ەسكەرتۋ! ازاماتتىق كۋالىگىڭىزگە مىقتاپ يە بولىڭىز!
0
2019-09-06 15:21:00
|
كەلۋقاينارى:جۇڭگو قازاق راديو تورابى
|
جاۋاپتى رەداكتور :

    ازاماتتىق كۋالىگىڭىزگە مىقتاپ يە بولىڭىز! كەيبىرەۋلەر ازاماتتىق كۋالىك ارقىلى قالتالارىن قامپايتقان! بۇل قوعام حاۋىپىسزدىگى مينيسترلىگى جاعىنان اشكەرەلەندى


    جۋىقتا، قوعام حاۋىپسىزدىگى مينيسترلىگى اقپار جاريالاۋ ءماجىلىسىن اشىپ، بۇكىل ەلدەگى قوعام حاۋىپسىزدىگى ورگاندارىنىڭ تۇرعىندار ازاماتتىق كۋالىگىن جالعاننان جاساعان، ساۋدالاعان زاڭعا قايشى قىلمستىق ارەكەتتەرگە سوققى بەرۋ، جونگە سالۋ ارناۋلى قيمىلى جاعدايىن حابارلاندىردى.


    2018-جىلدان بەرى قاراي، قوعام حاۋىپسىزدىگى ورگاندارى تۇرعىندار ازاماتتىق كۋالىگىن جالعاننان جاساۋعا، ساۋدالاۋعا سوققى بەرۋ، زاڭعا قايشى قىلمستىق ارەكەتتەرگە سوققى بەرۋ ارناۋلى قيمىلىن ورىستەتتى. جەر- جەردەگى قوعام حاۋىپسىزدىگى ورگاندارى تۇرعىندار ازاماتتىق كۋالىگىن جالعاننان جاساۋ، ساۋدالاۋ دەلولارىنان 32 مىڭنان استامىن اشكەرەلەدى. 16 مىڭنان استام قىلمىس كۇماندىسىن قولعا الدى. 1900 دەن استام جالعان كۋالىك مەكەنىن تالقاندادى. ءبىر توپ جالعان تۇرعىندار ازاماتتىق كۋالىگىن ولجالادى.


    ازاماتتىق كۋالىگىڭىزدى كىم ساۋدالايدى؟


    تۇرعىندار ازاماتتىق كۋالىگى ءاربىر ادامنىڭ بارىندە بولادى. ءار ادامعا ءبىر دانادان عانا ازاماتتىق كۋالىك جاسالادى. سوندا تۇرعىندار ازاماتتىق كۋالىگىن جالعاننان جاسايتىن، ساۋدالايتىن ولار تەگى قانداي ادامدار؟


    ورتالىق تەلەۆيزياسىنىڭ قازىنا-ەكونوميكاسى «تۇڭعىش ۋاقىت» ايدارىنىڭ كەسكىنى


    بيىل 5- ايدا، گۋاڭشي ولكەسى ليۋجوۋ قالاسىنىڭ ساقشى جاعى ءبىر توپ زاڭسىز ەلەمەنتتەردىڭ نەشە مىڭ دانا ازاماتتىق كۋالىكتىڭ توراپ دۇكەنى ارقىلى ساتىلعانىن، ءار دانا ازاماتتىق كۋالىكتىڭ باعاسى 300 يۋاننان 800 يۋانعا دەيىن ساتىلعانىن بايقايدى.


    بۇل ازاماتتىق كۋالىكتەر ءسىرا قايدان كەلگەن؟ ازاماتتىق كۋالىگىمىزدى كىم ساۋدالايدى؟


    سول كەزدە حالىق ساقشىلارى توراپ ارقىلى تەكسەرۋ جۇرگىزىپ شارلاۋ بارىسىندا، تاۋباۋدىڭ ءبىر دۇكەنى ازاماتتىق كۋالىكتى اشىق ساتقان، ونىڭ ۇستىنە سانى مىڭنان اسقان.


    بارلاۋ، مەڭگەرۋ ارقىلى، بيىل 6- ايدىڭ باسىندا، ساقشى جاعى ءتورت كۇماندى ادامدى ءساتتى تۇتقىندادى. ساقشىلار ولاردىڭ مايعا العان ءۇيىنىڭ ىشىنەن دەلو تۋدىرعاندا ىستەتكەن قىرۋار قولفون مەن قويىن كومپيۋتەردى تاۋىپ العان.


    تەرگەۋ ارقىلى ءتورت قىلمىس كۇماندىسى ءوزىنىڭ ازاماتتىق كۋالىگىن ساۋدالاعان قىلمستى ارەكەتىن جاسىرماي مويىندايدى. يانxx تىڭ ايتۋىنشا، ول نەگىزىنەن پويەز بەكەتىنىڭ ماڭىنداعى ورتا تازالىعى جۇمىسشىلارىنان جوعالعان ازاماتتىق كۋالىكتەردى جيناپ الىپ، ونان سوڭ وزدەرىنىڭ اپاتىنا اكەلىپ، ازاماتتىق كۋالىكتەردى ساۋدالاۋ جۇمىستارىمەن اينالىسقان.
حالىق ساقشىسى: سەن بۇل جولدى قالاي ءبىلدىڭ؟


    قىلمىس كۇماندىسى جياڭxx: مەن بازاردان بىرەۋ ازاماتتىق كۋالىك كەرەك دەسە، دەرەۋ ىزدەپ بارامىن.


    كۋاڭشي ولكەسى ليۋجوۋ قالالىق قوعام حاۋىپسىزدىگى مەكەمەسى ياڭحى رايونىنا جاۋاپتى قىلمىستى ىستەردى بارلاۋ ۇلكەن اترەتىنىڭ حالىق ساقشىسى لياڭ ۋينان: ازاماتتىق كۋالىكتىڭ كەلۋ قاينارى نەگىزىنەن ەكى ءتۇرلى بولادى. ءبىرى، كەيبىرەۋلەر ازاماتتىق كۋالىگىن وسى تەكتەس قىلمستىلار توبىنا ساتىپ بەرەدى. ەندى ءبىرى، ولار باسقا جەرلەردەن توراپ ارقىلى ساتىپ الادى.


    حالىق ساقشىلارىنىڭ بارلاۋىنا قاراعاندا، وسى ازاماتتىق كۋالىكتەردى ساتىپ العانداردىڭ ءبارى باسقالاردىڭ سالاۋاتتىق ينفورماتسياسىنان پايدالانىپ، زاڭعا قايشى ارەكەت جاساماقشى بولعان زاڭسىز ەلەمەنتتەر ەكەن.


    گۋاڭشي ولكەسىنىڭ ليۋجوۋ قالالىق قوعام حاۋىپسىزدىگى مەكەمەسى ياڭحى رايونىنا جاۋاپتى قىلمىستى ىستەردى بارلاۋ ۇلكەن اترەتىنىڭ حالىق ساقشىسى لياڭ ۋينان: «ولاردىڭ بارلىعى باس ءمۇسىنى وزىمەن ۇقساپ كەتەتىن ادامدى تاۋىپ، وسى ازاماتتىق كۋالىكتى ساتىپ الادى». ودان كەيىن، ازاماتتىق كۋالىكتەردى، ادەتتە توراپتاعى قارىز اقشا بەرۋ تەكشەسىنە ىستەتەدى. قارىزعا تاۋار الىپ الدايدى نەمەسە جالعان ءۇيچات ءنومىرىنە بايلايدى. وسىلاي ىستەگەندە، ولاردىڭ باسقالار ارقىلى قىلمستىق ارەكەت ىستەۋلەرىنە ءتيىمدى بولادى،- دەدى.


    ساناققا قاراعاندا، بۇل دەلوعا ساياتىن سوما 100 مىڭ يۋانعا جەتكەن، كەزەكتە دەلو ءالى دە ىشكەرلەي تەكسەرىلۋ ۇستىندە. حالىق ساقشىسىلارى قالا تۇرعىندارىنىڭ ازاماتتىق كۋالىكتەرىنىڭ جوعالعانىن بايقاسا، دەرەۋ قوعام حاۋىپسىزدىگى ورگانىنا بارىپ تىزىمگە الدىرۋ كەرەكتىگىن ەسكەرتەدى.


    ولقىلىق قالتىرماعانىمەن كۇشىن جويعان ازاماتتىق كۋالىكتىڭ جۇرەر جولى جوق


    ءوزىنىڭ ازاماتتىق كۋالىگىن زاڭسىز ەلەمەنتتەردىڭ پايدالانىپ كەتۋىنەن قالاي ساقتانۋعا بولادى؟


    ەڭ اۋەلى، زاڭسىز ەلەمەنتتەردىڭ ازاماتتىق كۋالىكتەن پايدالانىپ كەتۋىنەن ساقتانۋ ءۇشىن، ءوزىنىڭ ازاماتتىق كۋالىگىن ىرىقتى تۇردە باسقالارعا ساتپاۋى كەرەك. ونان قالسا، ەگەر ازاماتتىق كۋالىك ابايسىزدا جوعالسا، جوعالعانىن ساقشى ورگاندارىنا دەركەزىندە مالىمدەپ، قىلمسكەرلەرگە وراي بەرمەۋ كەرەك.


    قوعام حاۋىپسىزدىگى مينيسترلىگى كۇشىن جويعان تۇرعىندار ازاماتتىق كۋالىگىنىڭ ينفورماتسيا جۇيەسىن 2017- جىلى قۇرعان. ازاماتتىق كۋالىگى جوعالعانىن مالىمدەگەننەن كەيىن، وسى ينفورماتسيا جۇيەسى ارقىلى دەرەۋ كۇشى جويىلادى دا، ونى قايتالاي پايدالانۋعا مۇلدە كەلمەيدى.


    كەزەكتە، قوعام حاۋىپسىزدىگى مينيسترلىگى ونەركاسىپ جانە ينفورماتسيالاندىرۋ مينيسترلىگى، ادىليا مينيسترلىگى، ادام كۇشى بايلىعى جانە قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ مينيسترلىگى سياقتى ورىنداردىڭ دا كۇشىن جويعان تۇرعىندار ازاماتتىق كۋالىگىنىڭ ينفورماتسيا جۇيەسىنەن ورتاق يگىلىكتەنۋ قىزمەتىن ورىستەتۋدە. مىنە بۇل كۇشىن جويعان ازاماتتىق كۋالىكتى الىپ جۇرۋگە، ونى قايتالاي ىستەتۋگە كەلمەيتىن بوگەۋى بولعان.

00.jpg
00.jpg
00.jpg
00.jpg
00.jpg