ينفورماتسيا اشكەرەلەۋ: mzjubao@cnr.cn

وزەكتى ماقالالار

بۇل كوكونىستەر راكقا شالدىقتىرادى دەگەن ءسوزدىڭ نەگىزى جوق

来源:جۇڭگو قازاق راديو تورابى     |责编:古丽美热·霍孜汗|     发布日期: 2020-07-09 21:54

بۇل كوكونىستەر راك اۋرۋىنا شالدىقتىرادى دەگەنگە مۇلدە سەنبەيمىن، مۇنى كوپ ادام بىلە بەرمەيدى

كۇندەلىكتى تۇرمىستا تاماق ۇستەلىمىزدە كوكونىس كەم بولسا بولمايدى، كوكونىستىڭ باعاسى لايىقتى بولۋمەن بىرگە، قورەكتىگى دە مول.

 

جۋىقتان بەرى توراپتا كەڭ تاراعان كوكونىس راك اۋرۋىنا شالدىقتىرادى دەگەن حابار كوپتەگەن ادامنىڭ نازارىن اۋداردى.   

توراپتا تاراعان ماقالادا بىلاي دەلىنگەن: «جاس اتباس بۇرشاق قان ەرىتۋ سيندرومىن تۋدىرادى»؛ «‹جاڭا اعاش ساڭىراۋقۇلاعىن› جەۋگە بولمايدى، اۋىر بولعاندا تەرىنى ولەتتەندىرىپ، راك اۋرۋىن تۋدىرادى»؛ «پىسپاعان پاميدوردى تۇتىنسا ۋلانادى، ۇزاق ۋاقىت تۇتىنعاندا اسقازان راگى نەمەسە ىشەك راگى پايدا بولۋى مۇمكىن»؛ «جامباس بۇرشاقتى جەۋگە بولمايدى، راك اۋرۋىن پايدا قىلادى».....

 

ەندەشە، جوعارىداعى ءتۇرلى ايتىلىم راس پا؟ قانە، بىرلىكتە زەردەلەپ كورەلىك.

 

1

جاس اتباس بۇرشاق قان ەرىتۋ سيندرومىن تۋدىرا ما ؟

 

توراپتاعى قاۋەسەت: كەيبىر ادامنىڭ دەنەسىندە فەرمەنت تەكتەس زات كەمشىل بولادى، مۇنداي ادام جاس اتباس بۇرشاق جەسە قان ەرىتۋ سيندرومى تۋىلادى، ەگەر دەر كەزىندە قۇتقارىلماسا، ءتىپتى ولىمگە اپارىپ سوعادى.

 

ءىشىنارا ەرەكشە توپتاعى ادامدا (گليۋكوزا-6-فوسفور قىشقىل دەگيدروگەنازا فەرمەنتى كەمشىل) اتباس بۇرشاقتى (جاس، قۇرعاق كۇيىندە)، اتباس بۇرشاقتان نەمەسە بۇرشاقتان جاسالعان ونىمدەردى (جياڭيوۋ، بۇرشاق ىرىمشىگى قاتارلىلار) جەگەننەن كەيىن، جەدەل قان ەرۋ سيپاتتى قان ازدىق اۋرۋى پايدا بولادى، بۇل «اتباس بۇرشاق دەرتى» دەپ تە اتالادى. مۇنداي اۋرۋ قىزىل كلەتكا گليۋكوزاسى-6-فوسفور قىشقىل دەگيدروگەنازا فەرمەنتى كەمشىل اۋرۋىنىڭ (PD-G-6 فەرمەنتى كەمشىل) ءبىر ءتۇرى بولىپ، جازدىڭ باسىندا پايدا بولادى.

كوڭىل بولۋگە تاتيتىنى، ءارقانداي ادام اتباس بۇرشاقتى جەسە بارىندە وسىنداي اۋرۋ پايدا بولا بەرمەيدى.

 

گليۋكوزا-6-فوسفور قىشقىل دەگيدروگەنازا فەرمەنتى كەمشىل اۋرۋى جونىنەن العاندا، بۇل قىزىل كلەتكانى شارپيتىن اۋرۋ، «G-6-PD فەرمەنتى» ءبىر ءتۇرلى قىزىل كلەتكا فەرمەنتى، بۇل فەرمەنت قىزىل كلەتكاسى قانتتى اشىتۋ جولىنداعى ءبىر ءتۇرلى ماڭىزدى فەرمەنت زاتى، ونىڭ كەمشىلدىگى قىزىل كلەتكا كەيبىر ازىقتىقتارعا، دارىلەرگە نەمەسە حيميالىق تىتىركەندىرۋگە ۇشىراعاننان كەيىن، عۇمىرى مەن قۇرىلىمىندا ءبۇلىنۋ قۇبىلىسى تۋىلادى، مىنە بۇل «قان ەرۋ» بولىپ تابىلادى.

 

عىلىم تۇرعىسىنان قاراعاندا، «G-6-PD فەرمەنتى» كەمشىل اۋرۋىنا شالدىققان ادامداردا، اتباس بۇرشاق جەسە ناۋقاسقا شالدىعاتىندار از ساندى ۇستايدى؛ «اتباس بۇرشاق» اۋرۋىنا شالدىققاندار جونىنەن العاندا، اتباس بۇرشاق جەگەن سايىن اۋرۋى قوزبايدى.

 

سوندىقتان، بارلىق ادام اتباس بۇرشاقتى جەگەننەن كەيىن ۋلانا بەرمەيدى. تەك ءبىر ءبولىم «G-6-PD فەرمەنتى» كەمشىل ادامداردا قاتىستى اۋرۋ بەلگىسى بايقالادى، تىم اسىرىپ جىبەرۋدىڭ قاجەتى جوق.

 

كۇندەلىكتى تۇرمىستا «جاڭا تۋعان نارەستەنىڭ وكپەسى مەن قانىن تەكسەرتۋدى» ۇسىنىس ەتەمىز، مۇنىڭ ىشىندە «G-6-PD فەرمەنتى» كەمشىل دەگەن مازمۇن قامتىلىپ، دەركەزىندە تۇراقتانادى، الدىن الۋعا سۇيەنىپ، حاۋىپ-قاتەردى ازايتۋعا ابدەن بولادى.

 

2

جاڭا اعاش ساڭىراۋقۇلاعى راك اۋرۋىن تۋدىرا ما ؟

 

جاڭا اعاش ساڭىراۋقۇلاقتى جەۋگە بولمايدى دەيتىنى، باستىسى جاڭا اعاش ساڭىراۋقۇلاعىنىڭ قۇرامىندا ءبىر ءتۇرلى جارىق سەزگىش زات پورفيرين بولادى، ادام دەنەسى قابىلداعان سوڭ كۇن نۇرىنىڭ تۇسۋىنەن تەرىسى قىشيدى، قابىنادى، سۋلى ىسىك پايدا بولادى. اۋىر بولعاندا تەرى ولەتتەنەدى، ءتىپتى راك اۋرۋىن پايدا قىلادى. جاس اعاش ساڭىراۋقۇلاقتى كۇندە قۇرعاتقاندا، قاقتاۋ بارىسىندا كوپ مولشەردەگى پورفيرين ىدىراپ، حاۋىپسىزدىگى ءتىپتى دە جوعارى بولادى.

 

ءىس جۇزىندە، تەك اعاش ساڭىراۋقۇلاق عانا ەمەس، كوپتەگەن ادەتتەگى ازىقتىقتاردىڭ قۇرامىندا «جارىققا سەزىمتال زاتتار» بولادى. مىسالى، بالدىركوك اتاپ سوققان جارىق سەزگىش كوكونىس. ءبىراق بۇل ءبىزدىڭ قالىپتى ازىقتانۋىمىزعا ىقپال جاسامايدى. قان قىزىل بەلوگىنىڭ، پروتاگيننىڭ قۇرامىندا دا پورفيرين بولادى، مۇنداي قۇرامدار سيرەك ەمەس.

قازىرگى نەگىزدەن قاراعاندا، پورفيرين اۋرۋ تۋدىراتىن تىكە سەبەپ، تەرىدەگى پورفيريننىڭ تىم كوپ بولۋى، تۇقىم قۋالاۋ فاكتورى دەنەدەگى پورفيريننىڭ قالىپتى زات الماستىرماۋىنان بولىپ، ازىقتىقپەن تىكە قاتىسى جوق، كوپشىلىكتىڭ الاڭسىز تۇتىنۋىنا بولادى.

 

سوندىقتان، قازىرگى عىلمي ينفورماتسيادان قاراعاندا، بۇل ءسوزدىڭ نەگىزى جوق، كۇدىكتى ءتۇيىنى ءبىرشاما كوپ، بۇعان سەنبەۋگە بولادى.

 

 

3

پىسپاعان پاميدور اسقازان راگىن نەمەسە ىشەك راگىن تۋدىرا ما؟

 

توراپتاعى ماقالادا بىلاي دەلىنگەن: پىسپاعان پاميدوردىڭ قۇرامىندا كوپ مولشەردە بيولوگيالىق ءسىلتى بولادى. ەگەر ابايسىزدا تىم كوپ جەسە نەمەسە باسقا ازىقتىقتارمەن ارالاستىرىپ جەسە وڭاي ۋلانادى. پىسپاعان پاميدوردى ۇزاق ۋاقىت تۇتىنسا، اسقازان راگىنا نەمەسە ىشەك راگىنا اپارىپ سوعۋى مۇمكىن.

 

پىسپاعان پاميدوردىڭ قۇرامىندا «بيولوگيالىق ءسىلتى» بولادى، ول پاميدور ءسىلتىسى نەمەسە قارا القا ءسىلتىسى دەپ تە اتالادى، مۇنداي زات كوپ مولشەردە قابىلدانعاندا ۋلانۋ قۇبىلىسى وڭاي تۋىلىپ، ادامدا باسى اينالۋ، قۇسۋ، دارمەنسىزدەنۋ قاتارلى ۋلانۋ بەلگىلەرى پايدا بولادى.

 

قارا القا ءسىلتىسى جونىنەن العاندا، قالىپتى ادام ودان 0.2 گرام دا 0.4 گرام تۇتىنسا ازىقتىقتان ۋلانىپ، قۇسۋ، ءىشى وتۋ، تىنىس الۋى قيىنداسۋ كەلىپ شىعادى، ءتىپتى السىرەۋ قاتارلى ماسەلە دە كورىلەدى.

 

كوڭىل بولۋگە تاتيتىنى، پاميدور ءسىلتىسى پاميدوردىڭ ۇزدىكسىز پىسىپ-جەتىلۋىمەن بىرگە تومەندەيدى. سوندىقتان، تولىق پىسقان پاميدور جەۋدەن مۇنداي ماسەلە شىقپايدى، حاۋىپسىزدىك كوەففيتسەنتى ءتىپتى دە جوعارى بولادى.

 

دارىپتەۋگە ءتيىستىسى، كوك تۇستەن قىزىل تۇسكە وزگەرۋ پاميدوردىڭ پىسىپ-جەتىلگەندىگىنىڭ بەلگىسى بولعانىمەن، كەيبىر جاڭا سورتتار پىسقاندا دا كوكشىل نەمەسە باسقا ءتۇستى بولادى، ءسوز جوق، پارىقتى قاراۋ كەرەك. ونىڭ ۇستىنە راك اۋرۋىن كوپ جاقتىلى فاكتورلار بىرلىكتە تۋدىرادى، ءمالىم ءبىر ءتۇرلى ازىقتىقپەن ازىقتانعاندىقتان راك اۋرۋىنا تىكەلەي شالدىقپايدى، بۇعان كوپشىلىك، ءسوز جوق، عىلمي مامىلە جاساۋى كەرەك.

 

4

جامباس بۇرشاق جەسە، راك اۋرۋى پايدا بولا ما؟

 

جامباس بۇرشاق، ءتورت ماۋسىمدىق بۇرشاق قاتارلى كوكونىستىڭ قۇرامىندا شىنىندا كەيبىر وسىمدىك اگگليۋتينين بولادى. شيكىدەي جەۋ ۋلانۋ مۇمكىندىگىن ارتتىرادى، سوندىقتان كوپشىلىككە شيكىدەي جەۋدى ۇسىنىس ەتپەيمىز. ءبىراق تولىق پىسىرعاننان كەيىن جەۋدىڭ حاۋىپ-قاتەرى بولمايدى، الاڭسىز جەۋگە ابدەن بولادى.

 

سوندىقتان، توراپتا تاراعان جامباس بۇرشاقتى جەۋگە بولمايدى دەگەن ءسوز تىم اسىرىپ جىبەرگەندىك، كوپشىلىك، ءسوز جوق، ونى ۇتىمدى پايدالانۋى كەرەك.

 

بۇلاردان سىرت، ادامدار بۇرشاق وركەنى، جەمجەمىل قاتارلى ازىقتىقتاردى دا ۋلاندىراتىن، راك تۋدىراتىن باس قىلمىستى دەپ قارايدى. كوپشىلىك پارىقتاندىرۋعا، ءسوز جوق، كوڭىل ءبولۋى كەرەك.

 

5

كوكونىس تۇتىنعاندا مىنانى ەستە ساقتاۋ كەرەك

 

1. ادەتتەگى ەرەن بازار مەن كوكونىس بازارىندا ۇنەمى ساتىلاتىن كوكونىستەردى ساتىپ الۋ، بۇرىن كورمەگەن، ەجەلدەن جەمەگەن كوكونىستەرگە جولاماۋ كەرەك.

 

2. بولماشى ارزاندىعىنا بولا بۇزىلعان كوكونىستى ساتىپ الماعان ءجون.

 

3. كوكونىستى ەڭ جاقسىسى تولىق پىسىرىپ تۇتىنۋ كەرەك. سالقىن سايدى ارالاستىرۋدان بۇرىن مۇمكىندىگىنشە سۋعا شىلاپ ءبىرجايلى ەتىپ، قاتىستى حاۋىپسىزدىك ماسەلەسىنەن ساقتانۋ كەرەك.

 

4. ۇقساماعان كوپ تۇردەگى كوكونستى تۇتىنۋ- ءمالىم ءبىر تۇردەگى كوكونستىڭ قابىلدانۋ مولشەرىن ازايتىپ ءارى كوپ ءتۇرلى قورەكتىك زات قابىلداۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى، سونداي-اق، ءمالىم ءبىر ءتۇرلى ازىقتىقتى (حاۋىپسىز ەمەس) كوپ تۇتىنۋدان تۋىلاتىن ۋلانۋ قاتەرىن تومەندەتەدى. . 

 

جوعارىداعىلاردى جيناقتاعاندا، كوكونىستەن راك اۋرۋى پايدا بولادى دەگەن سياقتى سوزدەرگە كوپشىلىك ادەتتە، ءسوز جوق، عىلمي مامىلە جاساۋى، كوزسىزدىكپەن سەنبەۋى كەرەك.

 

اۋدارعان: ساعىنبەك رابات ۇلى

 

来源:新华网

 

 

 

编辑:达吾力

 

中央广播电视总台 央广网 版权所有

بۇل كوكونىستەر راكقا شالدىقتىرادى دەگەن ءسوزدىڭ نەگىزى جوق

كوڭىل بولۋگە تاتيتىنى، ءارقانداي ادام اتباس بۇرشاقتى جەسە بارىندە وسىنداي اۋرۋ پايدا بولا بەرمەيدى