يۇنناننىڭ حاني ساتىلى اتىزىنداعى ٴتىلشى ەستەلىگى
0
2017-07-04 09:25:00
|
كەلۋقاينارى:جۇڭگو قازاق راديو تورابى
|
جاۋاپتى رەداكتور :ايناگۇل

    ايناگۇل تولەگەن قىزى 

    ورتالىق حالىق راديو ستانسياسىنىڭ ۇلتتار راديو تورابىنداعى مۇڭعۇل، تيبەت، ۇيعۇر، قازاق، چاۋشيان، حانزۋ ۇلتىنان قۇرام تاپقان تىلشىلىك گرۋپپامىز ماۋسىمنىڭ 26-كۇنى تاڭەرتەڭگى ۇشاقپەن 3 جارىم ساعاتتا كۇنميڭ اۋە جايىنا قوندىق، اۋە جايدا كۇتىپ تۇرعان كۇنميڭ قالالىق ۇگىتٴبولىمىنىڭ قاتىستى اۆتوكولىگى ۋادەلى ۋاقىتتا تىلشىلىك گرۋپپاسىن توسىپ تۇر ەكەن. ماقساتتى جەرىمىز مىڭ زى قالاسىنا بەت العان اۆتوكولىك جۇيتكىپ كەلەدى، تەرەزدەن جول بويى جاپ-جاسىل تۇسكە بويانعان كوركەم كورىنىستەرگە ٴتانتى بولىپ ٴبىر جاعىنان قىزمەتتەستەر ارا اڭگىمە دۇكەنىن قۇرىپ 3 جارىم ساعاتتىق جولدىڭ قالاي ٴوتىپ، مىڭزى قالاسىنا قالاي جەتىپ بارعانىمىزدى دا بىلمەي قالدىق. مىڭزى قالاسى قۇرىلىستارى رەتتى سالىنعان، اۋاسى كەرەمەت، تىنىستى قالا ەكەن. ٴبىز جاتار ورنىمىزعا جايعاسقاندا كەشكى تاماق ۋاقىتى دا بولىپتى، تاماقتان سوڭ مىڭزى قالاسىنىڭ كەشكى كورىنىسن تاماشالاپ تا قايتتىق.


    ەرتەسى تاڭ اتىسىمەن ساعات 8:30 دا كولىگىمىزگە وتىرىپ حۇڭحى اۋدانىنا جول الدىق، حۇڭحى اۋدانى دەمەكشى بۇلاي اتاسا كوپ ادام بىلە بەرمەس كادىمگى حۇڭحى ماركالى تەمەكىنىڭ شىققان جەرى دەسەك بەيتانىس ەمەستەي سەزىلەر بالكىم. شوفەر ۇستاز بىزگە ىشتەي دايارلىقتارىڭىز بولسىن كلت بۇرىلمالى جول وتە كوپ، كولىكتە جۇرەكتەرىڭىز اينيتىندار ٴدارى الىپ الىڭىزدار دەپ تە ەسكەرتتى. تاڭەرتەڭ ەرتە شىققان بىزدەر كولىككە وتىرىسىمىزبەن ۇزاق جولدىڭ ىرعاعىمەن ۇيقىعا باس قويدىق، ارالىقتا جول جونەكەي جاپ-جاسىل بۇلىسپەن كومكەرىلگەن تاماشا تابيعاتقا قاراپ، ىشتەي تامسانىپ كەلەمىن بۇل جەردىڭ عاجابى لەزدە جاڭبىر سار ەتىپ قۇيىپ لەزدە اشىلىپ كەتەدى ەكەن، ىشتەي شىركىن وسى جاڭبىرلاردى قۋاڭشىلىق جايلاعان جەرلەرگە بەرسەشى دەپ تە قويامىن. مىنەكي 4 ساعاتتىق جولدى باسىپ حۇڭحى اۋدانىنادا جەتتىك. ٴبىز بارعاندا جاڭبىر شەلەكتەپ قۇيىپ تۇردى. ول جەردەگى بىردەن ٴبىر قيىنشىلىق مۇسۇلمانشا تاماقتاردىڭ جوقتىعى بولدى، ۇيعۇر قىزمەتتەسىم ەكەۋىمىز ٴوزىمىز الىپ العان ازىقتىقتاردى قورەك ەتىپ، تۇستەن كەيىنگى تىلشلىك قىزمەتىمىزگە دە كىرىسىپ كەتتىك.


    وسى جولعى ساپارىمىزدىڭ باستى ماقساتى كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋدەن قامال الۋ ساياساتىن وزەك ەتە وتىرىپ حاني ۇلتتارى قونىستانعان اۋىل-قىستاقتاردى نەگىز ەتۋ بولعاندىقتان ساپارىمىزدىڭ جالعاسى حاني ساتىلى اتىزىنداعى اۋىل-قىستاقتارمەن جالعاسىن تاۋىپ جاتتى. تىلشىلىگىمىزدەن بۇرىن ۋاقىتىمىزدىڭ كوبى تاۋ جولىنا كەتىپ وعان قوسا تولاستاماي جاۋعان جاڭبىردا ەس-اقىلىمىزدى شىعارىپ جىبەرگەندەي بولدى.


    مىنە، ايداعارشا يرەلەڭدەگەن تاۋ جولىمەن تىنباي كوككە كوتەرىلىپ اسپاليت جولمەن بۇلت اراسىنا كىرىپ كەتكەندەي بولدىق، اسپاليت جول دەگەنىمەن ۇنەمى تۋىلاتىن جول كوشكىنىن ويلاعانىڭىزدا بۇل جەردەگى حالىقتارعا قول قويماي تۇرا المايسىز، ولار اۋدانعا بارۋى ٴۇشىن قانشالىقتى جاپامەن بارىپ كەلەدى دەگەن وي ەرىكسىز كەلەدى. مىنە ناعىز تابيعاتتىڭ عاجاپ كورىنىسى ادام قولىمەن ولشەپ جاسالىنعانداي حاني ساتىلى اتىزدىڭ ايبىندى دا كوركەم كورىنىسى، ٴار تاۋدىڭ باسىنا ەكى ٴۇش قاباتتىق عيماراتپەن جاۋدىراپ سالىنعان قىستاق كورىنىسى بۇلت اراسىندا وزگەشە كورىك بەرىپ تۇر، شوفەر ۇستازدىڭ ايتۋىنا قاراعاندا ەگەردە بۇگىن جاڭبىر جاۋماعان بولسا ٴوزىمىزدىڭ قانشالىقتى بيىكتە تۇرعانىمىزدى كورگەندە قورقىنىش بيلەيتىندىگى داۋسىز،-دەيدى. دەرەكتەرگە قاراعاندا ساتىلى اتىزدى 1995-جىلى فرانسيانىڭ انتروپولوگيا عالىمى وۋيەنا دوكتور بايقاپ ساتىلى اتىزدىڭ جاراتىلسىنا تامسانعاندا اۋىزىنا ٴسوز تۇسپەي: حانيلىقتاردىڭ ساتىلى اتىزى ناعىز بايتاق دالاداعى مۇسىن، حاني حالقى ناعىز بايتاق دالاداعى كوركەمونەرشى ەكەن، مۇنى نەگە الەمدىك مۇراعاتتار تىزىمدىگىنە ٴوتىىنش ەتپەسكە دەپ جۇڭگولىقتارعا وي سالعان، مىنە سودان باستاپ ٴوتىنىش ەتۋمەن 2013-جىلى رەسىمي الەمدىك مۇراعاتتار تىزىمدىگىنە ەنگەن. شوفەر اعاي حاني ساتىلى اتىزى ماۋسىمعا ساي الۋان تۇسكە بولەنىپ وتىراتىندىعىن ايتقاندا دەرەۋ قولفونىمىزبەن ٴار ماۋسىمداعى كورىنىستەرىن ىزدەپ ساتىلى اتىز جونىندە العاشقى تۇسىنىكتەرگە يە بولعانداي بولدىق.


    وسى جولعى ساپارىمىزدىڭ تاعى ٴبىر ەرەكشەلىگى ۇشقىشسىز ايروپلانمەن كەڭىستكتەن كورىنىس الۋ ەدى ورتالىق راديونىڭ حانزۋ تورابىنداعى ەكى تىلشىمىزدە مىندەتتەرىن اقساتپاي ساتىلى اتىزدىڭ ٴار قىرىنان تۇسىرىلگەن كوركەم كورىنىستەرىمەن قامداپ وتىردى. حۇڭحى اۋدانىنان ساتىلى اتىزعا ەكى ساعاتتاي جولمەن ۋادەلى جەرىمىزگەدە جەتتىك-اۋ! جول بويى يرەكتەلگەن جولدان جۇرەگىمىز كوتەرىلىپ كەلگەن بىرنەشەۋىمىز تازا اۋادا ازىراق تىنىستاپ العان سوڭ، قىستاقتىڭ جالپى جاعدايىمەن تانىسا باستادىق، بۇل جەردەگى حالىق ٴبىرى جاسىل ونىمدەردى بازارعا سالسا، ٴبىرى حاني ساتىلى اتىز ساياحات ەكولوگيا بايلىعىنان پايدالانىپ كىرىس كوزىن اشقان ەكەن. نەگىزىنەن حاني ۇلتى قونىستانعان قىستاق ادامدارىنىڭ ەڭبەكشىلدىگىنەن مومىن دا جۋاستىعى دا كورىنىپ تۇر، قىستاقتىڭ جالپى جاعدايى، كىرىمى، شارۋاشىلىعى دەگەندەرگە قاتىستى سۇراقتاردىڭ جاۋابىنا يە بولعان سوڭ، قۇلاققا ۇرعان تاناداي بەينە سىرتقى دۇنيەدەن بەيحابار بولىپ تۇرمىس كەشىرىپ جاتقان حالىقتىڭ تۇرمىسى ماعان وسىنداي ورتادا جاساپ جاتقاندارىنا زەرىگىشتى سەزىنبەي مە ەكەن دەگەن سۇراقتىڭ جاۋابىن تاپقىم كەلگەندەي، قارتاڭ تارتقان ٴبىر اتايدان قانشا بالاڭىز بار؟ بالالارىڭىز قايدا تۇرادى؟ دەپ سۇراعانىمدا ەكى بالاسىنىڭ سىرتتا (كۇنميڭدە) جۇمىس ىستەپ اقشا تاباتىندىعىن، بالالارىن ساعىنعاندا ٴوزى بارىپ كورىپ تۇراتىندىعىن ايتقاندا جاستاردىڭ ازامات جاسىنا تولعان سوڭ نەگىزى بۇل جەردە تۇرمايتىندىعىن ۇعىندىم، ال جول-جونەكەي ارقاسىنا اۋىر جۇك اسىنعان ورتا جاستارداعى ايەلدى كورىپ قاتتى اياپ كەتتىم، ونىڭ جاسىنان بۇرىن بۇكىرەيگەن بەلدەرى، قولدارى بەينە كومىردىڭ قاراسىنداي قاپ-قارا بولىپ كەتكەن بەينەسىن كورىپ اۋىل ايەلدەرىنىڭ جاپاكەشتىگىن سەزىنگەندەي بولدىم.


    تىلشىلىك مىندەتىمىزدى تامامداپ بولدىق-اۋ دەگەندە شوفەر اعاي كەنەتتەن بىزگە قىستاقتىڭ تومەن جاعىندا «قارتايماس بۇلاق سۋى» بار بارعىلارىڭ كەلسە باستاپ بارايىن دەگەندە بىرنەشەۋىمىز لەزدەن شوفەر اعايدىڭ سوڭىنان ىلەسە جونەلدىك، جول-جونەكي كوركەم كارتينالاردى فوتوعا تۇسىرىپ، بۇلاق سۋىنادا جەتتىك، مەيلى اڭىز بولسىن الدە شىن بولسىن ايتەۋ شەتىمىزدەن بۇلاق سۋىنان سوراپتاپ ىشە باستادىق، مۇڭعۇل قىزمەتتەسىم قىزدارعا ەندى ٴتىپتى جاساراتىن بولدىڭدار دەپ قالجىڭداپ تا قويادى....


    ٴۇش كۇندە ٴۇش قىستاققا بارعان بىزدەر ٴۇشىن كۇندىز جول ٴجۇرىپ كەشقۇرىم مىندەتىمىزدى اياقتاپ جاتار ورنىمىزعا قايتقاندا تۇنگى ساعات 11 لەردەن اسىپ، ماقالامىزدى دايىنداپ بولعاندا 2-3 تەردە جاستىققا باس قويعان شارشاۋلارىمىز باسىندا ٴسال باتقانداي بولعانىمەن جولداعى قىزمەتتەستەردىڭ نە قيلى قىزىقتارى، تىلشىلىك بارىسىنداعى تاڭدانىستار ٴبارى-ٴبارىن دە ۇمىتتىرىپ جىبەرگەندەي بولدى.

5555.jpg
55.jpg
777777.jpg
77.jpg
5555555.jpg