سيىر ٴسۇتىنىڭ وتكەنى مەن بۇگىنى
كەلۋقاينارى:جۇڭگو قازاق راديو تورابى |جاۋاپتى رەداكتور:ايناگۇل | جاڭالانعان ۋاقىت:2018-05-30 14:48:00


    سيىر ٴسۇتى ادامداردىڭ تۇرمىس-تىرلىگىندە كەم بولسا بولمايتىن حورەكتىك زات. بالا كۇنىمدە، ۆەلەسيپەتكە ٴمىنىپ «ٴسۇت ساتامىن» دەپ اۋىل ارالاپ كەلە جاتقان اپايدان كۇنىنە ٴبىر قۇمىرا ٴسۇت الاتىنىمىز ٴالى ەسىمدە تۇرادى.


    سول كەزدە كاتەلدەن عانا كورىنەتىن ٴسۇت بۇل كۇندە ٴتۇرلى-ٴتۇستى قالتالار مەن الەم-جالەم قوراپتارعا قۇيىلىپ، دامىنە الۋان ٴتۇرلى ٴدام قوسىلىپ بازارعا سالىناتىن بولدى. ەل ىشىندە ٴسۇتتى قاجەتسىنۋ قامداۋدان كورنەكتى ارتقاندىقتان اۆستراليا، گەرمانيا، امەريكا، كانادا قاتارلى ەلدەردىڭ ٴسۇتىن تۇتىنۋ قالىپتى قۇبىلىس بولىپ وتىر. سيىر ٴسۇتى بۇرىنعى جاي عانا حورەكتىك تولىقتاۋ ونىمىنەن دامىپ ماركالى، ساپالى ونىمگە اينالدى.


    رەفورما جاساپ، ەسىك اشقاننان كەيىنگى سيىر ٴسۇتىنىڭ دامۋ تاريحىن ايتۋدان بۇرىن، مەن مىنا ٴبىر حيكايالاردى الدارىڭىزعا تارتىپ كورەيىن.


مالىم ٴبىر قالاداعى سيىر ٴسۇتىن ساتۋشى سيىرىن ەلدىڭ ەسىگىنىڭ الدىنا جەتەلەپ اپارىپ، ساۋىپ ساتۋدا. (1983-جىلعى سۋرەت)


    جاڭا جۇڭگو قۇرىلعان كەزدە سيىر ٴسۇتى وتە تاپشى بولاتىن. ول كەزدە سيىر ٴسۇتىن تۇتىناتىندار بەيجيڭ مەن تەڭىز جاعالاۋىنداعى بىرنەشە قالاداعى تۇرمىستارى كورىم وتباسىلارى مەن كەيبىر ەرەكشە توپتاعى ادامدار عانا ەدى.
1978-جىلى، پارتيا 11-كەزەكتى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ٷشىنشى جالپى ٴماجىلىسى اشىلعاننان كەيىن، جۇڭگونىڭ ٴسۇت رەفورماسى شىمىلدىعىن ايقارا اشتى. 1979-جىلى، جەكەلەردىڭ ساۋىندىق مال باعىمشىلىعىنا رۇقسات ەتۋ ساياساتى جولعا قويىلىپ، ٴسۇت كاسىبىنىڭ سىڭار جاقتىلى جالپىلىق مەنشىك ٴتۇزىمى تالقاندالىپ، ەڭبەك فاكتورلارىن جانداندىرىپ، وندىرگىش كۇشتى ازات ەتتى.


    رەفورما جاساپ، ەسىكتى اشىق ۇستاۋ قادامىنىڭ تەزدەۋىنە جانە ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق جاعدايىنىڭ جاقسارۋىنا ساي، الدىڭعى عاسىردىڭ 80-جىلدارىنىڭ باسىندا، ەلىمىزدەگى كەيبىر قالالاردا سيىر سۇتىمەن قامداۋ جەتىسپەۋ جاعدايى ەتەك الدى. ول كەزدە كوپ ساندى جەرلەردە ٴسۇتتى بەلەتپەن الاتىن.


الدىڭعى عاسىردىڭ 80-جىلداردىڭ باس شەنىندە، بەلەتپەن ٴسۇت الۋعا ٴتىزىلىپ تۇرعان ادامدار



20-عاسىردىڭ 80-جىلدارىنىڭ سوڭىنا دەيىن ىستەتىلىپ كەلگەن ٴتۇرلى ٴسۇت بەلەتتەر


20-عاسىردىڭ 80-جىلدارىنىڭ سوڭىنان باستاپ، جەكەلىك ساۋىن سيىر باعىمشىلىق سالىستىرماسى بىرتىندەپ جوعارىلاپ، الدىڭعى عاسىردىڭ 90-جىلدارىنىڭ باسىندا، ەلىمىزدىڭ ٴسۇت ٴوندىرىس جالپى مولشەرى ارتىپ، ساۋىندىق سيىر باعىمشىلىعى جىل سايىن مولايدى.


الدىڭعى عاسىردىڭ 90-جىلدارىندا ٴسۇت ساتىپ الىپ جاتقاندار


    تۇراقتى تەمپەراتۋراداعى ٴسۇتتى مانەرلەۋ تەحنيكاسى ەلىمىزدىڭ سۇتشىلىك كاسىبىنە تىڭ وزگەرىس اكەلدى. ساقتاۋ ۋاقىتىن ۇزارتۋ سيىر ٴسۇتىن تاسىمالداۋ مەن قامداۋعا قولايلىلىق جاراتتى. الدىڭعى عاسىردىڭ 90-جىلدارىنىڭ سوڭىندا، يلي، مىڭنيۋ قاتارلى ەل ىشىندەگى كاسىپورىنداردىڭ بارلىققا كەلۋى ٴسۇتتىڭ تۇتىنۋ مولشەرىن اناعۇرلىم مولايتىپ، قالتا مەن قوراپتاعى سۇتتەر بۇقارانىڭ تۇرمىسىنان ۇزىلمەيتىن بولدى.


يلي توبى وندىرىسكە قوسىلىپ، سول جىلى يلي ساپ ٴسۇتى، يلي ارپا ٴسۇتى، يلي شوكلاد ٴسۇتى، يلي بۇلدىرگەن ٴسۇتى سىندى كوپتەگەن ونىمدەردى بازارعا سالدى. (1997-جىلعى سۋرەت)



قازىرگى كەزدەگى كەمەلدەنگەن ٴسۇت ٴوندىرىس ارناسى (2014-جىلعى سۋرەت)


    21-عاسىرعا كەلگەندە، سيىر ٴسۇتىن ٴوندىرۋ جانە مانەرلەۋ تەحنيكالارى كۇننەن كۇنگە كەمەلدەنىپ، ٴسۇت ونىمدەرى كەڭ كولەمدە جالپىلاستى. اۆياتسيا ارناۋلى ٴسۇتى بارلىققا كەلۋمەن قاتار ٴتۇرلى ويىن-ساۋىقتاردى دەربەس ٴوز اتىندا دەمەپ، ەل ٴىشى-سىرتىنداعى ماڭىزدى جۇمىستاردىڭ سەلبەستىك سەرىگى بولعان ٴسۇت ماركالارى جاراتىلىپ، «زالالسىز»، «حورەكتىگى مول» ٴسۇت ونىمدەرىنىڭ ماڭىزدى كەپىلى بولدى. بۇل ەلىمىز ىشىندەگى سۇتتەردىڭ اتاق-داڭقىن اسپانداتىپ، ەلدەر ٴسۇتتى «ىزدەپ الۋدان» «تاڭداپ الۋعا» ٴوتتى.


ماركالى سيىر ٴسۇتى ٴتۇرلى جولدارمەن جارناما جاسادى


    حالىق بۇقاراسىنىڭ تۇرمىس ورەسىنىڭ جوعارىلاۋىنا ساي، جينديان، تىلۇنسۋ سىندى وزىق ماركالى جوعارى سورتتى سۇتتەر تۇرمىس ساپامىزعا ٴسان بەرۋمەن قاتار، تارتۋ-تارالعىدا ۇنەمى مەنمۇندالايتىن بولدى. سيىر ٴسۇتى، قاراپايىم تۇرمىستىق قاجەتتى ونىمنەن دەنساۋلىققا پايدالى حورەكتىگى مول ونىمگە وزگەردى. 

    بازارداعى وزىق ماركالى سۇتتەر


    ەلىمىز بازار ەكونوميكاسىنىڭ ۇشقان قۇستاي دامۋىنا ىلەسە اناعۇرلىم كوپتەگەن سيىر ٴسۇتى ەلىمىز بازارىنا كىرىپ، تۇتىنۋشىلار ٴوزارا سالىستىرا ٴجۇرىپ، ەمىن-ەركىن تاڭداپ ساتىپ الاتىن بولدى. 


    قوراپتارى كوزدىڭ جاۋىن الاتىن يمپورت ەتىلگەن سۇتتەر 



    ٴبىر قالاق سۇتكە ٴزارۋ بولعان زامان كەلمەسكە كەتتى. قىرىق جىلدىق سان قيلى حيكايانى باستان كەشىرگەن سيىر ٴسۇتىنىڭ جايى مىنە وسىلاي. 

    اۋدارعان: قاۋسىلقان قاسىمقان ۇلى (تورابىمىزدىڭ ۇسىنىس ەتىلگەن ٴتىلشىسى)