزە قوسا قۇلشىنىپ، تاباندى قۇلشىنۋ رۋحىمەن جۇڭگو ـ تاجىكستان دوستىعىنىڭ تىڭ شۇعىلاسىن بىرگە سومداۋدى قالايدى.