حىنان ولكەسى لوياڭ قالاسىنداعى لۇڭمىن ۇڭگىر بۇتحاناسى

لۇڭمىن ۇڭگىر بۇتحاناسى لوياڭ قالاسىنىڭ وڭتۇستىگىنە ورنالاسقان، شامامەن سولتۇستىك ۋي پاتشالىعىنىڭ شياۋۋىندي داۋىرىندە سالىنعان، كوپ پاتشالىق ءداۋىرىن باسىپ ءوتىپ، 400 جىلدىق وزگەرتىپ سالۋدى باستان كەشىرگەن. كورىنىس رايونىنىڭ ىشىندە 2 مىڭ 300 دەن ارتىق تاس سورە، 100 مىڭنان استام مۇسىندەر ساقتالعان. نەگىزگى كورىنىس تۇيىندەرىنەن شيشان ۇڭگىر بۇتحاناسى، دۇڭشان ۇڭگىر بۇتحاناسى، باي جۇييدىڭ قابىرى، شياڭشان بۇتحاناسى سياقتىلار بار.


        كورىنىس تۇيىندەرىن تانىستىرۋ:


        لۇڭمىن ۇڭگىر بۇتحاناسى لوياڭ قالاسىنىڭ وڭتۇستىگىنە ورنالاسقان، شامامەن سولتۇستىك ۋي پاتشالىعىنىڭ شياۋۋىندي داۋىرىندە سالىنعان، كوپ پاتشالىق ءداۋىرىن باسىپ ءوتىپ، 400 جىلدىق وزگەرتىپ سالۋدى باستان كەشىرگەن. كورىنىس رايونىنىڭ ىشىندە 2 مىڭ 300 دەن ارتىق تاس سورە، 100 مىڭنان استام مۇسىندەر ساقتالعان. نەگىزگى كورىنىس تۇيىندەرىنەن شيشان ۇڭگىر بۇتحاناسى، دۇڭشان ۇڭگىر بۇتحاناسى، باي جۇييدىڭ قابىرى، شياڭشان بۇتحاناسى سياقتىلار بار. لۇڭمىن ۇڭگىر بۇتحاناسى مەن دۇنحۋاڭداعى موگاۋ ۇڭگىر بۇتحاناسى، يۇنگاڭ ۇڭگىر بۇتحاناسى، مايجيشان ۇڭگىر بۇتحاناسى سياقتىلار جۇڭگوداعى 4 ۇلكەن ۇڭگىر بۇتحاناسى دەپ اتالىپ، 2000-جىلى دۇنيە جۇزىلىك مادەني مۇراعاتتار تىزىمدىگىنە ەنگىزىلگەن.


        ۇڭگىر بۇتحاناسى كورىنىس رايونى شىعىس، باتىس دەپ ەكى بولەككە ءبولىنىپ، يحى وزەنىنىڭ ەكى جاعالاۋىنداعى جارتاستارعا سالىنعان. شيشان ۇڭگىر بۇتحاناسىنىڭ باسىپ وتكەن پاتشالىق ءداۋىرى ءبىرشاما كوپ، مۇندا، سولتۇستىك پاتشالىقتار جانە سۇي، تاڭ پاتشالىعى داۋىرىندە سالىنعان ۇلكەن، ورتاشا دارەجەدەگى ۇڭگىر بۇتحانالارىنان 50 دەن استامى بار. فىڭشيان بۇتحاناسى - شيشان ۇڭگىر بۇتحاناسى ىشىندەگى، ءتىپتى تۇتاس لۇڭمىن ۇڭگىر بۇتحانالارى ىشىندەگى كولەمى ەڭ ۇلكەن، كوركەمونەرلىك قۇنى ەڭ جوعارى مۇسىندەر شوعىرلى ورنالاسقان بۇتحانا ەسەپتەلەدى. فىڭشيان بۇتحاناسى تاڭ پاتشالىعىنىڭ تاڭ گاۋزۇڭ (لي جى) پاتشاسى بيلىك جۇرگىزىپ تۇرعان كەزدە سالىنعان، بۇل تەك قانا بۇتحانا ەمەس، قايتا بۇددا مۇسىندەرى شوعىرلى ورنالاسقان جەر، تاڭ پاتشالىعى مەزگىلىندە بۇل بۇتحانا پاتشا اۋلەتتەرىنە ارناۋلى سالىنعان بۇتحانا بولعاندىقتان وسىلاي اتالعان. تاڭ پاتشالىعى ءداۋىرى وزگەشە اسەمدىككە تولى بولعاندىقتان، بۇددا مۇسىندەرىن ويۋدا دا وسىنداي اسەمدىككە مۇراگەرلىك ەتكەن. بۇددا ءپىرى لۋشىنانىڭ ءمۇسىنىنىڭ بيىكتىگى 17.14 مەتر بولىپ، ءمۇسىننىڭ بەت-ءپىشىنى دوڭگەلەك، قۇلاعى ۇلكەن، دەنەسى شىمىر ەتىلىپ ويىلعان. ەستۋگە قاراعاندا بۇل ءمۇسىندى ايەل پاتشا ۋ زىتياننىڭ پورتىرەتىنە قاراپ جاساعان، كىم بىلەدى، ۋ زىتياندا وسىنداي كەرىم بولعان با؟......


        فىڭشيان بۇتحاناسىنان سىرت شيشانداعى ۇڭگىر بۇتحانالارىنىڭ ىشىنەن باسقا دا ۇڭگىر بۇتحانالارى تاماشالاۋعا تاتيدى. ايتالىق، ۋانفۋ ۇڭگىرى - ۇڭگىردىڭ ىشىندەگى ەكى قابىرعاعا 15 مىڭنان ارتىق ۇزىندىعى 4 سانتيمەتر كەلەتىن بۇددا مۇسىندەرىنىڭ ساقتالعاندىعىمەن اتى شىققان؛ لالاگۇل ۇڭگىرى ىشىندەگى بۇددا مۇسىندەرىنىڭ كولەمى ەك كىشكەنە، كەيبىر مۇسىندەرىنىڭ ۇزىندىعى نە بارى 2 سانتيمەتر اينالاسىندا؛ شيپاشاق ۇڭگىرىنىڭ ىشىندەگى قابىرعالارعا ءتۇرلى ءدارىنىڭ اتتارى مەن شيپاشاقتارى ويىلىپ جازىلعان، ونىڭ ۇسىتىنە تياترلارداعى باس كەيىپكەر «باس كەسەردىڭ» دە ءمۇسىنى بار. شيشانداعى ۇڭگىر بۇتحاناسى ءتۇرلى اسەم كورىنىسكە تولى، سوندىقتان ساياحاتشىلار مۇقيات تاماشالاۋى كەرەك.


        دۇڭشان ۇڭگىر بۇتحاناسىنىڭ بارلىعى تاڭ پاتشالىعى داۋىرىندە سالىنعان، ۇڭگىر بۇتحانالارىنىڭ سانى ءبىرشاما از، جەمىرىلۋ دارەجەسى اۋىر. نەگىزگى ۇڭگىر بۇتحانالارىنان بارابان تەكشەسى ۇڭگىرى، گاۋپيڭ حانىنىڭ ۇڭگىرى، ارلەنحۋا ۇڭگىرى سياقتىلار بار. دۇڭشان ۇڭگىر بۇتحاناسىنىڭ تۇرعان ورنى لوياڭ قالاسىنىڭ شياڭشان تاۋى، بۇل جەر تاڭ ءداۋىرىنىڭ ايگىلى اقىنى باي جۇييدىڭ ءومىرىنىڭ سوڭعى كەزىندە تۇرعان جەرى، باي جۇيي بۇل جەردى قاتتى ۇناتاتىندىقتان وزىنە «شياڭشاندىق باي جۇييى» دەگەن لاقام قويعان، كەيىن اقىن ءوزىنىڭ اقتىق دەمى ۇزىلەر شاعىندا ۇرپاقتارىنا ءوزىن وسى جەرگە جەرلەۋدى تاپسىرعان ەكەن. بۇل قابىردىڭ تاعى ءبىر اتى «اق باقشا»، ىشىندە ەلىمىزدەگى ايگىلى حاتكەرلەر جازعان 38 شۋماقتى ولەڭ ويىلعان ەسكەرتكىش تاستار بار. بۇدان تىس، جياڭ سۇڭنىڭ ساياجايى، تاس عيمارات سياقتى ەجەلگى جۇرتتار بار بولىپ، ساياحاتشىلاردىڭ ءبىر جولدا تاماشالاۋىنا بولادى.


    لۇڭمىن ۇڭگىر بۇتحاناسى كورىنىس رايونى كەشكى كورىنىسى وتە كوركەم، كەش باتسىمەن سامالاداي اسىلعان تۇنگى شىراقتار يحى وزەنىنىڭ جاعاسىن نۇرعا بولەيدى. مۇندا شىراقتار مۇسىندەردىڭ ۇستىنە ىلىنگەندىكتەن ولارعا جان ءبىتىپ قوزعالىپ تۇرعانداي سەزىم باعىشتايدى. ءار جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا لوياڭ قالاسىندا مۋدان گۇلى مەرەكەسى وتەتىندىكتەن، بۇعان وراي كوپتەگەن قيمىلدار ورىستەتىلەدى، سوندىقتان ساياحاتشىلاردىڭ ءاركەز ەسىندە بولۋى كەرەك.


        كورىنىس رايونىنىڭ دارەجەسى: AAAAA


        ساياحاتتاۋعا ۇيلەسىمدى ۋاقىت: 4 تە 5 ساعات


        بەلەت باعاسى: ەرەسەكتەر 100 يۋان (مۇندا شيشان ۇڭگىر بۇتحاناسى، دۇڭشان ۇڭگىر بۇتحاناسى، شياڭشان بۇتحاناسى، اق باقشا سياقتى ورىنداردى دا قامتيدى)؛ جارىم بەلەت تە ساتىلادى.


        اشىلاتىن ۋاقىتى:


        ءادىرىسى: لوياڭ قالاسى لولۇڭ رايونى لۇڭمىن قالاشىعى


        قاتىناس كورسەتكشى:


        كورىنىس رايونىنا باراتىن الەۋمەتتىك اۆبوزدار: 53-، 60-، 81-جول


        ۇشاق


        لوياڭ سولتۇستىك اۋەجايىنان ءتۇسىپ 83-جول اۆتوبوزىنا وتىرىپ (باتىس الاڭ) بەكەتىنەن ءتۇسىپ، ودان 81-جولعا وتىرىپ لۇڭمىن ۇڭگىر بۇتحاناسى بەكەتىنە باراسىز.


        پويەز:


        1. لوياڭ بەكەتىنەن ءتۇسىپ، 81-جولعا وتىرىپ لۇڭمىن ۇڭگىر بۇتحاناسى بەكەتىنە باراسىز.


        2. لوياڭ لۇڭمىن بەكەتىنەن ءتۇسىپ، 67-جول، 71-جولعا وتىرىپ، اينالما جولدان ءوتىپ لۇڭمىن ۇڭگىر بۇتحاناسى بەكەتىنە باراسىز.

    اۋدارعان: راحىمان قادەن ۇلى