رەفورمانى سوڭىنا دەيىن جۇرگىزەيىك
كەلۋقاينارى: |جاۋاپتى رەداكتور: | جاڭالانعان ۋاقىت:2017-07-20 16:35:00

 

    جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى 19- كەزەكتى مەملەكەتتىك قۇرىلتايىنىڭ جەڭىسپەن اشىلۋىن قارسى الۋ ءۇشىن، شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ پارتيا 18- قۇرىلتايىنان بەرى رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋدەگى كەلەلى شەشىمدەرى مەن تولاعاي تابىستارىن جان- جاقتىلى بەينەلەيتىن «رەفورمانى سوڭىنا دەيىن جۇرگىزەيىك» اتتى ون ءبولىمدى كولەمدى نازاريالىق ارناۋلى حابار 17- شىلدە ورتالىق تەلەۆيزياسىندا بەرىلە باستادى، ۇزدىكسىز ون كۇن بەرىلەدى.

 

بۇگىن ءۇنحات تەكشەمىزدەن ەكىنشى ءبولىمى «ەكونوميكانى دامىتۋعا جەتەكشىلىك ەتەتىن جاڭا قالىپتى جاعداي»-دى ۇسىنامىز.

 

40 جىلدان بەرى جۇڭگو ەكونوميكاسىنىڭ جوڭكىلە العا باسىپ، تولاسسىز دامۋىنداعى ەڭ باعالى تاجىريبەنىڭ ءبىرى- ۇزدىكسىز رەفورما جاساعاندىعى، ومىرشەڭدىك كۇشكە رەفورما ارقىلى سەرپىن بەرىپ، حالىق بۇقاراسىنىڭ رەفورما مەن دامۋدىڭ يگىلىگىن كورۋىنە جاعداي جاساعاندىعى.

 

باس شۋجي شي جينپيڭ 2016- جىلدىڭ سوڭىندا اشىلعان ورتالىقتىڭ ەكونوميكالىق قىزمەت ماجىلىسىندە بىلاي دەپ ايرىقشا اتاپ كورسەتتى: كونە جولمەن جۇرۋگە كەلمەيدى، ونىمەن ۇزاققا دا بارا المايمىز. ءسوزسىز جاڭا دامۋ جولىن سالىپ، ەكونوميكانىڭ كومەسكى كۇشىن اشىپ، ەكونوميكانى دامىتۋدىڭ نۇرلى بولاشاعىنا اپاراتىن جولمەن ءجۇرۋىمىز كەرەك. بۇل- ءبىزدىڭ تاريحي جاۋاپكەرلىگىمىز.

 

«جاڭا قالىپتى جاعداي» دەگەن ءسوزدى 2013- جىلعى سوزدىكتەن تابا المايمىز. بۇل ءسوزدىڭ باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ جۇڭگو ەكونوميكاسىنىڭ بولاشاعى ءۇشىن بەلگىلەپ بەرگەن شىت جاڭا كوورديناتاسى ەكەنىنە ءبىر تالاي جىلدان كەيىن جۇرتشىلىقتىڭ كوزى ابدەن جەتەتىن بولادى.

 

2014-جىلدىڭ ءبىرىنشى ماۋسىمىندا جۇڭگو ەكونوميكاسىنىڭ ماۋسىمدىق دامۋ قارقىنى %7.4 بولىپ، 24 جىلدان بەرگى ەڭ تومەن شەككە ءتۇستى. مامىر ايىندا باس شۋجي شي جينپيڭ حىناندى كوزدەن كەشىرگەندە،- جۇڭگونىڭ ەكونوميكا ماسەلەسىن شەشۋدە تاريحي سابىرلىق كەرەك،- دەپ اتاپ كورسەتتى. «جاڭا قالىپتى جاعداي» دەگەن ءسوز دە تۇڭعىش رەت ايتىلدى. سول جىلى قىركۇيەكتە بەيجيڭ APEC ونەركاسىپ، ساۋدا باسشىلار ماجىلىسىندە شي جينپيڭ «جاڭا قالىپتى جاعداي» تۋرالى تۇڭعىش رەت جۇيەلى بايىمداۋ جاسادى.
جۇڭگو ەكونوميكاسىندا جاڭا قالىپتى جاعدايدىڭ جارىققا شىعۋىندا بىرنەشە باستى ەرەكشەلىك بار، بىرىنشىدەن، جوعارى قارقىنمەن دامۋدى ورتا، جوعارى قارقىنمەن دامۋعا اينالدىردىق؛ ەكىنشىدەن، ەكونوميكالىق قۇرىلىم ۇزدىكسىز ساپالانىپ، جوعارلاپ كەلەدى؛ ۇشىنشىدەن، فاكتورمەن قوزعاۋشىلىق ەتۋدى، قارجى قوسىپ قوزعاۋشىلىق ەتۋدى جاڭالىق اشىپ قوزعاۋشىلىق ەتۋگە اينالدىردىق.

 

باس شۋجي جۇڭگو ەكونوميكاسى تۇرعان كەزەڭگە «جاڭا قالىپتى جاعداي» دەپ انىقتاما بەرىپ، ادامداردى وي جەلىسى جاقتاعى سوقىر تۇماننان ايىقتىردى، جۇڭگو ەكونوميكاسىنا «قالاي قارۋ» دەيتىن كەلەلى نازاريالىق جانە رەال ماسەلەگە ايقىن جاۋاپ بەردى.

 

باس شۋجي شي جينپيڭ «ەكونوميكانى دامىتۋداعى جاڭا قالىپتى جاعدايدان» كەيىن «قامداۋ جاعىنداعى قۇرىلىمدىق رەفورما» دەيتىن تاعى ءبىر كەلەلى نازاريالىق جاڭالىقتى ورتاعا قويدى. بۇل ەكونوميكانى دامىتۋداعى جاڭا قالىپتى حاعدايعا سايكەسۋدە، وعان باستاماشى بولۋدا «نە ىستەۋ كەرەك» دەگەنگە جاۋاپ بولدى.

 

ورتالىقتىڭ قازىناعا باسشىلىق ەتۋ گرۋپپاسى كەڭسەسىنىڭ ورىنباسار مەڭگەرۋشىسى ياڭ ۋيمين بىلاي دەدى: وسى بارىستا باس شۋجي ءوزى باس بولىپ، كۇش شىعاردى، ورتالىقتىڭ قازىناعا باشىلىق ەتۋ گرۋپپاسىنىڭ ءماجىلىسىن ارت- ارتىنان ءۇش رەت اشىپ، زەرتتەۋ جۇرگىزدى. ءبىرىنشى رەتتە قامداۋ جاعىنداعى قۇرىلىمدىق رەفورمانى جۇرگىزۋدى تۇراقتاندىردى. ەكىنشى رەتتە قامداۋ جاعىنداعى قۇرىلىمدىق رەفورما جاساۋ جالاڭ جوباسىنىڭ وي جەلىسىن اقىلداستى. قازىناعا باشىلىق ەتۋ گرۋپپاسىنىڭ ءۇشىنشى رەتكى ماجىلىسىندە ناقتىلى قىزمەت جوباسىن جاسادى. بۋىن- بۋىن بويىنشا ءوزارا بايلانىستىرىپ، سوڭىندا قامداۋ جاعىنداعى قۇرىلىمدىق رەفورمانى ودان ارى ىلگەرلەتتى.

 

ورتالىق قامداۋ جاعىنداعى قۇرىلىمدىق رەفورمانى ءتۇيىن ەتىپ، ۇستىنەن وڭاۋ مەن تۇبىرىنەن وڭاۋدى ۇشتاستىرعان ارتىق ءوندىرىس قۋاتىن جويۋ، سۇيمەندى جوعالتۋ، قامباداعى قالدىقتى سارقۋ، وزىندىك قۇندى تومەندەتۋ، ولقىلىقتاردى تولىقتاۋ دەيتىن شيپاشاق قولداندى. پارتيا 18- كەزەكتى ورتالىق كوميەتىنىڭ ءۇشىنشى جالپى ماجىلىسىندە ورتاعا قويىلعان ەكونوميكالىق ءتۇزىلىس رەفورماسىن ىشكەرلەتۋ مىندەتتەرىنىڭ بارلىعى قامداۋ جاعىنداعى قۇرىلىمدىق رەفورما سىندى وسى باس جەلىنىڭ قالىپتاسۋىنا بايلانىستى كەزەك كۇتتىرمەيتىن مىندەتكە ايلاندى.

 

قامداۋ جاعىنداعى قۇرىلىمدىق رەفورمانى تەرەڭدەتۋدىڭ تەرەڭ قاتپارداعى ءتۇيىنى- ۇكىمەت پەن بازاردىڭ قاتىناسىن اناعۇرلىم جاقسى ءبىرجاقتى ەتۋ بولىپ تابىلادى. پارتيا 18- كەزەكتى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ءۇشىنشى جالپى ماجىلىسىندە «بازاردىڭ بايلىقتى ورنالاستىرۋدا شەشۋشى رول اتقارۋىنا جانە ۇكىمەتتىڭ رولىن اناعۇرلىم جاقسى ساۋلەنەلدەرۋىنە جاعداي جاساۋ» ورتاعا قويىلدى. ۇكىمەت پەن بازاردىڭ قاتىناسىن ويداعىداي ءبىرجاقتى ەتۋ قۇلشىنىسىنداعى اكىمشىلىك تەكسەرىپ- بەكىتۋ ءتۇزىمى رەفورماسى- نايزانىڭ ۇشىن وزىنە قاراتقان وزىندىك توڭكەرىس.

 

مەملەكەتتىك كەڭەس تاراۋلارى پارتيا 18- قۇرىلتايىنان بەرى اكىمشىلىك تەكسەرىپ- بەكىتۋگە ساياتىن 618 ءتۇردىڭ كۇشىن جويدى نەمەسە ونىڭ بيلىگىن تومەنگە بەردى؛ ورتالىق بەلگىلەپ، جەرگىلىكتى ورىن اتقاراتىن 283 ءتۇرلى اكىمشىلىك تەكسەرىپ- بەكىتۋ ءتۇرىنىڭ كۇشىن جويدى. ورتالىق ۇكىمەت دەڭگەيىندە تەكسەرىپ- بەكىتىلەتىن كاسىپورىن قارجى قوسۋ نىسانىنىڭ %90 عا جۋىعى قىسقارتىلدى. ونەركاسىپ- ساۋدا سالاسى الدىمەن بەكىتەتىن ىستەردىڭ %87 ى ارتىنان بەكىتىلەتىن بولدى نەمەسە تەكسەرىپ بەكىتۋ كۇشىن جويدى.

 

قازىر جۇڭگودا كۇنىنە جاڭادان 15 مىڭنان استام كاسىپورىن قۇرىلادى. شاڭحاي قوعامدىق عىلم اكادەمياسىنىڭ باستىعى ۋاڭ جان: 100 كاسىپورىن كۇيرەسە، 500 كاسىپورىن دۇنيەگە كەلەدى، بۇل- ەكونوميكالىق قۇرىلىمنىڭ رەتتەلۋ بارىسى بولىپ تابىلادى دەيدى.

 

ەكونوميكانىڭ دامۋىنا جەتەكشىلىك ەتەتىن جاڭا قالىپتى جاعداي جاڭا قوزعاۋشى كۇش ىزدەۋشىلەردىڭ، جاڭا قوزعالىس ەنەرگياسىن اشۋشىلاردىڭ ەنشىسىنە تيەدى. باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ جۇيەلى ورنالاستىرۋى مەن پارمەندى قۋزاۋىنىڭ ارقاسىندا، ەلىمىز قازىر جاسامپاز قوزعاۋشى كۇشتى دامىتۋدىڭ تىڭ كەزەڭىنە الىپ ادىم تاستادى. ول كەزىندە: جاسامپازدىقتى جۇڭگو دامۋىنىڭ تىڭ قوزعالتقىشى دەسەك، ەندەشە، رەفورما كەم بولسا بولمايتىن وتالدىرعىش بولادى دەپ ايقىن اتاپ كورسەتكەن.

 

ەلىمىزدىڭ ۇلان- بايتاق جەرى بار، قالا مەن اۋىلداردىڭ، رايونداردىڭ تەپە- تەڭ، سايكەستى دامۋىن ىلگەرلەتۋ ءۇشىن، قۇرىلىمدى وزگەرتۋدەن اتتاپ ءوتىپ كەتۋگە كەلمەيدى.

 

بەيجيڭ، تيانجين، حىبەي ۇشەۋىنىڭ سايكەستى دامۋىندا بەيجيڭنىڭ استاناعا جاتپايتىن يقۋاتىن ىڭعايلاۋ اسا ماڭىزدى بولىپ وتىر. قايتىپ ىڭعايلاۋ كەرەك؟ بۇعان جاڭاشا ويلام، ۇلكەن ەرلىك كەرەك. بيىل 1- ساۋىردە شيۇڭ- ان جاڭا رايونىن قۇرۋ حابارىنا بۇكىل ەل ايىرىقشا نازار اۋداردى. باس شۋجي شي جينپيڭ بيىل اقپان ايىندا اشىلعان شيۇڭ- ان جاڭا رايون جوسپار قۇرىلىسى قىزمەتى جونىندەگى اڭگىمە ماجىلىسىندە بىلاي دەپ دارىپتەدى:

 

شيۇڭ - ان جاڭا رايونىن قۇرۋ- تاريحي ينجەنەريا، ءسوزسىز تاريحي سابىرلىقتى ساقتايىق، تابىستى بولسا، ول مەنىڭ رۋحاني دەڭگەيىمە جازىلماي- اق قويسىن.

 

21- عاسىرداعى شيۇڭ- ان جۇڭگونىڭ ەكونوميكا كارتاسىنا شىت جاڭا كوركەم داستان بولىپ جازىلادى.

 

 

جۇڭگونىڭ اۋىل- قىستاق رەفورماسىنىڭ وزەگى- قاشاندا جەر ماسەلەسى. شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتى «جەر» سىندى وسى اۋىل- قىستاق رەفورماسىنىڭ وزەكتى ماسەلەسىن مىقتى ۇستاپ، «ءۇش ۇقىق ءبولىسىن» جەتەكشى ەتكەن، مازمۇنى بار، ايبىندى رەفورما جاساپ، اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل- قىستاق، ديقاندار سالاسىنداعى كۇرمەۋى قيىن ماسەلەلەردى ىشكەرلەي شەشىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ قامداۋ قۇرىلىمى جاعىنداعى رەفورماعا كەڭ تاريحي ساحنا قۇرىپ بەردى. اۋىل شارۋاشىلىق مينيسترى حان چاڭفۋ بىلاي دەدى: باس شۋجي تاريحي سابىرلىق بولسىن دەپ وتىر. ويتكەنى اۋىل- قستاقتاعى جەردى كوتەرمەگە بەرۋ قاتىناسى- اۋىل- قىستاقتىڭ ەڭ نەگىزگى ەكونوميكالىق ءتۇزىمى.ءارى ديقانداردىڭ ەڭ ءتۇبىرلى مۇددەسى. «ءۇش ۇقىقتى ءبولىپ ورنالاستىرۋ»- وتباسىلارىنا كوتەرمەگە بەرىپ شارۋاشىلىق جۇرگىزۋدەن كەيىنگى كەلەلى ءتۇزىم جاڭالىعى، مۇنى ساياسي پاراساتقا تولى تۇزىمدىك ورنالاستىرۋ دەۋگە بولادى.

 

مەملەكەتتىك مال- مۇلىك پەن مەملەكەتتىك كاسىپورىندار رەفورماسىن ىشكەرلەي ىلگەرلەتۋ- رەفورمانى جالپى بەتتىك ىشكەرلەي ورىستەتۋدىڭ ماڭىزدى پاراعى ءارى قامداۋ قۇرىلىمى جاعىنداعى رەفورمانىڭ كەشىرىلمەس شورەسى.

 

باس شۋجي شي جينپيڭ 2015- جىلى جيلينگە تەكسەرۋگە بارعاندا مەملەكەتتىك ەكى كاسىپورىنعا ارنايى باردى. ول: مەملەكەتتىك كاسىپورىن رەفورماسىن ىلگەرلەتۋ مەملەكەتتىك كاپيتالدىڭ قۇنىن ساقتاۋعا، قۇنىن ارتتىرۋعا ءتيىمدى بولۋ، مەملەكەت ەكونوميكاسىنىڭ باسەكەلىك قۋاتىن جوعارلاتۋعا ءتيىمدى بولۋ، مەملەكەت كاپيتالىنىڭ يقۋاتىن زورايتۋعا پايدالى بولۋ كەرەك دەپ اتاپ كورسەتتى.

 

پارتيا 18- قۇرىلتايىنان بەرى ورتالىق كاسىپورىندارى 115 تەن 102 گە قىسقاردى، ورتالىقتىڭ 10 كاسىپورىنى بىرلەسىپ قايتا قۇرىلىپ، وزەكتى باسەكەلىك قۋاتىن ساپالاندىرىپ، مەملەكەت كاپيتالىنىڭ ونىمدىلىگىن جوعارلاتتى. مەملەكەت كاپيتالى، مەملەكەت ەكونوميكاسى ساپالانۋ بارىسىندا نىعايدى، جالپىلىق مەنشىكتىڭ نەگىزى بارعان سايىن بەكەمدەلدى.
2017- جىلى قاڭتاردا شۆەتساريانىڭ شاعىن قالاشىعى داۆوستا ءتوراعا شي جينپيڭ دۇنيە جۇزىنە جۇڭگو قۋاتتاماسىن جاريالادى.

 

ءبىز ارنالى اۋقىمعا سايكەسىپ، ەل جاعدايىنا ۇستاستىرىپ، ەكونوميكانىڭ جەرشارىلانۋىنا قوسىلۋدىڭ جولى مەن ريتىمىن دۇرىس تاڭداۋىمىز كەرەك؛ ونىمدىلىكتى دارىپتەپ، ادىلدىككە نازار اۋدارىپ، تۇرلىشە ەلدەردىڭ، تۇرلىشە جىكتەردىڭ، تۇرلىشە توپتاعىلاردىڭ ەكونوميكانىڭ جەرشارىلانۋىنىڭ پايداسىنان بىرگە يگىلىكتەنۋىنە مۇمكىندىك جاساۋىمىز كەرەك. بۇل- وسى داۋىردەگى باسشىلاردىڭ ۇستىنە الۋعا ءتيىستى مىندەتى، اۋەلى ءار ەل حالقىنىڭ بىزدەن كۇتكەن ءۇمىتى.

 

بيىل مامىر ايىندا «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق جوعارى دارەجەلى تالقى مىنبەرى بەيجيڭدە وتكىزىلدى. «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» دارىپتەمەسىنىڭ ورتاعا قويىلۋى مەن تياناقتانۋى- ەكونوميكانىڭ جەرشارىلانۋىنىڭ ىشكەرلەي ورىستەۋىنىڭ، دۇنيە ءجۇزى ەكونوميكا جۇيەسى وزگەرىسىنىڭ، سونداي- اق جۇڭگونىڭ ءوزىن دامىتۋ تاسىلىنە بۇرىلىس جاساۋىنىڭ قاجەتى، «جىبەك جولى رۋحى» مەن ەكونوميكانىڭ جەرشارىلانۋ ويىنىڭ ورگانيكالىق بىرلىگى؛ اشىق، باۋرامدى، جەرشارىلانۋ جولىنىڭ پايدالى سىناعى.

 

شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتى ەرەن ەرلىك جانە سەنىممەن جۇڭگو حالقىن باستاپ، ەكونوميكالىق ءتۇزىلىس رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، ۇكىمەت پەن بازاردىڭ قاتىناسى سىندى وسى وزەكتى مىقتى ۇستاپ، دامۋ تاسىلىنە بارىنشا بۇرىلىس جاساپ، قۇرىلىمنىڭ قۇرساۋىن بۇزىپ، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى گۇلدەنۋىنە بەرىك نەگىز قالاۋدا.