19 – قۇرىلتاي ۋاكىلدەرىنىڭ ونەگەلەرى ـ بۇقارانى اۋقاتتانۋعا باستاعان سەركەلەر ـ كى شياۋحاي ، حۋ جوڭشان
كەلۋقاينارى:جۇڭگو قازاق راديو تورابى |جاۋاپتى رەداكتور: | جاڭالانعان ۋاقىت:2017-10-13 17:53:00


    ءوز حابارىمىز: سولوۋان قىستاعى شانشي ولكەسى حۋاڭليڭ اۋدانىنىڭ باتىسىندا 47 كيلومەتر جەردەگى تاۋ قويناۋىنا ورنالاسقان. كى شياۋحاي بۇل قىستاقتىڭ ياچەيكا شۋجيى بولعاننان كەيىن، پارتيا ياچەيكا القا قۇرىلىسىنان باستاپ ىسكە كىرىستى. ول پارتيا مەشەلەرى اپتالىق كەزەكشىلىك مىندەت وتەۋ ءتۇزىمىن تۇڭعىش رەت ورناتىپ، كىم كەزەكشى بولسا سول بيلىك ايتۋ، بارلىق ادامعا قىستاق باستىعى بولۋ مۇمكىندىگىن جاراتۋ، زور ىستەردى ياچەيكا زەرتتەۋ، كوللەكتىپ شەشىم جاساۋ، شاعىن ىستەردە پارتيا مۇشەلەرىنىڭ قۋاتتامالارىنا نەگىزدەلۋ، بارلىق ادام باسقارۋعا قاتناسۋ تاسىلدەرىن قولداندى. ول ورتالىقتىڭ ساياساتى قانشالىق تاماشا بولعانىمەن، نەگىزگى ساتىدا وركەن جايىپ ءورىس اشا الۋ ـ الماۋ جاعى پارتيا مۇشەلەرى بولعان بىزدەرگە بايلانىستى بولادى ،دەگەندى ۇنەمى ايتىپ ءجۇردى.


    كى شياۋحاي اۋىل قىستاقتا كاسىپتى دامىتۋدا پارتيا ياچەيكاسى سەركە بولۋ، كاسىپورىن باسقارۋ، قىستاق تۇرعىندارى جارنا قوسۋ، بازار ارقىلى اينالىمعا سالۋ ويىن العا قويىپ، قىستاقتا كوكتاتشىلار قوعامىن ۇيىمداستىرىپ، 40 نەشە كوكتات باعىن قۇرىپ، بۇقارانىڭ تاپسىرىس بەرىپ كوكتات ساتۋىنا كومەكتەستى. سونىمەن بىرگە، حۋاڭليڭ مەملەكەتتىك ورمان باعىنا ارقا سۇيەپ جۇيحى اعىن سۋ ساياحات نىسانىن جوبالاپ، اۋىل ـ قىستاق ساياحاتىن دامىتۋعا بىلەك سىبانا كىرىسىپ، بۇقارانىڭ اۋقاتتانۋ جولىن كەڭەيتتى، سونىمەن، قىستاق تۇرعىندارىنىڭ ورتاشا جان باسىندىق كىرىستەرى 28 مىڭ يۋاننان استى.


    سولوۋان قىستاعى اۋقاتتاندى، كى شياۋحاي ەندى نازارىن ماڭايداعى سالىستىرمالى كەنجە قىستاقتارعا سالدى ءارى جۇيرىكتەر شابانداردى قاتارعا قوسۋدى كوتەرەگە الۋ، اۋقاتتى قىستاقتار كەدەي قىستاقتاردى سۇيەمەلدەۋ ءادىسىن قولدانىپ، ماڭايداعى 7 قىستاقتاعى 39 سەمياداعى 189 كەدەي جان سانىنىڭ كەدەيلىكتەن قۇتىلىپ اۋقاتتانۋىنا كومەكتەستى.


    گانسۋ ولكەسى گۋلاڭ اۋدانىنىڭ شياشانليڭ قىستاعىنىڭ وسىدان 20 جىلدىڭ الدىنداعى بەت بەينەسى ‹‹ تاۋلارى سوپىنىڭ باسىنداي تاقىرايعان، سايلارى سۋ بولمايتىن قاعىر، تامشى سۋ زامزامنان قىمبات ، كوكتەمدە ەككەن تۇقىمنان كۇزدە ءتۇيىر ءدان الىنبايدى›› دەپ سۋرەتتەلەتىن ـ دى. 1993 ـ جىلى حۋ جوڭشان قىستاق پارتيا ياچەيكا شۋجيى بولىپ سايلانعان سوڭ، ءوز ۇيىندەگى بارلىق بايلىقتارىن ساتۋ ارقىلى تەرەڭ تاۋ قويناۋىنان شىققان 50 نەشە مىڭ بۇقارانى قارجى توپتاۋعا باستاماشىلدىقپەن جۇمىلدىرىپ، قۇم جيەگىنەن قۇدىق قازىپ، تىڭ يگەردى.


    سول جىلى ول كوپشىلىككە باستاماشى بولىپ ايانباي اقى بەرىپ نيڭشيادان شەبەرلەر شاقىردى، زاۋودتتارعا سايكەسىپ ءوزجەرلەرىندە پەردە جانە جىلى كورپە جاساتتى، توپىراق تاپشى قۇمايت جەرلەردە 37 ورىندا كۇن نۇرى پارنيگىن قۇردى. وسىنداي قۇلشىنىستار ارقاسىندا ، شياشانليڭ قىستاعىندا بەدەرلى بەينەلەر جارىققا شىقتى: قىستاقتىڭ ءبىر شەتىندە قۇبا قۇم ايناداي جارقىراسا، ەندى ءبىر شەتىندە كۇن نۇرى پارنيكتەرى قاز قاتار ساپ تۇزەپ ءسان قۇرادى. بۇل كۇندەرى گۋلاڭ اۋدانىنىڭ كوشپەندىلەر رايونىندا كولەمى 20 مىڭ مۋدان اساتاتىن ەگىن جانە مال شارۋاشىلىق كاسىپ الابى اشىلدى، وسىنداعى ءار ءبىر قورادان قىستاق تۇرعىندارىنا كىرەتىن جىلدىق تازا كىرىس 20 مىڭ يۋاننان اسادى. ادام وزىنە عانا ەمەس وزگەلەرگە يگىلىك جاراتۋ كەرەك دەگەندى اۋىزىنان تاستاماي ايتىپ جۇرەتىن حۋ جوڭشان بىلاي دەيدى: بۇگىنگى كۇندە قىستاق تۇرعىندارىمىز قۇبا قۇمدا شارۋاشىلىقتى شالقىتۋداي بەينەتتى ەڭبەكتەنۋدىڭ ارقاسىندا زەينەتتى تۇرمىسقا كەنەلىپ، كەدەيلىكتەن قۇتىلىپ اۋقاتتانۋدىڭ شاتتىعىنا شومۋدا.


    اۋدارعان: قاناتبەك جۇماباي ۇلى