كەدەيلەردىڭ اقشاسىنا قول سۇعاتىن «سۋىق قولداردى» كەستى
0
2019-09-07 17:18:00
|
كەلۋقاينارى:جۇڭگو قازاق راديو تورابى
|
جاۋاپتى رەداكتور :


    حالىق بۇقاراسى «كەدەيلەردى سۇيەمدەلدەگەن سايىن كەدەيلەستى» دەپ اشكەرەلەدى. بۇنى قاتاڭ تەكسەرۋ كەرەك؟


    تاياۋدا حىنان ولكەسى رۋنان اۋداندىق ءتارتىپ تەكسەرۋ كوميتەتى باقىلاۋ- تەكسەرۋ كوميتەتى اۋدان بويىنشا دەلو دەرەگى ارقىلى وزگەرتۋدى جەبەۋ جونىندەگى ساقتاندىرۋ تاربيەسى ءماجىلىسىن اشتى. ماجىلىستە وسى اۋداننىڭ سانچياۋ قالاشىعى شياتۇن قىستاعىنىڭ كادرى دۋ دىۋانىڭ تارتىپكە قايشى تيپتىك دەلوسى حابارلاندىرىلدى. دۋ دىۋا كەدەي وتباسىلارىنىڭ حاۋىپتى ۇيلەرىن وزگەرتىپ سالۋ قوسىمشا قاراجاتىن ءوز بەتىمەن ۇستاپ قالعان. ءتىپتى، كەدەي وتباسىلارىنىڭ ۋاقىتتىق قۇتقارۋ قاراجاتىن دا بەرمەگەن،-دەدى اۋداندىق ءتارتىپ تەكسەرۋ كوميتەتى، باقىلاۋ- تەكسەرۋ كوميتەتىنىڭ قاتىستى جاۋاپتىسى.


    بۇقارا «كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋگەن سايىن كەدەيلەستى» دەپ اشكەرەلەدى


    «جولداس، مەن سەندەرگە ءبىر ءىستى اڭىس ەتسەم بولاما؟ ەگەر بولماسا، قالاعا، ولكەگە بارىپ اڭىس ەتپەكشىمىن،-دەدى. 2017-جىلى 10-ايدىڭ ءبىر كۇنى رۋنان اۋدانى سانچياۋ قالاشىعى شياتۇن قىستاعى لوجۋاڭ گرۋپپاسىنداعى كەدەي وتباسى جاڭ لياڭ اۋداندىق ءتارتىپ تەكسەرۋ كوميتەتىنىڭ ارىز-ارمان قابىلداۋ زالىنا بارىسىمەن-اق، ءوزىنىڭ اشۋلى كوڭىل-كۇيىن باسا الماي، ارىز-ارمان قابىلداۋشىعا اسىعىس-ۇسىگىس اڭىسىن ءبىلدىردى.

    -- «اعاي، اسىقپاڭىز! نە ءىس بولسا دا وتىرىپ، ءىستىڭ ءمان-جايىن بايىپپەن ايتىڭىز»،-دەدى اۋداندىق ءتارتىپ- تەكسەرۋ كوميتەتىنە ارىز ايتا كەلگەن جاڭ لياڭعا ارىز- ارمان قابىلداۋشى قىزمەتكەر. قىزمەتكەر الدىمەن جاڭ لياڭعا ورىندىق بەرىپ وتىرعىزىپ، ءبىر ستاكان جىلى قايناق سۋ قۇيىپ بەرىپ، ءناسيحات ايتتى.


    جاڭ لياڭ كوكىرەك تولى اشۋىن باسا الماي، ىزاعا بۋلىعىپ تۇرىپ: «ول دۋ دىۋا كەدەيدى سۇيەمەلدەدى. ناتيجەدە، كەدەيدى سۇيەمەلدەگەن سايىن كەدەيلىك جايلادى. بۇلدا كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋگە جاتاما؟،- دەدى.


    ەگجەي-تەگجەيلى سۇراۋ ارقىلى ارىز-ارمان قابىلداۋشىلار جاڭ لياڭ ايتقان دۋ دىۋانىڭ شياتۇن قىستاعى پارتيا ياچەيكاسىنىڭ مۇشەسى، قىستاق تۇرعىندار كوميتەتىنىڭ مۇشەسى، حاتشىسى، بۇرىن قىستاق تۇرعىندار كوميتەتىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بولعانىن، جاڭ لياڭ وتباسىنا كومەكتەسىپ سۇيەمەلدەۋ جاۋاپكەرشىلىگى بار كادىر ەكەنىن ۇعىسادى. ءجونى بويىنشا ايتقاندا، وزدەرىن كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرىپ، اۋقاتتانۋىنا كومەكتەسەتىن كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋگە جاۋاپتى كادىرگە، ارينە، جاڭ لياڭ العىس ايتۋعا ءتيىس ەدى، ءبىراق، بۇگىنگى كۇنى جاڭ لياڭىنىڭ كوكىرەك تولى اشۋىنا سەبەپكەر بولۋمەن بىرگە، ونى نەگە وسىنشاما جازعىرىپ وتىر؟


    ءاسىلى، ءبىرنەشە جىلدىڭ الدىندا، جاڭ لياڭنىڭ وتىرعان ءۇيى حاۋىپتى ءۇي بولاتىن. 2017-جىلى 7-ايدا، ول ءوزىنىڭ ءۇيىنىڭ قۇلاۋعا اينالىپ، حاۋىپتى ءۇي بولعاندىعى جونىندە، قىستاق كادرىن ىزدەپ، وسى ماسەلەنى اڭىس ەتكەن ەدى. ءبىراق، سول جىلعى حاۋىپتى ۇيلەردى قايتا سالۋ ساياساتى ءالى تۇسپەگەندىكتەن، قىستاق پارتيا ياچەيكاسىنىڭ شۋجيى چىن دۇڭچۋ دۋ دىۋاعا بۇرىنعى جىلدارداعى حاۋىپتى ۇيلەردى وزگەرتىپ سالۋ ولشەمى بويىنشا الدىمەن جاڭ لياڭعا ءۇي سالۋعا قارجى بوساتىپ، سول جىلعى ساياسات تۇسكەن كەيىن، قاتەرلى ۇيلەردى وزگەرتىپ سالۋ ولشەمى بويىنشا ءوتىنىش ەتۋدى تاپسىرعان. سول كەزدە، جاڭ لياڭ مەن دۋ دىۋا بۇل ىسكە ماقۇل بولىپ، جاڭ لياڭ رازى بولىپ قايتقان ەدى. سونىمەن، دۋ دىۋا قۇرىلىس سالاتىن ساۋداگەرگە الدىمەن ءۇي سالۋعا قارجى بوساتىپ بەرەدى.


    ءۇي سالىنىپ بولعان. ونىڭ ۇستىنە، جاڭ لياڭ كونە ءۇيىنىڭ ەسكى كەرپىشتەرى دە جاڭا سالىنعان ءۇي قۇرىلىستارىنا دا ىستەتىلگەن. كەيىن، قاتىستى تاراۋلاردىڭ ەسەپتەۋى ارقىلى جاڭ لياڭنىڭ ناقتىلى ءۇي سالۋ قاراجاتى 13 مىڭ يۋانعا جۋىق بولعان. 2017-جىلعى ولشەم بويىنشا، ۇكىمەت حاۋىپتى ۇيلەردى جاڭالاۋعا 18 مىڭ يۋان كومەك اقشا تاراتقان. الايدا، دۋ دىۋا 18 مىڭ يۋاندى قۇرىلىس ساۋداگەرىنە تۇگەلدەي بەرىپ، جاڭ لياڭنىڭ وسى ساياساتتان يگىلىكتەنۋ قاراجاتىن باسقالارعا بەرگەن. ءسۇيتىپ، جاڭ لياڭنىڭ مۇددەسىنە زيان جەتكىزگەن. جاڭ لياڭنىڭ كەدەيلىكتەن ارىلۋ جاعدايىندا ەشقانداي وزگەرىس بولماعان. سوندىقتان، جاڭ لياڭ اۋداندىق ءتارتىپ تەكسەرۋ كوميتەتىنە بارىپ، دۋ دىۋانى اشكەرەلەگەن.


    كەدەيلەردىڭ ۋاقىتتىق قۇتقارۋ قاراجاتىن دا بەرمەگەن

    اتالعان وسى اۋداندىق ءتارتىپ تەكسەرۋ كوميتەتى باقىلاۋ-تەكسەرۋ كوميتەتىنىڭ تەكسەرۋشىلەرى جاڭ لياڭ اڭىس ەتكەن وسى دەرەكتەردى مىقتى ۇستاپ، ىشكەرلەي تەكسەرۋ جۇرگىزۋ ارقىلى دۋ دىۋانىڭ باسقا دا تارتىپكە قايشى ارەكەتتەرى بار ەكەنىن بايقايدى. مۇنىڭ ىشىندە، ەڭ تيىپتىسى، دۋ دىۋا كەدەي وتباسىلارىنىڭ ۋاقىتتىق قۇتقارۋ قاراجاتىن دا بوساتپاي، قويان بۇلتاققا سالىپ، «قالىپتان اسىرىپ جىبەرگەن».


    جوعارىنىڭ رۋحىنا ساي، 2017-جىلى 12-ايدىڭ 25-كۇنىنەن بۇرىن، «ءتورت تۇردەگى ادامدارعا» (بەستە قامتاماسىزداندىرىلاتىن وتباسى، كەدەي وتباسى، ەڭ تومەنگى تۇرمىسى قامتاماسىزداندىرىلاتىن وتباسى، مۇگەدەكتەر وتباسى) حاۋىپتى ۇيلەردى وزگەرتىپ سالىپ، تەكسەرىپ وتكىزىپ الۋدا تولىمدى بولسا، ءار وتباسىنا تاعى دا 3000 يۋان ۋاقىتتىق كومەك قاراجات بەرىلەدى ەكەن.


    جوعارى ورىن ءار وتباسىنا 3000 يۋان ۋاقىتتىق قۇتقارۋ كومەك قاراجاتىن بوساتقان. ال دۋ دىۋا ءار وتباسىنا 2000 يۋان عانا تاراتىپ، قالعان 1000 يۋاندى ءوزى يەمدەنىپ العان.


    دۋ دىۋا ءوز كوڭىلىنەن «ەسەپشوتىن» جاساپ العان ەدى. ەگەر كەدەي وتباسىلارى بۇل ساياساتتى ءبىلىپ، داڭ-داماي شىعارىپ، ءىس ناسىرعا شاباتىنداي بولسا، وندا 1000 يۋاندى تولىقتاپ بەرۋدى؛ ەگەر، ەشكىمدە بۇل جونىندە، ەشقانداي داڭ- دۇڭ شىعارماسا، وندا، بۇل ىرىمشىك ءوزىنىڭ قالتاسىنا تۇسەدى.


    تەكسەرۋگە قاراعاندا، دۋ دىۋا «ءتورت تۇردەگى ادامدارعا» بەرىلەتىن ۋاقىتتىق قۇتقارۋ قاراجاتىن تاراتۋ بارىسىندا، 5 كەدەي وتباسىنىڭ ۋاقىتتىق قۇتقارۋ كومەك قاراجاتىن ۇستاپ قالعان. تەكسەرىپ انىقتالعاننان كەيىن، دۋ دىۋا ۇستاپ قالعان كومەك قوسىمشا قاراجاتتار كەدەي وتباسىلارىنا تۇگەلدەي قايتارىلىپ بەرىلگەن.


    قويان بۇلتاققا سالىپ، «قالىپتان اسۋ» ماسەلەسىن شوعىرلى جونگە سالۋ كەرەك


    «پارتيالى كادر جانە كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋگە جاۋاپتى كادر سالاۋاتىممەن، مەن بار پەيىلىممەن قىزمەت ىستەۋگە ءتيستى ەدىم. بىراق، مەن جەكە مۇددەنى كوزدەپ، قويان بۇلتاققا سالىپ، كەدەيلەردىڭ الدىنداعى ىرىمشىگىن يەمدەنىپ الۋعا قول سۇعىپ، «قالىپتان اسىپ»، كەدەيلەردى سۇيەمەلدەپ، اۋقاتتانۋ جولىنا تۇسىرۋ جولىنا بوگەۋ جاسادىم. پارتيا ۇيىمىنا وسىنداي تارتىپكە قايشى ارەكەتتەردى تۋدىرىپ، كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋ قىزمەتىنە قينانات جاسادىم. مەن شەكسىز نامىستاندىم ءارى قاتتى وپىق جەدىم. ۇيىمنىڭ ءارقانداي جازامەن ءبىر جاقتىلى ەتۋىن بار پەيىلىممەن قابىلدايمىن». دۋ دىۋا ءوزىنىڭ وپىق جەۋىندە ءوزىن وسىلاي ساراپقا سالدى.


    «كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ ءتيىمدى ساياساتىنا كىرۋ كەلتىرۋگە، حالىقتى اپاتتان قۇتقارۋداعى كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ قارجسىنا سوقتىعۋعا بولمايدى. «قالىپتان اسۋعا» ءتىپتى دە بولمايدى. دۋ دىۋا بۇقارانىڭ ءتول مۇددەسىنە قاتىستى قۇتقارۋشى اقشاسىن يەمدەنىپ، پارتيانىڭ ابزال ساياساتىن بىلعادى. پارتيا مەن ۇكىمەتتىڭ وبىرازىنا زيان جەتكىزدى. وسىنداي ىستەگەن ءارقانداي كادردى قاتاڭ جازالاۋ كەرەك،-دەدى رۋنان اۋداندىق ءتارتىپ تەكسەرۋ كوميتەتى باقىلاۋ- تەكسەرۋ كوميتەتىنىڭ قاتىستى جاۋاپتىسى.


    بۇل دەلو تەكسەرىپ انىقتالعاننان كەيىن، دۋ دىۋاعا پارتيا ىشىندەگى مىندەتىنەن قالدىرۋ جازاسى بەرىلدى ءارى شيادۇن قىستاعى تۇرعىندار كوميتەتىنىڭ جورالىق مىندەتىنەن قالتىرۋعا بۇيىرىلدى.


    دۋ دىۋانىڭ وسى دەلوسىن توڭىرەكتەي وتىرىپ، اتالعان اۋداندىق ءتارتىپ تەكسەرۋ كوميتەتى، باقىلاۋ- تەكسەرۋ كوميتەتى دەلونى ۇلگى ەتىپ، بىرەۋىن جازالاۋ ارقىلى باسقالارعا شەكتەۋ سالىپ، بۇقارانىڭ مۇددەسىنە زيان جەتكىزەتىن ماسەلەلەردىڭ تۋىلۋ سەبەبىنە ىشكەرلەي تالداۋ جاساپ، ولقىلىقتارى تاۋىپ، قىستاق ىستەرىن جاريا ۇستاۋ سياقتى تۇزىمدەردى ورناتىپ جانە كەمەلدەندىرىپ، ءبىرقىدىرۋ مەحانيزمدى كەمەلدەندىردى؛ ارىز- ارمان تورابىن كەڭەيتىپ، ارىز-ارمان ارناسىن ىركىلىكسىزدەندىرۋ؛ ءتارتىپتىڭ اتقارىلۋىن باقىلاۋدى كۇشەيتىپ، بۇقارانىڭ ءتول مۇددەسىنە زيان جەتكىزەتىن دەلولاردى تىكەلەي تەكسەرىپ، تەز ءبىتىرۋ؛ بۇقارانىڭ مۇددەسىنە نەمقۇرايدى قاراۋ سياقتى ماسەلەلەردى بۇكىل اۋدان بويىنشا باقىلاۋ-تەكسەرۋ قيمىلىن جۇرگىزىپ، «قىمقىرىپ قالۋ» سياقتى «ۇساق-تۇيەك ءىرىپ-ءشىرۋ» ماسەلەسىن شوعىرلى جونگە سالۋدى ورىستەتىپ، كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ قاراجاتىنا قاراي ۇزاراتىن «سۋىق قولداردى» باتىل كەسىپ، بۇقارانىڭ مۇددەسىن قورعاۋدى ناقتى تياناقتاندىردى. (ورتالىق ءتارتىپ تەكسەرۋ كوميتەتى، مەملەكەتتىك باقىلاۋ- تەكسەرۋ كوميتەتى توراپ بەكەتىنەن جاۋ گولي؛ حىنان ولكەسى رۋنان اۋداندىق ءتارتىپ تەكسەرۋ كوميتەتى، باقىلاۋ- تەكسەرۋ كوميتەتىنەن فۋ حۋا)

00.jpg
2222.jpg
00.jpg
00.jpg
00.jpg