جوبالاپ اسەم پەردە، ساپالى قىزمەت وتەپ ەلگە
0
2019-07-08 08:27:00
|
كەلۋقاينارى:جۇڭگو قازاق راديو تورابى
|
جاۋاپتى رەداكتور :

 

    تورابىمىز ۇسىنىس ەتكەن ٴتىلشى قاۋسىلقان قاسىمقان ۇلى حابارلايدى. جاڭادان ٷي الىپ، اشەكەيلەتكەن دوسىمىز قوناعاسىعا شاقىردى: «ەسىگىمنىڭ قاي جاققا اشىلاتىنىن كورىپ الىڭدار، ايت، مەرەكە-مەيرامدا كەرەك بولار» دەيدى قوڭىراۋ شالعاندا.


    «شاقىرعانعا بار، شاققاننان قاش»، اق تىلەكپەن ۋاعىندا باردىق. ٴبىز ەركەكتەر: ٷيىنىڭ ۇلكەندىگى، اشەكەيلەتۋ كوركەمدىگى؛ ٷيدىڭ جالپى باعاسى، شكاپ جاساتقان اعاشى؛ جاتىن بولمەسى، كىتاپ سورەسى؛ قۇرىلىمىنىڭ ٴبولىنۋى، كۇن كوزىنىڭ كورىنۋى سياقتىلاردى ايتىپ وتىرعامىز، ايەلدەر شۋ ەتە قالدى، جالت قاراستىق:


    -مىنا پەردەنىڭ ٴتۇسى، جوبالانۋى نەدەگەن ادەمى، قايدان الدىڭدار؟


    بىرەۋى جۇگىرىپ بارىپ كەزدەمەسىن ۇستاپ كورىپ جاتىر:


    -ٷيدىڭ پەردەسى ٴوڭىپ كەتىپ ەدى، ٴدال وسىنداي پەردە السام بولادى ەكەن.


    -حۋاليڭ بازارىنان الدىق، تانىس قازاق كەلىنشەك بار ەدى پەردە دۇكەنىن اشقان، قاجەت ەتسەڭدەر، تەلەفون ٴنومىرىن بەرەيىن،-دەدى وتاعاسىنىڭ جۇبايى.


    -قايسى حۋاليڭ؟


    -كونە حۋاليڭ.


    - حۋاليڭنەن دۇكەن اشقان بولسا وندا مىقتى شىققان ەكەن،-دەستىك ٴبىز ٴسوز قىستىرىپ.


    ٷرىمجى قالاسىنىڭ شۇيموگۋ رايونىنا ورنالاسقان جەكەنىڭ يەلىگىندەگى كونە حۋاليڭ ساۋدا بازارىنىڭ جالپى جەر اۋدانى 100 گەكتاردان استام، قازىرگە دەيىن ىسكە قوسىلعان قۇرىلىس اۋدانى 1 ميلليون شارشى مەتر مولشەرىندە، 1988-جىلى 7-ايدا جۇمىس باستاعان، حۋاليڭدە جالپى ون ەكى عيمارات، ەلۋدەن استام كاسىپ ٴتۇرىن نەگىز ەتكەن نەگىزگى بازار بار. رەسەيدىڭ ايگىلى قىزىل الاڭىنىڭ جالپى اۋدانى توقسان مىڭ شارشى مەتر بولسا، تەك حۋاليڭدى قۇراعان ٷش ۇلكەن بازاردىڭ ٴبىرى بولعان حۋاليڭ حالىقارالىق ساۋدا الاڭى قۇرىلىس اۋدانىنىڭ ٴوزى قىزىل الاڭنىڭ ٴتورت ەسەسىنەن ارتىق ەكەن. حۋاليڭ توبىنىڭ باس القاسى مي ىنحۋا مىرزا كەزىندە قاڭعىراپ بوس تۇرعان ٷرىمجى حۇڭشان توبەسىز كينوحاناسىن مايلاپ الىپ، ٴوزىنىڭ تۇڭعىش بازارىن وسى ارادان باستاعان. بازاردىڭ حۋاليڭ اتى (华凌) ٴوز اتى مەن جۇبايىنىڭ اتىنىڭ ەڭ سوڭعى ارپىنەن قۇرالعان. 1992-جىلى ۇكمەت حۇڭشان توبەسىز كينوحاناسىنىڭ ماڭىنا رەتتەۋ جۇرگىزگەن كەزدە، حۋاليڭ بازارى قازىرگى شيداچياۋعا كوشىپ، كوپ وتپەي قازىرگى ورىنعا ىرگە تەپكەن. 2014-جىلى 10-ايدان باستاپ، ٷرىمجى ميدۇڭ رايونىنان جاڭا حۋاليڭ بازارى اشىلعان.


    قولىمىزدا ساۋداعا سالار اقشا بولسا دا، كوبىمىزدىڭ جۇمىستىڭ جامان جاعىن كوبىرەك ويلايتىنىمىز راس. كوكەيىمىزگە كوبىندە: «زيان تارتىپ قالسام قايتەم، دۇكەننىڭ ماي اقسى شىعاما، تاقىر جەرگە وتىرىپ قالامىن با؟» دەگەن سياقتى وي كولدەنەڭدەپ تۇرا قالادى.


    باتىلدىق، ىسكەرىلىك، كورەگەندىك پەن پوزيتسيا ساۋدانىڭ ٴتورت تاعانى ەمەس پە. اقشاڭ بولعانىمەن قىرعيداي قىراعىلىعىڭ بولماسا، بازاردى باعامداي الماساڭ بەكەر. اقشا وڭاي تابىلاتىن قايناعان بازاردان ٴدامحانا اشتىڭ دەيىك، تاماعىڭ ٴدامسىز، ٴسوزىڭ ٴجونسىز، قيمىلىڭ سىلبىر، ماقساتىڭ بۇلدىر بولسا توككەن اقشاڭنىڭ تەگىن كەتەرى داۋسىز. نە ىستەسەڭ دە ەڭ اۋەلى ماقساتىڭدى انىق، نىساناڭدى ايقىن بەلگىلەپ الۋىڭ كەرەك. «حاريدار ساعان سۋىق قاباق تانىتىپ، ياناتتاسا دا، سەن كۇلىپ تۇرىپ ونىڭ قالتاسىنداعى اقشانى الۋدى عانا ويلا» دەيدى ساۋدادا تابىسقا جەتكەندەر.


    فينانس سالاسىندا مىناداي ٴبىر تاماشا ٴسوز بار:«ەرتە بولجاپ، الدىمەن سەزگەندەر -ورايدى يگەرۋشىلەر؛ كەيىن بولجاپ، كەش سەزگەندەر-كوشكە ىلەسۋشىلەر؛ بولجاي دا، سەزە دە بىلمەگەندەر-تۇتىنۋشىلار».


    قارا كوز قارىنداستارىمىز بەن جىگەرلى جەڭەشەلەرىمىزدىڭ ىشىندە زامانعا ساي بوي، دامۋعا ساي وي تۇزەپ؛ ورايدى مەڭگەرىپ، وتباسى مەن كاسىپتى تەڭگەرىپ؛ حاريدار قاجەتىن ٴبىلىپ، بازارعا ەنتەلەي كىرىپ؛ ورايدى كەش سەزسە دە كوشتەن كەيىن قالماۋعا بەل بۋىپ، بالكۇلشە دۇكەنى، ۇلتتىق ونىمدەر دۇكەنى ت.ب سياقتىلاردى اشىپ وتىرعاندار كوپ. دەسە دە، شينجياڭنىڭ مادەنيەت، ەكونوميكا ورتالىعى بولعان ۇرىمجى قالاسىنداعى حۋاليڭ سىندى قايناعان بازاردان دۇكەن اشۋعا باتىلدىق تا، بايىپتىلىق تا كەرەك.

ٴشامسيا ٴابىلقاق قىزى


    كوكەيدە جۇرگەن كوپ ويدىڭ جاۋابىن ىزدەپ، جوعارىدا ايتقان اعايىندى اراعا سالىپ، نەشە كۇننىڭ الدىندا ٴشامسيا ٴابىلقاق قىزىن حۋاليڭ بازارىنداعى دۇكەنىنە ارنايى ىزدەپ بارىپ، تىلدەسكەن جايىمىز بار.


    ٴتىلشى: ساۋداڭىز كۇسەت بولا بەرسىن دەگەن تىلەك ايتامىز. بۇل جۇمىستى باستاۋ بارىسىڭىزدى ايتىپ بەرسەڭىز قايتەدى؟


    ٴشامسيا: ورتا تەحنيكومدى بىتىرگەن سوڭ، اۋىلدا ٴبىر-ەكى جىل ۋاقىتتىق وقىتۋشى بولدىم. مۇمكىندىگى از شتاتتى توسىپ، از ايلىققا قاراپ جۇرەتىن ەمەس، ۇيلەنگەن سوڭ قالاعا قاراي ويىسىپ، وسى حۋاليڭ بازارىنا كەلىپ، حى حۇڭمەي اتتى ايەلدىڭ قولىندا ون جىل ىستەدىم. بالالى-شاعالى بولىپ، جاس ۇلعايعان سوڭ بىرىنشىدەن، بىرەۋدىڭ قولىندا جاۋتاڭداپ جۇرگىم كەلمەي، ەكىنشىدەن، شينجياڭدىقتاردىڭ ٷي جاساتۋ، پەردە ٴىلۋ جاقتارىنداعى سۇرانىسىنىڭ مول ەكەنىن سەزگەن سوڭ، ىستەي ٴجۇرىپ، پەردە جوبالاۋدىڭ، تىگۋدىڭ جانە ساتۋدىڭ قىرى-سىرىن ۇيرەنە ٴجۇردىم. بەس جىلدا ٴبىر داشۋەنى دە ٴتامامداۋعا بولادى ەمەس پە، ون جىل ۋاقىت ىشىندە «كورە-كورە كوسەم بولادى» دەگەندەي ٴوزىم جەكە جوبالاي الاتىن ورەگە دە جەتتىم. سونمەن، جولداسىم اماننىڭ قولداۋىمەن «شەشىنگەن سۋدان تايىنبايدى» دەپ 2016-جىلى وسى دۇكەندى جالعا الىپ، جۇمىس باستاپ كەتتىم.

    
    ٴتىلشى: قىسقا ٴبىر اڭگىمە ايتىپ بەرەيىن سىزگە. الىپساتارلىق ىستەپ، اياق كيىم ساۋداسىمەن شۇعىلداناتىن ەكى ساۋداگەر بۇرىن ٴبىر كەدەي ايماققا بارىپتى. ارينە ساۋدا جاساۋدىڭ ورايىن بايقاۋ، جاعداي يەلەۋ ٷشىن عوي.


    -بۇل جەردەگىلەردىڭ بارلىعى جالاڭ اياق جۇرەدى ەكەن، ٷمىت جوق،-دەپ تايىپ تۇرىپتى بىرەۋى.


    «قازىر جالاڭ اياق جۇرگەنىمەن، كۇندەردىڭ كۇنى بۇلاردىڭ اياق كيىم كيەرى انىق» دەگەن ويعا تابان تىرەگەن بىرەۋى الدىمەن بايپاق، بىرتە-بىرتە اياق كيىم ساتىپ، ۇلكەن بايعا اينالىپ شىعا كەلگەن ەكەن. سول سياقتى حاريدارلاردىڭ سۇرانىسىن سەزىپ، بازار قاجەتىن پايىمداي بىلۋگە ۇلكەن زەردە قاجەت. «ورتاق وگىزدەن وڭاشا بۇزاۋ ارتىق» دەپ ٴبولىنىپ شىققان بولدىڭىز. باسەكە بولعان جەردە قىزعانىش تا ٴومىر سۇرەدى. بىرەۋگە كاسىپ امالياتىن ۇيرەتۋ دەگەن ٴسوز، ەرتەڭ وزىڭە ٴبىر باسەكەلەس تاربيەلەۋ دەگەندىك قوي. جەكە دارا كاسىپ ىستەۋ ويىڭىزدى بىلگەن قوجايىنىڭىزدىڭ كوڭىل كۇيىندە تولقۋ بولعان شىعار؟

ۇستازى حى حۇڭمەي مەن ٴشامسيا 


    ٴشامسيا: ول كىسىگە ٴوزىمنىڭ كەيىن پەردە دۇكەنىن اشۋ ويىم بار ەكەنىن ايتقاندا، قىزعانعاننىڭ ورنىنا ايرىقشا قۋاندى. «مەن دە العاشىندا ەلدىڭ قولىندا ىستەگەمىن، بىرەۋگە جالشى بولىپ جۇرە بەرگەنشە، ەگەر سەنىمىڭ، بەيىمىڭ بولسا جەكە كاسىپ كوزىن اشقان باياعىدا ارتىق. <بازار ٴبىر باق باسقا> دەگەن، دۇكەن اشىپ جاتساڭ قولدان كەلگەن كومەگىمدى ايامايمىن، سيلاستى سەرىك بولامىز»،-دەدى، وزىندە بار ونەردى ىجداعاتپەن ۇيرەتتى. حى حۇڭمەي ەكەۋمىز قازىر دە بىرگە تۋعان اپەكە-سىڭىلىدەي وتەمىز.


    ٴتىلشى: «ادام بولار بالانىڭ بەتىن قاقپا، بەلىن بۋ» دەگەندى ۇستانىم ەتكەن ىزگى نيەتتى ۇستاز ەكەن وندا. وسى ورايدا سىزگە مۇحتار شاحاننان ٷزىندى وقىعىم كەلە قالعانى، رۇحسات ەتىڭىز:


ال تۇسىنبەۋ....باقىتسىزدىق بولار ول،
ٴيا، ادامدىق قاتىناستا جوق ٴالى دە سارا جول.
وڭاي ەمەس، وڭاي ەمەس بۇل ەگەس،
قاشان بولسىن بىرلىك جولى بۇرىستاۋ.
كەرەك دەسەڭ تۇسىنبەستىك كىنا ەمەس،
قىلمىسپەن تەڭ تۇسىنۋگە تىرىسپاۋ.
...................................................
تۇسىنبەستىك سەكىلدى ٴبىر كوك تۇمان،
سول كوك تۇمان تۋدىرادى كوپ كۇمان.
ٴبىر جاس دارىن كوتەرىلسە مىنبەگە،
جۇرت تۇسىنبەي قالماسا ەكەن دەپ تۇرام.
ٴسىزدى تۇسىنگەن، قولداعان ۇستازىڭىزعا مەنىڭ دە العىسىم بولەكشە. بەرەكەلەرىڭىز بەرىك بولىپ، سەلبەستىكتەرىڭىز ۇزاعىنان سۇيىندىرگەي! مىنا دۇكەنىڭىزدىڭ ماي اقىسى دا از ەمەس شىعار؟ ەسۋاس بولماساڭ بويجەتكەننىڭ جاسىن، كىرىمىن سۇراما دەيدى ەكەن، الايدا سۇحباتىمىزدىڭ قاجەتى ٷشىن بولىپ وتىر، ايىپ ەتپەگەيسىز، قازىرگى كىرىمىڭىزدى بىلگىم كەلەدى؟


    ٴشامسيا: ٴيا، وقاسى جوق. بۇل دۇكەنگە جىلىنا ٴجۇز مىڭ يۋان تاپسىرامىن. ماي اقىسىن شىعارىپ تاستاعاندا اي سايىن ون مىڭ يۋانعا جۋىق كىرىم كىرەدى. قازىر ٴار ۇلتتان حاريدارلارىم بار. زاتىڭ ساپالى، باعاسى دۇرىس، پوزيتسياڭ جاقسى بولسا دوس-جاراندارىنا تانىستىرىپ، بىرەۋدەن بىرەۋ ەستىپ دەگەندەي حاريدارلارىڭىز كوبەيە بەرەدى ەكەن. قازىر دۇكەنىمدە ٴبىر ۇيعۇر اپاي بار، جوعارى ەڭبەكاقىمەن ىستەتىپ وتىرمىن. ونىڭ سىرتىندا پەردە، توسەك جاپقىش سياقتىلاردى تاپسىرىسپەن تىگەتىن ەكى تىگىنشىمىز جانە بار. كەزدەمەنى ىشكى ولكەلەردەگى ۇلكەن فابريكالاردان الامىن.


    ٴتىلشى: «ٴبىزدىڭ ناۋايحانانىڭ نان باعاسى ماڭگى وزگەرمەيدى» دەپ جازىپ، ناندارىن بارعان سايىن كىشىرەيتە بەرگەن ٴبىر اجۋا سۋرەتتى كورگەنىم بار. «مىناۋىڭىز سۋ قوسقان قىمىز ەمەس، قىمىز قوسقان سۋ ەكەن» دەپتى دەيدى ساياجايدان قىمىز ىشكەن بىرەۋ كەزىندە. سول سياقتى، حاريدارلارىڭىز كوبەيگەن سايىن، باعا ورلەيتىن نەمەسە قارا-قۇرىق ارالاساتىن جايت جوق ەمەس شىعار؟


    ٴشامسيا: جو، جوق. ٴمورتى كەلگەندە وپىرىپ قالۋدى ٴبىز «ٴبىر رەتتىك ساۋدا» دەيمىز. «سۋ اعاش قازاندا ٴبىر-اق رەت قاينايدى» ەمەس پە! ال ٴوزىڭىز ايتقانداي، تۇراقتى باعادا تۇرىپ، پەردەنى كىشىرەيتۋ مۇلدە مۇمكىن ەمەس. حاريداردىڭ بەرگەن ولشەمىنەن ٴبىر سانتيمەتر كەم بولسا، قايتا تىگىپ بەرۋگە مىندەتتىسىڭ. بازاردىڭ كەسىمدى ورتاق باعاسى بار، حاريدارلارعا ٴبارى انىق، باعانى جوعارىلاتساڭ ٴوز جولىڭدى توسقانىڭ، ال وتە تومەندەتسەڭ بازاردى بۇزعانىڭ. ساۋدادا ادال بولۋ ۇزاق جول باسۋعا نەگىز قالاۋ دەگەندىك. «ارامزانىڭ قۇيرىعى ٴبىر-اق تۇتام» دەمەۋشى مە ەدىك. حاريدارلارىم پەردەنىڭ كەزدەمەسىن تاڭداعان سوڭ، «ٴوزىڭىز كەلە الماساڭىز، جۇمساعان ادامىڭىز وسىمەن سالىستىرىپ السىن» دەپ ول كىسىلەرگە سول كەزدەمەدەن ازىراق قيقىم بەرەمىن. ال ۇزىن قىسقالىعى، كەڭدىگى سياقتىلارعا ٴوز ايتۋى بويىنشا تالون كەسىپ بەرىلەدى. ساۋدام ادال، ٴىسىم وڭ، باعام لايىقتى بولعان سوڭ وسى جەردە تابان تىرەپ تۇرعانىما ٷش جىلدان اسىپ وتىرعانىن بىلەرسىز.


    ٴتىلشى: بالا كۇنىڭىزدە اۋىلدا قار دومالاتىپ ويناعان بولارسىز؟ اقشانى دومالاتقان قارعا ۇقساتادى ەكەن ساۋداگەرلەر، دومالاعان سايىن ۇلكەيە بەرەتىن. الدا قانداي ويلارىڭىز بار؟


    ٴشامسيا: باسقا جەرلەردەن بولىمشە دۇكەن اشسام، بۇل دۇكەندى كەڭەيتسەم دەگەن ويلار جوق ەمەس، اقىرىن-اقىرىن جۇزەگە اسىپ تا قالار. باسقالارمەن سەلبەسىپ سەرىكتىك قۇرىپ قالۋ مۇمكىندىگىمىز دە جوق ەمەس.


    ٴتىلشى: سۇحباتىڭىزعا كوپ راقىمەت. ٴىسىڭىز ىلگەرى بولسىن!


    -ٴشامسيا: سىزگە دە كوپ راقىمەت.

 

كوزدىڭ جاۋىن الاتىن اسەم پەردەلەر

 

00.jpg
00.jpg
00.jpg
00.jpg
00.jpg