جاڭبىر تۋرالى ەڭ قىزىقتى دەرەكتەر
0
2019-07-09 12:34:00
|
كەلۋقاينارى:جۇڭگو قازاق راديو تورابى
|
جاۋاپتى رەداكتور :

    ءوز بەتىڭمەن بولجاپ بىلمەيتىن تابيعات قۇبىلىستارى ادامدى تاڭقالدىرۋمەن كەلەدى. سونىڭ ىشىندە جاڭبىردى ءبىرىمىز تابيعاتتىڭ تاماشا تۋىندىسى دەپ باعالاساق، ەندى بىرىمىزگە جاعىمسىز كۇن رايىنىڭ ءبىر بولىگى عانا بولىپ كورىنەدى. سونىمەن، الدارىڭىزعا جاڭبىر تۋرالى ەڭ قىزىقتى دەرەكتەردى ۇسىنامىز:

 1. پارا قالاسىنىڭ تۇرعىندارى ۋاقىتتى جاڭبىرعا قاراپ تۇزەيدى، سەبەبى بۇل جەردە جاۋىن كۇندەلىكتى ءبىر ۋاقىتتا جاۋاتىن كورىنەدى.

2. دارتس ويىنى جاڭبىردىڭ سەبەبىنەن پايدا بولعان. ءبىر كۇنى ساداق اتۋشىلار جارىس كەزىندە جاڭبىر استىندا قالعان. سىراحاناعا كەلگەن ولار قىسقارعان جەبەلەرمەن قابىرعاداعى نىسانانى اتقىلاي باستاعان...

 3. ۋگاندا تۇرعىندارىن جاسىنمەن قورقىتۋ مۇمكىن ەمەس، ويتكەنى مۇندا جىلىنا 250 رەت نايزاعايلى جاڭبىر جاۋادى ەكەن.

 4. جاڭبىر راديوداعى اۋا رايى بولجامىنىڭ پايدا بولۋىنا سەبىن تيگىزگەن. امەريكاداعى راديوستانتسيا يەسى جاۋىن استىندا قالعاندىقتان، تاۋلىگىنە بىرنەشە رەت جاڭبىر تۋرالى حابار بەرەتىن جاڭا توپتاما اشىپتى.

 5. بوتسۆانادا ادامدار «پۋلا» دەپ سالەمدەسەدى. بۇل ءسوز «جاڭبىر» دەگەن ماعىنا بەرەدى. سونىمەن قاتار، ەل ۆاليۋتاسى دا «جاڭبىر» دەپ اتالادى.

6. كۋبادا جاڭبىر تەك تۇسكى ۋاقىتتا، ال تايلاندتا تەك تۇندە جاۋادى ەكەن.

7. XVII عاسىردا ۇلى بريتانيادا جاڭبىر تۋرالى زاڭ قابىلداندى. زاڭ بويىنشا جاڭبىردى دۇرىس بولجاماعان سينوپتيكتىڭ باسى الىندى.

8. ءشول دالادا جاڭبىر استىندا قۇرعاق كۇيدە قالۋعا بولادى. شىن مانىندە، ءشولدى جەردە جاڭبىر جاۋادى، ءبىراق بۇنى بايقاۋ مۇمكىن ەمەس. سەبەبى ىستىق اۋانىڭ اسەرىنەن جاڭبىر تامشىلارى جەرگە جەتپەي قۇرعاپ كەتەدى.

9. گيدرومەتورتالىقتىڭ جاڭبىرعا قاتىستى بارلىق ءسوزى ناقتى ماعىناعا يە. مىسالى، «وتكىنشى جاڭبىر جاۋادى» (كراتكوۆرەمەننىي دوجد) دەلىنسە، جاڭبىر جاۋۋىنىڭ ۇزاقتىعى 3 ساعاتقا دەيىن عانا سوزىلۋى مۇمكىن. «جاڭبىر كۇتىلۋدە» (وجيداەتسيا دوجد) دەگەن تىركەس جاۋىننىڭ ۇزاقتىعى جارتى تاۋلىكتەن كەم بولمايتىنىن بىلدىرەدى.

10. يندياداعى چەرراپۋندجي - الەمدەگى ەڭ جاڭبىرلى قالا. بۇل جەردە جىلىنا 26460 م م جاڭبىر جاۋادى.

11. وگايو شتاتىنىڭ ۋاينسبەرگ قالاشىعىندا جىل سايىن 29 - شىلدەدە جاڭبىر جاۋادى. بۇل جاعداي ءجۇز جىلدان بەرى قايتالانىپ كەلەدى.

 12. جىل سايىن جەر بەتىنە 519000 ك م³ جاڭبىر جاۋادى. ءار كم³ 1ميلليارد توننا سۋدى قۇرايدى.

 13. شامامەن ءار ميلليوننان ءبىر ادام جاڭبىرعا دەگەن اللەرگيادان زارداپ شەگەدى. مۇنداي ادامنىڭ دەنەسىنە تيگەن كەز كەلگەن تامشىدان قىزارۋ پايدا بولىپ، جاڭبىر استىندا قالىپ قويۋ ولىمگە دۋشار ەتەدى.

14. ەڭ اۋىر جاۋىن 14.04.86 گوپالگاندج قالاسىندا جاۋدى. ءارقايسىسىنىڭ سالماعى 1 كەلى بولاتىن بۇرشاق 92 ادامنىڭ ءومىرىن قيعان.

 15. عالامشاردىڭ ەڭ جاڭبىرلى جەرلەرى قىس ايلارىندا سۋ جەتىسپەۋشىلىگىنە ۇشىرايدى. جاڭبىرلى ماۋسىمنان كەيىن قۇرعاق قىس باستالىپ، تۇرعىندار سۋدى كورشى قالالاردان ساتىپ الۋعا ءماجبۇر بولادى ەكەن.

00.jpg
00.jpg
00.jpg
00.jpg
00.jpg