كۇن شىعىستان جىبەك سامال ەسەدى، بارشا قاۋىم بارەكەلدى دەسەدى
0
2018-09-14 12:25:00
|
كەلۋقاينارى:جۇڭگو قازاق راديو تورابى
|
جاۋاپتى رەداكتور :داۋىل

كۇن شىعىستان جىبەك سامال ەسەدى، بارشا قاۋىم بارەكەلدى دەسەدى ــ ءتوراعا شي جينپيڭ رەسەيگە بارىپ، 4 ـ كەزەكتى شىعىس شارۋاشىلىق تالقىسىنا قاتىناسىپ قوماقتى تابىستارعا قول جەتكىزدى


ورتالىق راديو-تەلەۆيزيا باس ستانسياسىنىڭ حابارى. 9 ـ ايدىڭ 11ـ، 12ـ كۇندەرى ءتوراعا شي جينپيڭ رەسەيگە بارىپ، 4 ـ كەزەكتى شىعىس شارۋاشىلىق تالقىسىنا قاتىناسىپ، پۋتين پرەزيدەنتپەن بىرلىكتە جاڭا داۋىردەگى جۇڭگو ـ رەسەي قاتىناسىن دامۋعا باستاپ، شىعىس سولتۇستىك ازياداعى ءار قايسى ەلدەرمەن بىرلىكتە وڭىرلىك دامۋ جانە بەيبىتشىلىك ۇلى جوسپارىن اقىلداستى. ءتوراعا شي جينپيڭنىڭ وسى رەتكى ساپارى ـ بەيبىتشىلىك، دامۋ، سەلبەستىك، ورتاق يگىلىكتەنۋ ۇلى تۋى بيىك ۇستالعان، جۇڭگو مەن رەسەي قاتىناسىنا جاڭا قوزعاۋشى كۇش قوسىلعان، وڭىرلىك سەلبەستىككە جاڭا بولاشاق قاقپاسى اشىلعان، حالىقارالىق قاتىناستا جاڭا بەينە جاراتىلعان ءوزارا سەنىم تەرەڭدەتىلگەن ساپار؛ دوستىق كۇشەيتىلگەن ساپار؛ سەلبەستىككە ءورىس اشىلعان ساپار؛ ورتاق يگىلىكتەنۋ جەبەلگەن ساپار بولدى.


بۇل رەتكى ساپاردا ءتوراعا شي جينپيڭ شىعىس شارۋاشىلىق تالقىسىنا تۇڭعىش رەت قاتىناسىپ، جۇڭگو مەن رەسەيدىڭ قارسى تاراپتىڭ كولەمدى ارەكەت وتكىزۋىن ءوزارا قولداۋ ءداستۇرىن جالعاستىرىپ، پۋتين پرەزيدەنتتىڭ دارقان پەيىلمەن قارسى الۋىنا يە بولدى. ەكى ەل باسشىلارى دوستىق پەيىل، ىستىق ىقىلاستى بەينەدە كەڭ كولەمدە جانە شاعىن كولەمدە جۇزبە- ءجۇز سىرلاسىپ ءتۇسىنىسىپ، ءوزارا وي پىكىر اۋىس ـ كۇيىس جاساپ، جۇڭگو مەن رەسەيدىڭ جالپى بەتتىك ستراتەگيالىق سەلبەستىك سەرىكتەستىك قاتىناسىن اناعۇرلىم دامىتا تۇسۋگە ورنالاستىرۋ جاساپ، كەلەلى حالىقارالىق جانە وڭىرلىك ماسەلەلەردە ورتاق تانىمعا كەلىستى. ەكى جاق ستراتەگيالىق تاباندىلىقتى ساقتاپ، ستراتەگيالىق سەلبەستىكتى قويۋلاتىپ، جۇڭگو ـ رەسەي ەلدەرىنىڭ جانە حالىقارالىق قوعامنىڭ ورتاق مۇدەسىن قورعاۋعا ماقۇل بولدى. ەكى جاق الداعى بولاشاقتا حالىقارالىق قوعاممەن بىرلىكتە قۇلشىنىپ، ءار الۋان قولامتالى ماسەلەلەردى ساياسي جولمەن شەشۋ بارىسىن جەبەيدى، سىڭار جاقتىلىق پەن ساۋدا قورعامپازدىققا ورتاق قارسى تۇرادى، ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسى تانىمىن ۇستانىپ، جاڭاشا حالىقارالىق قاتىناس قۇرۋدى جەبەيدى. جوعارىداعى ءبىر سىپىرا ورتاق تانىمدار جۇڭگو مەن رەسەي قاتىناسى ەكى جاقتىڭ ستراتەگيالىق بەكىمى جانە ۇزاق بولاشاقتىق تالعامى ەكەندىگىن، ەكى ەلدىڭ حالىقارالىق ىستەردەگى بەلسەندى ىقپالى ۇزدىكسىز زورايىپ، ستراتەگيالىق ورنىقتىرۋ رولى بارعان سايىن كورنەكتەنگەندىگىن، ءىرى ەلدىك وبراز ورناتىپ، كورشىلەستىك قاتىناستىڭ ۇلگىسىنە اينالعاندىعىن كورسەتەدى.


ءتوراعا شي جينپيڭ مەن پرەزيدەنت پۋتيننىڭ ارنايى ۋاقىت شىعارىپ ەكى ەلدىڭ دوستىق اۋىس ـ كۇيىس قيمىلدارىنا قاتىناسۋى وسى رەتكى ساپارداعى جارقىن تۇيىنگە اينالدى. بيىل سىچۋاننىڭ ۋىنچۋان اۋدانىنداعى جەر سىلكىنىس اپات رايونىنداعى بالالاردىڭ رەسەيگە بارىپ كۇتىمدەلگەنىنە 10 جىل بولادى. جەر سىلكىنىس اپاتى تۋىلعان سوڭ، سىلكىنىس رايونداعى ورتا، باستاۋىش مەكتەپتەردەن جيىنى 900 وقۋشى «مۇحيت» اتتى رەسەي مەملەكەتتىك بالالار ورتالىعىنا اپارىلىپ ىستىق مەيىرلى كۇتىمگە الىندى جانە زەيىن قويا قامقورلىق جاسالدى. جۇڭگو ـ رەسەي باسشىلارى «مۇحيت» ورتالىعىندا ءوزارا تەرەڭ دوستىق ورناتقان ەكى ەل جاس وسپىرىمدەرىنىڭ ۋاكىلدەرىن بىرگە قابىلداپ، ەكى ەل جاس وسپىرىمدەرىن مەملەكەتتىڭ جارامدى ازاماتتارى جانە دوستىقتىڭ ەلشىلەرى بولۋعا، جۇڭگو مەن رەسەيدىڭ داۋىردەن داۋىرگە جالعاسقان ءداستۇرلى دوستىق ىستەرىنىڭ جاڭا الاۋىن ۇرپاق جالعاپ ۇلاستىرا، ماڭگى وشىرمەي جالىنداتا بەرۋگە شابىتتاندىردى. ءتوراعا شي جينپيڭ «مۇحيت» رەسەي مەملەكەتتىك بالالار ورتالىعىنداعى وقىتۋشى ـ وقۋشىلاردى جۇڭگوعا مەيمان بولا كەلىپ، ەكى ەلدىڭ دوستىق قارىم ـ قاتىناسىنىڭ جاڭا جىرلارىن جازۋعا ۇسىنىس ەتتى. ءتوراعا شي جينپيڭ پرەزيدەنت پۋتيننىڭ ۇسىنىسى بويىنشا «قيىر شىعىس كوزەسى» اتتى كەمە جارىسىنىڭ جۇلدەگەرلەرىنە سيلىق تاراتۋ سالتىنا قاتىناسىپ، جۇڭگو مەن رەسەيدىڭ دەنە تاربيە جانە ادامزات مادەنيەتى اۋىس ـ كۇيىسىن كۇشەيتۋدى قولدادى. ءتوراعا شي جينپيڭ مىنانى باسا ايتتى: جۇڭگو مەن رەسەيدىڭ ادامزات مادەنيەت اۋىس ـ كۇيىسىن مەحانىزىمدەندىرۋدى، داعدىلاندىرۋدى جەبەۋ، ءوزارا مادەنيەت ءداستۇرى جونىندەگى تۇسىنىك پەن تانىمدى تەرەڭدەتۋ كەرەك.

وسى رەتكى ساپاردا ءتوراعا شي جينپيڭ مەن پرەزيدەنت پۋتين ەكى ەلدىڭ كەلەسى قادامداعى ناق سەلبەستىك باعىتىن پلانداپ، «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جولدى» ورتاق قۇرۋدى جانە ەۋرو ـ ازيا شارۋاشىلىق وداعىن ۇشتاستىرۋدى جالعاستى ىشكەرىلەتۋدى، ەنەرگيا، اۋىل شارۋاشىلىعى، عىلىم تەحنيكالىق جاڭالىق جاراتۋ، فينانىس قاتارلى سالالارداعى سەلبەستىكتەردى ءتۇيىندى تۇردە كۇشەيتۋدى، ستراتەگيالىق ءىرى نىسانداردى ورنىقتى قاداممەن جۇرگىزۋدى، سەلبەستىكتىڭ جاڭا ارتۋ تۇيىندەرىن بەلسەنە جاراتۋدى اقىلداسىپ بەلگىلەدى. ءتوراعا شي جينپيڭ پرەزيدەنت پۋتيندى كەلەر جىلى جۇڭگوعا كەلىپ 2 ـ كەزەكتى «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» حالىقارالىق سەلبەستىك جوعارى دارەجەلى تالقىسىنا قاتىناسۋعا ۇسىنىس ەتتى، پۋتين مۇنى تاباندا قۋانا قابىلدادى. ەكى ەل باسشىلارى جۇڭگو مەن رەسەيدىڭ شارۋاشىلىق ـ ساۋدا سەلبەستىك سۋرەت كورمەسىن بىرلىكتە ەكسكۋرتسيالادى ءارى ءبىر سىپىرا ەكى جاقتى سەلبەستىك حۇجاتتارعا قول قويۋعا كۋا بولىپ، ەكى جاقتىڭ سەلبەستىك اياسىنىڭ اسا كەڭ ەكەندىگىن ايگىلەدى. ەكى ەل باسشىلارى جۇڭگو ـ رەسەي جەرلىك ورىندارىنىڭ باسشىلار سۇقپات ماجىلىسىنە بىرگە قاتىناستى، سونىمەن بىرگە، قيىر شىعىس سالت داستۇرىندەگى ءبىر كوشەنى ەكسكۋرتسيالاپ كوزدەن كەشىردى. شي جينپيڭ مىنانى باسا ايتتى: بيىلعى جانە كەلەر جىلعى جۇڭگو ـ رەسەي جەرلىك ورىندارىنىڭ سەلبەستىك اۋىس ـ كۇيىسى سىندى وسىناۋ ورايدان پايدالانىپ، ەكى ەلدىڭ جەرلىك ورىندار سەلبەستىگىنىڭ جاڭا ءداۋىرىن باستاۋ كەرەك.


شىعىس شارۋاشىلىق تالقىسى ـ شىعىس سولتۇستىك ازياداعى ءار ەلدىڭ اقىل ـ پاراسات توپتاپ، سەلبەستىكتى ورتاق اقىلداساتىن ماڭىزدى ورايى. ءتوراعا شي جينپيڭ تالقىنىڭ جالپى ماجىلىسىندە : ءوزارا سەنىمدىلىكتى ارتتىرىپ، وڭىرلىك بەيبىت تىنىشتىقتى قورعاۋ؛ سەلبەستىكتى ىشكەرىلەتىپ ءار ەلدىڭ ءوزارا پايدا جەتكىزە ورتاق يگىلىكتەنۋىن ىسكە اسىرۋ؛ ءوزارا ۇيرەنىپ ۇلگى الىپ، حالىقتار ءداستۇرلى دوستىعىن بەكەمدەۋ؛ ۇزاق بولاشاقتى كوزدەپ، ۋنيۆەرسال سايكەستى دامۋ كەرەك دەگەن 4 دارىپتەمەسىن العا قويدى. بۇل ماڭىزدى دارىپتەمەلەر شىعىس سولتۇستىك ازيا رايونىنىڭ تاماشا بولاشاعىن جاراتۋعا ايقىن جول كورسەتىپ بەرىپ، ماجىلىسكە قاتىناسقان ءار جاقتىڭ قولداۋىنا جانە ءۇن قوسۋىنا يە بولدى.


تالقىعا قاتىناسقان كەزدە ءتوراعا شي جينپيڭ ماجىلىسكە قاتىناسقان ءار ەل باسشىلارىمەن دوستىق پىكىر ـ اۋىس كۇيىس جاساپ، ءوزارا سەنىمدىلىك سەلبەستىكتى كۇشەيتتى. موڭعۇليانىڭ پرەزيدەنتى باتتولعامەن كەزدەسكەندە، ەكى جاق جۇڭگو ـ موڭعۇليا قاتىناسىنىڭ دۇرىس باعىتىن ويداعىداي مەڭگەرىپ، ساياسي نەگىزدى ناق ارەكەتپەن قورعاۋعا، «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جولدى» «دامۋ جولىمەن» ۇشتاستىرۋعا بارىنشا كۇش سالۋعا ماقۇل بولدى. ءتوراعا شي جينپيڭ جاپونيانىڭ باس ءۋازىرى انبەي جينسانمەن ەكى جاقتى سۇقپات وتكىزىپ مىنالاردى ناقتاپ ايتتى: جۇڭگو ـ جاپونيا قاتىناسى قالىپتى ارناعا ءتۇسىپ كەلەدى. ەكى جاق ساياسي نەگىزدى بەكەمدەۋ، دۇرىس باعىتتى مەڭگەرۋ، ءوزارا تۇسىنىستىكتى ارتتىرۋ، ورتاق مۇدەنى كەڭەيتۋ، الاۋىزدىقتى سىندارلى تۇردە مەڭگەرىپ شەكتەۋ، پايدالى ىقپالداستىق قيمىلدار ورىستەتۋ كەرەك. انبەي جينسان بىلاي دەدى: جاپونيا جۇڭگومەن قاتىناستى جاقسارتۋ جانە دامىتۋعا ادال تىلەكتە بولىپ جانە وعان قۇلشىنىستار كورسەتىپ، ەكى ەل قاتىناسىندا ءتىپتى دە زور دامۋلارعا قول جەتكىزۋدى جەبەيدى.


ءتوراعا شي جينپيڭنىڭ بۇل رەتكى ساپارى ءبىر رەتكى نىسانا ءدال كوزدەلگەن جوعارى ءونىمدى كورەگەندىك ساپار، ءىرى ەلدىك قاتىناسقا پايدالى ىقپالداستىق رول كورسەتكەن، كورشىلەستىك دەپلوماتيانى زەر سالا تاپتىشتەي ورنالاستىرعان ساپار، ەلىمىزدىڭ كورشىلەردىڭ جانە ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قۇرۋىنداعى ماڭىزدى ءامالياتتىق ساپار بولىپ، ءىرى ەل كوسەمىندىك دارقان كوڭىل مەن حالىقارالىق شالقار كوز ايانى، وزىنە سەنىمدى، وزگەگە قورمال اۋقىمدىق ونەگەنى ايگىلەدى.

 

اۋدارعان: قاناتبەك جۇماباي ۇلى

00.jpg
00.jpg
00.jpg
00.jpg
00.jpg